Châu Âu đang "chia tay" Big Tech Mỹ như thế nào

Châu Âu đã chán ngấy với Big Tech Mỹ. Chà, cũng chưa hẳn là hoàn toàn, nhưng xu hướng đang rất rõ ràng. Kể từ khi chính quyền của Tổng thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai đầy biến động, các chính phủ và công ty lo ngại trên khắp lục địa đã đẩy nhanh kế hoạch chấm dứt sự phụ thuộc gần như tuyệt đối vào công nghệ của các công ty Mỹ.

Cùng với các tuyên bố chính trị, sự phát triển công nghệ nội địa và hàng triệu USD tài trợ bổ sung, một phân tích của WIRED đã ghi nhận hàng chục trường hợp công khai nơi các công ty, chính phủ, tổ chức phi chính phủ và cơ sở giáo dục đang rời bỏ các công ty công nghệ Mỹ để chuyển sang các giải pháp nguồn mở hoặc thay thế trong nước. Đây có thể chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.

"Các chính sách hung hăng của chính quyền Trump, tấn công luật pháp quốc tế cũng như EU và các nguyên tắc dân chủ, đã dẫn đến nhiều lời cảnh tỉnh," Marietje Schaake, thành viên không thường trú tại Trung tâm Chính sách Cyber của Đại học Stanford và cựu thành viên của Nghị viện Châu Âu, nhận định.

Những động thái này đang lan rộng và ngày càng gia tăng. Tuần trước, Ủy ban Châu Âu đã công bố các kế hoạch dài hạn chính thức để giảm sự phụ thuộc vào công nghệ Mỹ. Nghị viện Châu Âu đã chuyển đổi công cụ tìm kiếm mặc định trên thiết bị từ Google sang lựa chọn thay thế của Pháp là Qwant. Hàng ngàn nhân viên trong chính phủ Pháp đang sử dụng bộ phần mềm văn phòng nguồn mở của riêng nước này—được đặt tên là LaSuite—khi các quan chức hướng tới việc "giải phóng" khỏi sự phụ thuộc vào các công ty công nghệ Mỹ. Một gói tài liệu nguồn mở từ hơn một chục công ty công nghệ Châu Âu, gọi là Euro-Office, dự kiến sẽ ra mắt ngay lập tức. Các thành phố tại Hà Lan, Pháp và Đức đều đang chuyển dịch từ Microsoft Office và Google Docs.

Không chỉ là phần mềm năng suất, chính phủ Hà Lan cũng đang chuyển mã nguồn của mình khỏi GitHub (do Microsoft sở hữu) sang kho lưu trữ riêng của mình. Trong một loạt quyết định, Phần Lan quyết định không chuyển dữ liệu bầu cử sang dịch vụ đám mây của Amazon, trong khi tổ chức quản lý tên miền .be của Bỉ đã tuyên bố sẽ rời bỏ AWS. Trong khi đó, Eurosky đã được tạo ra như một sự thay thế tương thích với Bluesky trên giao thức AT Protocol.

Mặc dù nhiều kế hoạch "chủ quyền kỹ thuật số" đã được đưa ra trước khi nhiệm kỳ thứ hai của Trump bắt đầu, nhưng nguyên nhân thường được trích dẫn là thúc đẩy thay đổi này là hậu quả từ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với các quan chức liên quan đến Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). (Chính tòa án này cũng đã chuyển dịch khỏi công nghệ của Microsoft).

Danh sách dài các mối lo ngại khác của Châu Âu bao gồm việc chính phủ và công ty không kiểm soát được dữ liệu của chính mình; sự thay đổi trong các mối quan hệ quốc tế; sự phụ thuộc vào công nghệ từ một số ít công ty; khả năng tiếp cận dữ liệu theo Đạo luật CLOUD của Mỹ và FISA; và mối quan hệ thân thiết hơn bao giờ hết giữa các công ty Big Tech và chính quyền Trump.

"Công dân, công ty và tổ chức đang được thúc đẩy để nắm lấy tương lai kỹ thuật số của chính mình," Schaake nói. "Thoát khỏi lợi ích của các tỷ phú cũng như các chính sách của Trump."

Bất chấp sự nhiệt huyết, việc gỡ bỏ hoàn toàn các kết nối của Châu Âu với công nghệ Mỹ có lẽ là một nhiệm vụ bất khả thi. "Các công ty có trụ sở tại Mỹ tiếp tục thống trị hầu hết mọi tầng của hệ thống kỹ thuật số Châu Âu," một báo cáo gần đây của Nghị viện Châu Âu cho biết. Từ điện toán đám mây và các công ty trí tuệ nhân tạo đến an ninh mạng và hệ điều hành di động, Châu Âu—và phần lớn thế giới—đan xen sâu sắc với các công ty công nghệ có trụ sở tại Mỹ. Các động thái tại Châu Âu cũng có nguy cơ làm xấu đi mối quan hệ vốn đã mong manh với các quan chức trong chính quyền Trump, những người đã chỉ trích các luật công nghệ kỹ thuật số nghiêm ngặt của Châu Âu.

Tuy nhiên, bất chấp điều đó, sự chuyển dịch tại Châu Âu đang diễn ra. Như một bộ trưởng gần đây tại bang Bavaria của Đức đã nói: "Chúng tôi không còn thời gian để thảo luận rẻ rúng về tầm quan trọng của chủ quyền kỹ thuật số—xét thấy tình hình địa chính trị hiện tại, chúng tôi cần chuyển từ nói sang làm."