Cơ quan tình báo quân đội Đức dùng AI sàng lọc ứng viên cực hữu

Cơ quan phản gián quân sự Đức (MAD) vừa đưa vào vận hành một hệ thống trí tuệ nhân tạo chuyên biệt nhằm phát hiện các phần tử cực hữu trong số người nộp đơn gia nhập Bundeswehr. Đây là lần đầu tiên MAD sử dụng AI cho mục đích kiểm tra an ninh quy mô lớn như vậy. Chỉ trong vài tháng, công cụ này đã sàng lọc hàng chục nghìn ứng viên và loại bỏ hàng trăm trường hợp bị nghi ngờ.

Hệ thống uVTP hoạt động như thế nào?

Theo tạp chí Spiegel, từ tháng 7 năm nay, MAD đã bắt đầu rà soát hoạt động internet của toàn bộ ứng viên Bundeswehr bằng phần mềm AI. Hệ thống này mang tên Kiểm tra Lòng trung thành với Hiến pháp có Hỗ trợ (uVTP) — được chính cơ quan tình báo phối hợp với một công ty công nghệ thông tin Đức phát triển riêng để đáp ứng nhu cầu đặc thù của MAD.

Cụ thể, phần mềm AI sẽ tìm kiếm và phân tích xem ứng viên có:

• Tự mình lan truyền nội dung cực đoan trên mạng xã hội hay không
• Theo dõi các tài khoản cực hữu
• Chia sẻ lại, phát tán những tài liệu thuộc dạng này

Nói cách khác, công cụ không chỉ dừng ở việc tra cứu lý lịch tĩnh mà còn đánh giá hành vi số — dấu vết mà mỗi ứng viên để lại trên không gian mạng.

Kết quả bước đầu và mục tiêu phía sau

Spiegel cho biết đã có hàng chục nghìn ứng viên bị phần mềm AI rà soát. Trong đó, một số lượng nhỏ ở mức ba chữ số bị loại vì không đủ tiêu chuẩn trung thành với hiến pháp. Con số này tuy không lớn so với tổng số ứng viên, nhưng cho thấy hệ thống thực sự có khả năng phát hiện các trường hợp đáng ngờ.

Việc triển khai uVTP được xem là bước chuẩn bị của MAD trước làn sóng ứng viên dự kiến tăng mạnh trong những năm tới.

Điều đáng chú ý là MAD chịu trách nhiệm kiểm tra an ninh nội bộ trong Bundeswehr, nên công cụ này gắn trực tiếp với quy trình tuyển quân — một lĩnh vực mà sai sót có thể gây hậu quả nghiêm trọng về an ninh quốc gia.

Góc nhìn từ Việt Nam: AI trong tuyển dụng và an ninh

Việc một cơ quan tình báo quân sự dùng AI để đánh giá tư tưởng ứng viên đặt ra nhiều câu hỏi đáng suy ngẫm, không chỉ riêng ở Đức.

• Hiệu quả so với quyền riêng tư: AI có thể quét khối lượng dữ liệu khổng lồ nhanh hơn con người, nhưng cũng dễ mắc lỗi phân loại sai và xâm phạm đời sống riêng tư của ứng viên.
• Nguy cơ dương tính giả: Một người theo dõi tài khoản nào đó vì mục đích nghiên cứu hay tò mò có thể bị đánh dấu oan.
• Xu hướng toàn cầu: Không chỉ quân đội, nhiều doanh nghiệp và tổ chức cũng đang dùng AI để sàng lọc ứng viên — kèm theo đó là lo ngại về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của thuật toán.

Với các tổ chức tại Việt Nam đang bắt đầu ứng dụng AI vào tuyển dụng và quản trị nhân sự, câu chuyện của MAD là một ví dụ đáng tham khảo về cả tiềm năng lẫn rủi ro của công nghệ này. Điều quan trọng là song song với việc triển khai, cần có cơ chế kiểm soát, giám sát và bảo vệ dữ liệu cá nhân rõ ràng.