Cơ quan chính phủ Anh lưu hồ sơ những người chỉ trích chương trình Prevent

Bộ Nội vụ Anh (Home Office) đang phải đối mặt với làn sóng chỉ trích sau khi tài liệu mật tiết lộ rằng một đơn vị trực thuộc cơ quan này đã âm thầm theo dõi và lưu hồ sơ những người chỉ trích chương trình chống cực đoan Prevent trên không gian mạng.

Hồ sơ giám sát trực tuyến của chính phủ Anh

StaCU: Cơ quan giám sát sau làn màn bí mật

Theo tài liệu do tổ chức Rights & Security International (RSI) thu thập được thông qua luật tự do thông tin, Đơn vị Tiêu chuẩn và Tuân thủ Prevent (StaCU) — một bộ phận liên kết với Bộ Nội vụ — đã thực hiện 77 "quan sát" đối với những cá nhân chỉ trích chương trình Prevent trực tuyến trong khoảng thời gian từ tháng 3/2024 đến tháng 2/2025.

Những "quan sát" này được phân loại là "khiếu nại nguồn mở" (open-source complaints) và được lưu trữ nội bộ. Đáng chú ý, phần lớn dữ liệu được thu thập từ nền tảng X (trước đây là Twitter), một số từ Reddit, cùng các bài báo từ truyền thông chính thống và các bài đăng liên quan đến nhiều tổ chức như Hope Not Hate, Maslaha và Open Rights Group.

"Bạn nên có thể chỉ trích chính sách của chính phủ mà không bị đưa vào danh sách theo dõi."

Đó là phát biểu của Jacob Smith, Trưởng nhóm Tự do Ngôn luận và Tín ngưỡng tại RSI, nhấn mạnh tính chất đáng lo ngại của hoạt động giám sát này.

Bí mật bị phơi bày qua trình tự pháp lý

Ban đầu, Bộ Nội vụ Anh tìm cách giữ kín toàn bộ hồ sơ và từ chối cung cấp tài liệu. Tuy nhiên, RSI đã kháng cáo thành công lên Văn phòng Ủy viên Thông tin (ICO), buộc cơ quan này phải công khai thông tin.

Theo ghi nhận của RSI, vẫn chưa rõ liệu StaCU có sử dụng công cụ tự động để tìm kiếm các bài đăng hay không, cách đơn vị này "phát hiện" chúng, cũng như mục đích cuối cùng của việc thu thập dữ liệu và khả năng chia sẻ với các cơ quan khác.

Smith cảnh báo rằng việc chính phủ "lùng sục trên X và Reddit để tìm ra ai đang chỉ trích Prevent" là "lời nhắc nhở nghiêm khắc rằng trong mắt chính phủ, bất cứ điều gì bạn chia sẻ trực tuyến đều có thể trở thành bằng chứng và bị lưu vào hồ sơ mãi mãi."

Hàm ý cho người dùng internet toàn cầu

Sự việc này không chỉ là vấn đề nội bộ của Anh. Trong bối cảnh các quốc gia trên thế giới — bao gồm cả Việt Nam — đang ngày càng siết chặt quản lý nội dung số, câu chuyện về StaCU đặt ra câu hỏi lớn về ranh giới giữa an ninh quốc gia và quyền tự do ngôn luận.

Các chuyên gia về quyền kỹ thuật số lưu ý rằng người dùng cần ý thức được rằng dữ liệu họ đăng tải trên mạng xã hội có thể bị thu thập, phân tích và lưu trữ bởi các cơ quan chính phủ mà không cần thông báo trước. Việc sử dụng các nền tảng mã hóa đầu cuối, quản lý danh tính trực tuyến cẩn thận và hiểu rõ quyền riêng tư kỹ thuật số trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Đây không phải lần đầu chương trình Prevent gây tranh cãi về cách triển khai. Nhưng vụ việc lần này là lời nhắc nhở rõ ràng rằng chính phủ Anh sẵn sàng coi việc chỉ trích chính sách của mình như một mối đe dọa tiềm tàng — một tiền lệ đáng lo ngại trong kỷ nguyên giám sát số.