Carta và NewView bắt tay nhau, mong thuyết phục startup cho nhân viên bán cổ phần sớm

Các startup ngày càng duy trì trạng thái tư nhân lâu hơn, khiến nhân viên – những người nhận một phần thu nhập dưới dạng cổ phần nhưng không thể bán – rơi vào cảnh thiếu thanh khoản trong nhiều năm. NewView Capital và Carta vừa công bố hợp tác nhằm đơn giản hóa quy trình chào mua cổ phần (tender offer), mở đường cho nhân viên hiện thực hóa một phần giá trị cổ phần trước khi công ty lên sàn.

Tender offer là gì và vì sao nó quan trọng?

Tender offer là giao dịch cho phép nhân viên (và thường cả nhà đầu tư giai đoạn đầu) bán một phần cổ phần của mình cho một nhà đầu tư được phê duyệt, với mức giá định trước. Với những người làm việc tại startup, đây thường là cơ hội duy nhất để thu về tiền mặt từ cổ phần trước khi công ty IPO hoặc bị mua lại.

Trong những năm gần đây, ngày càng nhiều startup giai đoạn muộn nhận ra điều này và tổ chức các đợt tender offer cho nhân viên. Tuy nhiên, quy trình pháp lý và thủ tục phức tạp vẫn là rào cản lớn với nhiều công ty.

Hợp tác giữa Carta và NewView

NewView Capital – quỹ đầu tư chuyên về các giao dịch thứ cấp – vừa bắt tay với Carta, nền tảng quản lý cổ phần phổ biến tại Thung lũng Silicon. Sự kết hợp này ghép kinh nghiệm cấu trúc giao dịch thứ cấp của NewView với nền tảng quản lý vốn cổ phần của Carta, giúp các startup triển khai và vận hành chương trình thanh khoản cho nhân viên một cách liền mạch hơn.

"Kỳ vọng là sự hợp tác này sẽ giúp các CEO và công ty dễ dàng hơn trong việc nghĩ tới các đợt tender," Ravi Viswanathan, nhà sáng lập kiêm đối tác điều hành của NewView, chia sẻ.

Ông muốn các nhà sáng lập nhìn nhận việc tạo thanh khoản sớm cho nhân viên như một giải pháp "đôi bên cùng có lợi" – có lợi cho cả người lao động, công ty lẫn nhà đầu tư.

Xu hướng tăng trưởng rõ rệt

Theo một nghiên cứu gần đây của NewView Capital và Carta, trong ba năm qua, số lượng tender offer dự kiến tăng gấp ba lần đối với các startup từ vòng Series C trở đi. Đáng chú ý, các công ty lựa chọn hình thức này không còn chỉ là những cái tên giá trị nhất như OpenAI, Databricks hay Anduril.

Ví dụ, năm ngoái, NewView đã dẫn dắt một đợt tender offer cho HighTouch – startup chuyên về cá nhân hóa marketing – ở mức định giá 1,3 tỷ USD, khi công ty này mới bảy năm tuổi.

Tuy vậy, nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ tổng thể các startup triển khai hình thức này vẫn còn khá nhỏ, với chỉ 44 đợt được thực hiện trong nửa đầu năm 2026. Viswanathan vì thế muốn khuyến khích thêm nhiều công ty cân nhắc tender offer, coi đây là công cụ giữ chân nhân tài và nâng cao tinh thần làm việc hiệu quả.

Cạnh tranh nhân tài trong kỷ nguyên "kỳ lân" phổ biến

Theo Viswanathan, cách đây một thập kỷ, chỉ cần là kỳ lân (unicorn) đã đủ để thu hút nhân tài. Nhưng khi có quá nhiều công ty tỷ đô trên thị trường, danh hiệu đó không còn sức hấp dẫn như trước.

"Đây là cơ hội để nói với nhân viên rằng bạn cũng sẽ có thanh khoản trong hành trình làm việc cùng chúng tôi," ông nhấn mạnh.

Một số công ty gần đây đã tổ chức tender offer bao gồm Decagon (startup hỗ trợ khách hàng bằng AI), Wayve (phát triển công nghệ xe tự hành) và ElevenLabs (công cụ tạo giọng nói AI) – công ty đã thực hiện hai đợt chào mua trong chưa đầy một năm.

Bài toán thanh khoản dài hạn

Viswanathan thẳng thắn thừa nhận một thực tế khó thay đổi:

"Các công ty sẽ còn ở trạng thái tư nhân từ 12 đến 15 năm. Điều đó không thay đổi. Trong khoảng thời gian đó, để tránh tình trạng nhân tài rời bỏ các công ty được hậu thuẫn bởi quỹ đầu tư mạo hiểm chất lượng để chuyển sang các công ty đại chúng, chúng ta cần đảm bảo có thanh khoản cho nhân viên."

Với các startup tại Việt Nam và Đông Nam Á – nơi hệ sinh thái khởi nghiệp đang tăng trưởng nhanh nhưng cũng đối mặt với bài toán giữ chân nhân tài công nghệ trước sức hút từ các tập đoàn lớn và công ty nước ngoài – mô hình tender offer có thể là hướng đi đáng tham khảo. Dù vậy, việc triển khai tại thị trường Việt Nam còn phụ thuộc vào khung pháp lý về chứng khoán và quản trị cổ phần, vốn vẫn là lĩnh vực đang từng bước hoàn thiện.