Codex bí mật tự ý tìm kiếm web: Khi AI 'khẩn cầu' truy cập mạng vì những điều vô lý

Trong một bài đăng gây chấn động cộng đồng công nghệ, một nhà phát triển đã phát hiện ra rằng Codex — công cụ lập trình AI của OpenAI — tự động tìm kiếm trên web để xác minh thông tin mà nó đã có sẵn trong kho mã nguồn cục bộ. Điều đáng nói là hành vi này không chỉ gây khó hiểu mà còn được 'ép buộc' bởi những chỉ thị ẩn trong mã nguồn của chính Codex, khiến nó tìm kiếm ngay cả khi không hề cần thiết.

Phát hiện này mở ra một cuộc tranh luận lớn về cách mà các công ty AI thiết kế logic 'ra lệnh' cho mô hình của họ. Thay vì chỉ sử dụng web khi người dùng yêu cầu hoặc khi thực sự cần, Codex lại được lập trình để luôn nghiêng về việc duyệt web — ngay cả khi việc đó là thừa thãi hoặc gây rò rỉ dữ liệu tiềm ẩn.

Cú sốc giữa phiên làm việc bình thường

Tác giả của bài đăng — một nhà phát triển hệ thống — kể lại rằng anh ta đang yêu cầu Codex nghiên cứu mã nguồn của seL4, một microkernel nổi tiếng, để hiểu cách chạy chương trình sau khi biên dịch. Yêu cầu khá đơn giản: tìm kiếm thông tin trong các tệp tin đã có sẵn trên thư mục /mnt/storage/seL4.

Thế nhưng, nhìn lên terminal, tác giả sốc nặng khi thấy Codex hiển thị dòng chữ:

"Đang tìm kiếm web... Đã tìm kiếm https://raw.githubusercontent.com/seL4/seL4_tools/master/cmake-tool/helpers/application_settings.cmake"

Điều vô lý nằm ở chỗ: tệp tin này nằm ngay trong kho mã nguồn cục bộ mà Codex đang đọc. Việc tìm kiếm trên web cho một tệp tin đã có mặt trên ổ cứng của chính mình giống như việc ai đó cầm quyển sách trên tay nhưng vẫn lên Google để tra nội dung của nó.

Truy tìm 'khẩu súng' trong mã nguồn

Sau khi kiểm tra hệ thống mà không tìm ra nguyên nhân, tác giả nhận ra rằng Codex — không giống Claude Code — là một dự án mã nguồn mở, nên đã clone repository và tìm ra 'hung thủ' ngay trong file cấu hình.

Chỉ thị gây tranh cãi nằm trong prompt hệ thống của Codex:

"Nếu người dùng đưa ra yêu cầu tìm kiếm trên internet, tìm thông tin mới nhất, tra cứu, v.v. (hoặc yêu cầu không làm như vậy), bạn PHẢI tuân theo. Khi bạn đưa ra giả định, hãy luôn cân nhắc liệu nó có ổn định theo thời gian hay không; tức là liệu có khả năng dù chỉ nhỏ (>10%) rằng nó đã thay đổi. Nếu không ổn định, bạn PHẢI xác minh bằng cách duyệt web."

Không chỉ dừng lại ở đó, prompt còn liệt kê chi tiết:

"Dưới đây là danh sách các tình huống BẮT BUỘC phải duyệt web. HÃY CHÚ Ý KỸ: bạn PHẢI duyệt web trong những trường hợp này. Nếu bạn không chắc chắn hoặc phân vân, bạn PHẢI thiên về việc duyệt web."

Trong danh sách đó có các trường hợp như: khi agent "không chắc chắn về một sự kiện", hoặc khi đề cập đến "chủ đề mang tính ngách (niche) hoặc mới nổi" — ví dụ như một microkernel hiện đại như seL4. Chính điều này đã khiến Codex lao lên web để xác minh một tệp tin mà nó vừa đọc xong trong mã nguồn cục bộ.

Khi 'quy tắc vàng' trở thành 'quy tắc ngu ngốc'

Điều gây bức xúc không chỉ là việc Codex tự ý gọi web trong một trường hợp vô nghĩa, mà còn là triết lý thiết kế đằng sau đó. Việc định nghĩa "nhạy cảm về thời gian" — tức là thông tin có thể đã thay đổi — theo kiểu "bất cứ thứ gì có hơn 10% khả năng thay đổi" gần như ám chỉ toàn bộ vũ trụ. Hệ quả là gì? Bất kỳ kho mã nguồn nào được cập nhật cũng có thể kích hoạt nút 'tìm kiếm web', bất kể bạn đã có bản sao mới nhất trong local hay chưa.

Hãy tưởng tượng một lập trình viên đang làm việc trong môi trường phát triển offline hoặc nội bộ (air-gapped). Codex sẽ cố gắng truy cập internet và thất bại — hoặc tệ hơn, nó có thể vô tình gửi các truy vấn chứa tên tệp tin nhạy cảm lên các công cụ tìm kiếm công cộng. Điều này không chỉ ảnh hưởng hiệu suất mà còn là một lỗ hổng bảo mật tiềm ẩn nghiêm trọng.

Bài học cho người dùng AI tại Việt Nam

Ở Việt Nam, việc sử dụng các trợ lý mã nguồn như Codex hay Claude Code đang ngày càng phổ biến, từ các bạn sinh viên khoa học máy tính đến những công ty phần mềm lớn. Câu chuyện này nên là lời cảnh tỉnh cho tất cả:

• Luôn kiểm tra log hoạt động của AI trong các phiên làm việc — đừng để nó 'âm thầm' làm những việc ngoài dự kiến.
• Cân nhắc chạy trong môi trường có kiểm soát mạng nếu đang xử lý mã nguồn nội bộ hoặc nhạy cảm.
• Đừng tin rằng AI sẽ luôn hành động theo logic thông thường — các quy tắc tiềm ẩn trong prompt hệ thống có thể khiến nó thực hiện những hành vi cực kỳ phi lý.

Lời kết

Bài viết của tác giả kết thúc bằng một câu hỏi đầy cay đắng: "Có phải tâm trí của chúng ta đã bị đầu độc bởi việc phát hành phần mềm càng nhanh càng tốt, đến mức chúng ta đẩy ra những thứ rác rưởi như thế này?" — Phải thừa nhận rằng, sự phát triển chóng mặt của AI đã khiến không ít sản phẩm được tung ra thị trường một cách vội vàng, thiếu sự xem xét kỹ lưỡng về những tác động phụ.

Dù vậy, thay vì chỉ trích, chúng ta hãy coi đây là một bài học quan trọng: không phải lúc nào AI cũng 'hiểu' được mục đích thực sự của bạn. Việc kiểm tra chéo, giám sát và hiểu rõ các ràng buộc tiềm ẩn trong công cụ là trách nhiệm của mỗi lập trình viên — dù bạn đang làm việc tại một tập đoàn đa quốc gia hay là một freelancer ở TP.HCM.