Chính phủ Anh bắt đầu loại bỏ mật khẩu cho 23 triệu người dùng

Chính phủ Anh đang cho hơn 23 triệu người dùng cơ hội từ bỏ mật khẩu truyền thống để chuyển sang sử dụng passkey — phương thức đăng nhập mới hứa hẹn vừa an toàn hơn vừa tiết kiệm chi phí cho ngân sách nhà nước.

Passkey là gì và hoạt động ra sao?

Passkey là phương thức xác thực không dùng mật khẩu, cho phép người dùng đăng nhập bằng vân tay, Face ID hoặc mã PIN thiết bị thay vì phải nhập mật khẩu rồi chờ mã xác thực hai yếu tố (2FA).

Khác với mật khẩu có thể bị đánh cắp, tái sử dụng hoặc lộ qua các trang đăng nhập giả mạo, passkey sử dụng thông tin xác thực mật mã gắn chặt với từng trang web hoặc ứng dụng cụ thể. Dữ liệu sinh trắc học hay mã PIN dùng để mở khóa passkey chỉ lưu trên thiết bị của người dùng và không bị GOV.UK One Login nhìn thấy hay lưu trữ.

Kết quả thử nghiệm ban đầu

Sau thử nghiệm với hơn 300.000 người dùng, chính phủ Anh cho biết gần 1/10 số lượt đăng nhập One Login mỗi ngày đã sử dụng passkey. Theo đánh giá, phương thức này nhanh hơn tới 8 lần so với việc đăng nhập bằng tên người dùng, mật khẩu và mã 2FA.

"Tội phạm mạng thường tìm kiếm con đường dễ dàng nhất để truy cập các tài khoản quan trọng, đồng nghĩa thông tin đăng nhập vẫn là mục tiêu phổ biến," ông Jonathon Ellison, giám đốc phụ trách khả năng phục hồi quốc gia tại Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Anh (NCSC), nhận định. "Nhưng passkey mang lại giải pháp thay thế có khả năng chống lừa đảo cao, gây khó khăn cho kẻ tấn công và tiết kiệm thời gian cho người dân."

Lợi ích kép: an toàn hơn và tiết kiệm hơn

Ngoài lợi ích bảo mật, còn một động lực ít được nhắc đến: tin nhắn SMS tốn tiền. Theo chính phủ Anh, việc chuyển đổi sang passkey đã giúp tiết kiệm gần 600 bảng Anh mỗi ngày cho người nộp thuế.

Đây là yếu tố đáng chú ý khi chi phí gửi tin nhắn xác thực qua SMS cho hàng chục triệu người dùng có thể nhanh chóng đội lên đáng kể.

Vẫn là lựa chọn tùy chọn

NCSC đang khuyến khích người dùng chuyển sang passkey, nhưng mật khẩu chưa biến mất hoàn toàn. Passkey vẫn là tùy chọn, và những ai muốn tiếp tục đăng nhập theo cách cũ vẫn có thể làm được.

GOV.UK One Login được thiết kế nhằm cung cấp một tài khoản duy nhất để truy cập các dịch vụ công, thay vì người dùng phải xoay xở với nhiều hệ thống đăng nhập riêng lẻ. Hệ thống này hiện được dùng cho các dịch vụ như tra cứu lương hưu quốc gia, quản lý dịch vụ thuế và truy cập hỗ trợ chăm sóc trẻ em.

Bộ trưởng Chính phủ số Stephanie Peacock cho biết việc triển khai này nhằm giúp các dịch vụ công vừa dễ tiếp cận hơn vừa khó bị kẻ gian lợi dụng hơn.

"Không ai thích việc phải lục tìm mật khẩu đã quên hay chờ mã tin nhắn chỉ để kiểm tra tờ khai thuế hay gia hạn giấy tờ," bà nói.

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Xu hướng chuyển từ mật khẩu sang passkey đang diễn ra trên toàn cầu, với các ông lớn công nghệ như Google, Apple và Microsoft đều đã hỗ trợ chuẩn này. Tại Việt Nam, các dịch vụ công trực tuyến và ngân hàng số cũng đang dần áp dụng xác thực sinh trắc học, cho thấy mô hình quản lý danh tính tập trung và bảo mật cao đang trở thành tiêu chuẩn mới.

Dù vậy, câu hỏi đặt ra là liệu người dùng có sẵn sàng thay đổi thói quen hay không, khi passkey đòi hỏi thiết bị tương thích và có thể gây khó khăn cho những người ít quen với công nghệ.