Có công ty nào quay lại viết code hoàn toàn bằng tay giữa thời đại AI không?

Giữa làn sóng công nghệ AI tạo sinh (GenAI) đang thay đổi mạnh mẽ ngành công nghiệp phần mềm, một câu hỏi gây nhiều suy ngẫm được đặt ra trên Hacker News: Đã có công ty nào thực sự quay lại viết code hoàn toàn bằng tay vì những hạn chế của code AI tạo ra? Đây không chỉ là câu hỏi về kỹ thuật mà còn là một bài toán kinh tế và quản trị nhân sự đầy thách thức.

Thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp đã có những bước lùi chiến lược. Tuy nhiên, việc quay lại hoàn toàn "code tay" (hand-written code) dường như là điều hiếm khi xảy ra, bởi lợi ích về năng suất mà AI mang lại là quá lớn để có thể phủ nhận. Vấn đề cốt lõi không nằm ở việc chọn một trong hai thái cực, mà là tìm ra cách quản lý sự kết hợp giữa con người và AI một cách hiệu quả nhất.

Bài học từ các tập đoàn lớn: Cắt giảm sai lầm chứ không phải từ bỏ AI

Một trong những điểm đáng chú ý từ cuộc thảo luận là việc dẫn chứng về các tập đoàn như Ford, Commonwealth Bank of Australia và IBM. Thoạt nhìn, việc họ tái tuyển dụng hàng nghìn kỹ sư bị sa thải trước đó có vẻ như là một sự "quay lưng" với AI.

Tuy nhiên, những bình luận sắc bén trong bài viết đã chỉ ra rằng điều này không hoàn toàn chính xác. Giám đốc điều hành của Ford, ông Kumar Galhotra, cho biết họ đã quá phụ thuộc vào các hệ thống tự động hóa mà không thu được kết quả như mong đợi. Nhưng việc tái tuyển dụng này nhằm mục đích kỹ sư quay lại để xây dựng lại các quy trình dữ liệu cho hệ thống AI, đào tạo lại đội ngũ cấp dưới và lập trình lại các hệ thống tự động — chứ không phải là loại bỏ AI.

"Nếu chúng tôi không tiếp tục đầu tư vào các vị trí tuyển dụng cấp thấp, điều gì sẽ xảy ra trong 3-5 năm nữa? Sẽ không có nguồn lực nào; cái giếng chỉ đơn giản là cạn khô." — Nickle LaMoreaux, Giám đốc Nhân sự của IBM, phát biểu tại hội nghị Charter AI Summit.

Bài học lớn nhất từ các trường hợp này không phải là "AI thất bại", mà là sai lầm trong việc cắt giảm nhân sự quá sớm chỉ dựa trên những dự đoán lạc quan về năng suất AI. Các công ty vẫn cần duy trì một đội ngũ con người đủ mạnh để hiểu, vận hành và kiểm soát hệ thống AI.

Quản lý "cơn nghiện tốc độ" và nợ kỹ thuật

Một trong những lo ngại lớn nhất được các nhà phát triển nêu ra là sự mất kiểm soát và "nợ kỹ thuật" (technical debt) được tạo ra với tốc độ chóng mặt. Một lập trình viên chia sẻ: "Sau khi xác định chính xác sản phẩm chúng tôi cần với các vòng phát triển rất nhanh nhờ AI, chúng tôi hiện có những vấn đề không thể kiểm soát. Chúng tôi đang xem xét viết lại phần lõi mà không dùng AI để giữ cho nó đơn giản, dễ hiểu và ít thay đổi hơn."

Khó khăn ở đây không chỉ nằm ở chất lượng code mà còn ở khâu quản lý đội ngũ. Tác giả này cho biết việc hướng dẫn các nhà phát triển "làm chậm lại" để xây dựng những thứ ổn định, đơn giản còn khó hơn chính việc dùng AI. Điều này cho thấy một thách thức quản trị mới: làm sao để cân bằng giữa lợi ích về tốc độ và sự bền vững của hệ thống.

Một mối đe dọa tiềm tàng khác được dự đoán là các công ty trong danh sách Fortune 500 có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng do khối lượng thay đổi code khổng lồ mà không ai dám chịu trách nhiệm, bởi không kỹ sư nào thực sự biết agent của mình đã thay đổi những gì.

Hai luồng ý kiến trái chiều

Cuộc tranh luận chia ra hai phe rõ rệt:

• Phe phản đối AI cho rằng những người hào hứng với AI thường là những người không giỏi code: "Mọi người tôi nói chuyện cùng đều hào hứng với AI vì họ không biết code. Với họ AI có vẻ tốt hơn, nhưng nó không bao giờ thực sự tốt. Học code đi, sự quán tính bạn đang nói tới chính là nợ kỹ thuật. Nó sẽ kéo bạn xuống vực thẳm."

• Phe ủng hộ AI cho rằng các công cụ này vẫn đang ở giai đoạn đầu, và theo thời gian sẽ trưởng thành hơn: "Tôi đồng ý rằng chúng ta vẫn chưa tìm ra cách tốt nhất để sử dụng công cụ AI, nhưng theo thời gian nó sẽ trưởng thành và mọi người sẽ đưa ra các pattern, quy ước và nguyên tắc thiết kế để duy trì chất lượng."

Thậm chí có người còn ví von sự phản đối này giống như việc đặt câu hỏi "Bạn có biết công ty nào cấm compiler để quay lại viết assembly bằng tay không?" — ngụ ý rằng việc đi ngược lại xu hướng công nghệ là điều gần như không tưởng.

Khuyến nghị thực tế cho các công ty

Nổi bật giữa cuộc tranh luận là một bình luận mang tính kết luận: "Nếu AI có thể làm được điều đó một cách đáng tin cậy, thì các nhà phát triển từng làm việc đó trước khi có AI cũng sẽ làm được một cách đáng tin cậy. Nghe có vẻ AI không thể làm được một cách đáng tin cậy và các nhà phát triển của bạn đang gặp khó khăn khi kiểm soát đầu ra của nó. Hãy giải quyết vấn đề lãnh đạo, và lợi thế AI sẽ trở thành lợi thế thực sự."

Vậy câu trả lời cuối cùng cho câu hỏi ban đầu là gì? Có lẽ là hầu như không có công ty nào hoàn toàn "quay xe" quay lại viết code thủ công một cách triệt để. Thay vào đó, chúng ta đang chứng kiến một quá trình "điều chỉnh" — các công ty sáng suốt đang học cách sử dụng AI như một trợ thủ đắc lực, đồng thời siết chặt quy trình kiểm duyệt chất lượng, đặc biệt chú trọng vào việc duy trì kiến thức nội bộ và khả năng kiểm soát của con người. Sự thành công không đến từ việc từ bỏ hoàn toàn AI, mà đến từ việc quản lý nó một cách thông minh và có trách nhiệm.