Cộng đồng phát triển nhân Linux bỏ yêu cầu khai báo sử dụng công cụ AI

Cộng đồng phát triển nhân Linux vừa đưa ra một quyết định đáng chú ý: chấm dứt yêu cầu lập trình viên phải khai báo việc sử dụng công cụ AI trong các đóng góp của mình. Động thái này cho thấy thái độ của những người đứng đầu dự án mã nguồn mở lớn nhất thế giới đang dần cởi mở hơn với lập trình có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo.

Quy định khai báo AI chính thức bị loại bỏ

Theo thông báo trên danh sách gửi thư của nhân Linux, Sasha Levin — nhà phát triển nhân và kỹ sư tại Nvidia — cho biết Hội nghị Maintainers Summit đã đạt được đồng thuận về việc loại bỏ thẻ "Assisted-by" và xóa phần tài liệu yêu cầu nó.

Trước đó, chính sách này quy định rằng bất kỳ ai sử dụng "bất kỳ công cụ lập trình tiên tiến nào để tạo bản vá" đều phải ghi nhận điều đó bằng cách thêm thẻ Assisted-by vào thông điệp commit. Đề xuất dán nhãn AI bắt đầu hình thành từ tháng 7/2025 và chính thức được đưa vào tài liệu từ tháng 1/2026.

Linus Torvalds: Phản đối những quy định "ngớ ngẩn"

Linus Torvalds, người đứng đầu nhân Linux, đã thể hiện quan điểm rõ ràng rằng ông phản đối các quy định khai báo AI mang tính hình thức, miễn là người đóng góp thực sự hiểu đoạn mã họ nộp.

Trong một phản hồi gay gắt trước những ý kiến bảo vệ quy định dán nhãn, Torvalds viết:

"Tôi không hiểu nổi khái niệm ngớ ngẩn này — kiểu 'đừng dùng AI cho việc X'. Đây là một quy tắc mới dành riêng cho bạn: đừng dùng trình biên dịch cho bất kỳ bản đóng góp nào của bạn. Bởi nếu bạn không thể chứng minh rằng mình thực sự hiểu cỗ máy đang làm gì bằng cách viết mã bằng hợp ngữ, thì tôi không muốn thấy đóng góp của bạn."

Ông nhấn mạnh thêm rằng nếu áp dụng logic tương tự, người đóng góp cũng không được dùng trình soạn thảo để viết thông điệp commit, vì cần chứng minh khả năng viết tốt mà không cần công cụ hỗ trợ. Theo Torvalds, những quy tắc như vậy là "hoàn toàn ngớ ngẩn".

"Kỳ vọng của tôi là mọi người làm hết sức mình và hiểu rõ điều họ đang làm. Nhưng sự hiểu biết đó rất ít liên quan đến công cụ họ dùng. Theo kinh nghiệm của tôi, những người tôi tôn trọng và gọi là thông minh không phải là những người né tránh các công cụ mới và thú vị."

Vì sao quy định bị gỡ bỏ?

Jeff Layton, nhà phát triển nhân Linux tại Red Hat, đã giải thích ba lý do chính khiến cộng đồng quyết định đảo ngược chính sách:

• Không phải ai cũng tuân thủ quy định này
• Nó "về cơ bản là quảng cáo miễn phí cho các công ty LLM độc quyền"
• Không rõ mục đích thực sự của việc thu thập thông tin này ngay từ đầu là gì

Tuy nhiên, quyết định này không nhận được sự đồng thuận tuyệt đối. Laurent Pinchart, nhà phát triển nhân Linux và người sáng lập Ideas on Board, bày tỏ lo ngại:

"Tôi không vui khi gỡ bỏ thẻ này mà không thêm một cơ chế nào khác để yêu cầu công bố thông tin. Nếu không có nó, tôi có thể hình dung người nộp sẽ phản đối câu hỏi này."

Pinchart cho rằng việc đặt ra kỳ vọng về cách dùng AI vẫn có giá trị, thậm chí còn giá trị hơn trong bối cảnh hiện nay, bất chấp việc sẽ luôn có người không tuân thủ.

Bối cảnh: AI đã đủ tốt cho nhân Linux

Sự thay đổi thái độ này diễn ra sau khi AI ngày càng chứng minh được năng lực trong lĩnh vực lập trình. Greg Kroah-Hartman, nhà duy trì nhân Linux kỳ cựu, nhận xét tại Hội nghị Open Source Summit của Linux Foundation ở Hàn Quốc hồi tháng 8:

"Các mô hình ngôn ngữ lớn giờ đã đủ tốt. Chúng đủ giỏi để tìm lỗi vì LLM, AI, về bản chất chỉ là những cỗ máy nhận diện mẫu, và mã nguồn chẳng qua chỉ là những mẫu có định dạng cụ thể."

Trước đây, việc ghi nhận nguồn gốc AI không phải vấn đề lớn khi mã do AI tạo ra còn lộ liễu, đầy lỗi và kém chất lượng. Nhưng trong khoảng một năm trở lại đây, các tác nhân lập trình AI đã bắt đầu tạo ra mã đạt chất lượng chấp nhận được đối với cộng đồng nhân Linux.

Những lo ngại còn tồn tại

Dù có sự chấp nhận thận trọng, vẫn còn nhiều mối lo ngại chưa được giải quyết: lỗi có thể lọt qua mà không bị phát hiện, vấn đề trách nhiệm giải trình, và nguy cơ các tác nhân lập trình tái tạo mã có bản quyền. Trong một số giới, việc dùng công cụ AI vẫn còn mang định kiến.

Đáng chú ý, ngay cả các ông lớn sản xuất tác nhân lập trình AI như Anthropic, Google, Microsoft, OpenAI cũng có cách xử lý ghi nhận nguồn gốc khác nhau. Claude mặc định thêm thông điệp về nguồn gốc, trong khi Codex thì không.

Ý nghĩa đối với cộng đồng mã nguồn mở

Quyết định của cộng đồng nhân Linux phản ánh một xu hướng lớn hơn trong ngành: AI đang dần trở thành một phần không thể tách rời của quy trình phát triển phần mềm. Thay vì tập trung vào việc dùng công cụ gì, trọng tâm được chuyển sang trách nhiệm hiểu rõ mã nguồn mà mình đóng góp.

Đối với các lập trình viên mã nguồn mở tại Việt Nam — những người ngày càng tham gia nhiều vào các dự án toàn cầu — đây là tín hiệu cho thấy việc sử dụng AI hỗ trợ lập trình không còn bị coi là điều cấm kỵ, miễn là người đóng góp nắm vững sản phẩm cuối cùng mà mình tạo ra.