Công cụ tải media Gallery-dl chuyển nhà sang Codeberg sau tranh chấp DMCA

Gallery-dl, một trong những công cụ dòng lệnh (command-line) phổ biến nhất để tải xuống hình ảnh và video từ hàng trăm trang web, đang thực hiện một bước đi táo bạo: rời bỏ nền tảng GitHub để chuyển sang Codeberg. Quyết định này được đưa ra sau những tranh chấp pháp lý phức tạp xoay quanh một thông báo gỡ bỏ DMCA (Digital Millennium Copyright Act).

Vào cuối tháng 3, người duy trì dự án, mikf, đã công bố một yêu cầu từ FAKKU, LLC – một công ty xuất bản nội dung người lớn. Thông cáo này cáo buộc Gallery-dl vi phạm luật chống phá vỡ các biện pháp bảo vệ công nghệ (anti-circumvention provisions) của DMCA. Cụ thể, FAKKU đã chỉ định danh sách các tệp "xâm phạm", bao gồm các bộ trích xuất (extractor) dành cho các trang như nhentai, ExHentai, Hitomi và Hentai Foundry.

Màn hình GitHub

Điểm mấu chốt khiến cộng đồng công nghệ phẫn nộ là yêu cầu kỹ thuật đi kèm thông báo này. GitHub đã yêu cầu mikf không chỉ xóa các tệp hiện tại mà còn phải viết lại toàn bộ lịch sử git (git history) của kho lưu trữ bằng công cụ git-filter-repo. Việc này nhằm loại bỏ hoàn toàn các dữ liệu bị cáo buộc vi phạm kể từ quá khứ, một hành động mà nhiều nhà phát triển coi là quá mức và nguy hiểm cho tính toàn vẹn của dự án.

Di cư sang Codeberg

Trước áp lực này, mikf ban đầu đã cân nhắc nhiều phương án, từ gửi thông báo phản đối (counter-notice), nhờ sự hỗ trợ pháp lý từ EFF, cho đến tuân thủ yêu cầu. Trong một khoảnh khắc "quy phục", nhà phát triển này đã xóa các bộ trích xuất bị nhắc đến và viết lại lịch sử repo để giữ an toàn cho dự án trên GitHub.

Tuy nhiên, làn sóng phản đối từ cộng đồng người dùng, cùng với việc các dự án tương tự cũng bị gỡ bỏ (như Hitomi-Downloader), đã thúc đẩy một quyết định mang tính chiến lược hơn.

Vào ngày 5/4, mikf chính thức thông báo về hướng đi mới:

"Tôi đã quyết định một lộ trình hành động mới: Chuyển tất cả hoạt động phát triển sang Codeberg. Ngừng đẩy commit (push commits) lên GitHub, nhưng giữ kho lưu trữ này tồn tại cho các tác vụ CI/CD tự động như chạy kiểm thử, xây dựng tệp binary và hình ảnh Docker."

Điều này có nghĩa là trong tương lai, Gallery-dl sẽ được phát triển chủ yếu trên Codeberg.org – một nền tảng lưu trữ mã nguồn mở phi lợi nhuận, thường được coi là thân thiện hơn với các dự án tự do và ít chịu áp lực từ các tập đoàn lớn so với GitHub của Microsoft. Kho lưu trữ trên GitHub vẫn tồn tại nhưng chỉ đóng vai trò là nơi sinh ra các bản build (bản dựng) tự động, không còn chứa mã nguồn gốc phát triển mới nhất.

Hệ quả cho cộng đồng mã nguồn mở

Vụ việc của Gallery-dl một lần nữa dấy lên lo ngại về việc sử dụng DMCA như một công cụ để tấn công các dự án phần mềm trung lập. Gallery-dl là một công cụ đa năng, hỗ trợ tải xuống từ hàng nghìn trang web hợp pháp, nhưng lại bị trừng phạt vì một vài bộ trích xuất liên quan đến trang web bên thứ ba.

Thậm chí, có những cáo buộc cho rằng một số trang web trong danh sách bị kiện (như Hentai Foundry) hoàn toàn không chứa nội dung lậu của FAKKU, cho thấy việc nghiên cứu trước khi gửi đơn khiếu nại có phần sơ sài. Tuy nhiên, dưới áp lực pháp lý, các nhà phát triển cá nhân thường không có đủ nguồn lực để đấu tranh, dẫn đến việc tự kiểm duyệt (self-censorship) hoặc di cư như trường hợp này.

Dù vậy, tính chất mã nguồn mở cho thấy sự bền bỉ của phần mềm. Ngay sau khi mã nguồn bị xóa khỏi GitHub, cộng đồng đã迅速 tạo ra các bản fork (nhánh) và các mô-un bên ngoài (external modules) để tiếp tục duy trì các bộ trích xuất bị cấm. Người dùng Gallery-dl vẫn có thể tải về và sử dụng các tính năng đầy đủ thông qua kho lưu trữ mới trên Codeberg hoặc các nguồn cộng đồng khác.