Cowboy Space huy động 275 triệu USD để chế tạo tên lửa chuyên dụng cho trung tâm dữ liệu không gian

Nhu cầu dường như không đáy về sức mạnh tính toán cho AI đang khiến các doanh nhân trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu hướng tầm nhìn lên các vì sao. Tuy nhiên, tồn tại một vấn đề cốt lõi: Hiện tại không có đủ tên lửa để đưa các trung tâm dữ liệu vào quỹ đạo Trái Đất, và chi phí để làm điều đó là quá đắt đỏ.

Đa số các đơn vị tham gia thị trường đều đang hy vọng vào tàu vũ trụ Starship của SpaceX — dự kiến thực hiện chuyến bay thử nghiệm thứ 12 vào cuối tuần này — để giải quyết vấn đề này. Tuy nhiên, ngay cả khi phương tiện này bắt đầu vận hành, có thể sẽ mất nhiều năm nó mới sẵn sàng về mặt thương mại, đặc biệt khi SpaceX đang ưu tiên cho việc kinh doanh vệ tinh nội bộ. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với tên lửa New Glenn của Blue Origin, vốn đã thất bại trong việc đưa một vệ tinh lên trong lần phóng thứ ba vào tháng 4.

Điều này khiến các kế hoạch về trung tâm dữ liệu không gian hoặc là phải nhắm đến giữa những năm 2030 (như Google Suncatcher), hoặc là chuẩn bị bắt đầu bằng các nhiệm vụ xử lý biên (edge processing) cho cảm biến không gian (như Starcloud).

Con đường thứ ba: Tự chế tạo tên lửa

Về lý thuyết, có một cách tiếp cận thứ ba: "Chúng tôi đang tự xây dựng chương trình tên lửa của riêng mình," Baiju Bhatt, CEO và người sáng lập Cowboy Space Corporation, chia sẻ với TechCrunch. Ông kỳ vọng lần phóng đầu tiên sẽ diễn ra trước cuối năm 2028.

Hôm nay, công ty đã công bố việc đóng vòng gọi vốn Series B với số tiền 275 triệu USD, định giá sau vòng gọi (post-money valuation) là 2 tỷ USD. Vòng dẫn đầu bởi Index Ventures, cùng sự tham gia của Breakthrough Energy Ventures, Construct Capital, IVP và SAIC. Đây được coi là khoản đặt cọc cho kế hoạch đầy tham vọng này.

Bhatt, người đồng sáng lập nền tảng giao dịch chứng khoán trực tuyến Robinhood, đã ra mắt startup này vào năm 2024 dưới tên Aetherflux, với kế hoạch thu thập năng lượng mặt trời dồi dào trong không gian và truyền xuống Trái Đất. Ý tưởng về trung tâm dữ liệu không gian đã dẫn đến sự chuyển dịch của công ty sang việc sử dụng điện năng ngay trên quỹ đạo. Thực tế triển khai công việc này, lần lượt lại dẫn ông đến chương trình phát triển tên lửa và cái tên mới của công ty.

Tại sao phải tự làm tên lửa?

Bhatt cho biết ông đã nói chuyện với nhiều nhà cung cấp dịch vụ phóng để tìm kiếm con đường mà công ty ông chỉ xây dựng vệ tinh, nhưng ông không thể tìm thấy đủ sức chở (launch capacity) để thực sự mở rộng quy mô kinh doanh trung tâm dữ liệu quỹ đạo, hoặc làm điều đó với chi phí đơn vị có thể cạnh tranh với các giải pháp trên mặt đất.

"Có rất nhiều tên lửa mới đang được đưa vào vận hành, nhưng khi nhìn xa 3, 4 năm nữa, nguồn cung vẫn rất khan hiếm," Bhatt nói. "Tôi nghĩ bạn sẽ thấy nhiều nhà cung cấp tên lửa thực sự chuyên biệt hóa cho tải trọng của chính họ."

Tất nhiên, việc tự phát triển tên lửa là một bước đi hợp lý nhưng cũng điên rồ. Chỉ có một số ít công ty tư nhân ở phương Tây, chủ yếu là SpaceX, Rocket Lab và Arianespace, đang phóng tên lửa thương mại một cách ổn định. Hai cái tên khác là Blue Origin và United Launch Alliance đã vật lộn suốt nhiều năm để đưa các phương tiện của mình thoát khỏi "địa ngục phát triển".

Thiết kế độc đáo và tham vọng

Sự chuyển mình của công ty này sẽ đưa Cowboy Space Corporation vào cạnh tranh trực tiếp với SpaceX và Blue Origin — những đối thủ có công nghệ tiên tiến nhất và được tài trợ tốt nhất thị trường.

"Phần thưởng ở đây và quy mô của thị trường này đủ lớn để có chỗ cho nhiều người chơi thành công," Bhatt khẳng định. "Tôi thấy nhu cầu về AI ngày càng cấp thiết hơn, trong khi các lựa chọn trên Trái Đất lại ngày càng hạn chế hơn."

Một lợi thế mà Bhatt đưa ra là sự tập trung duy nhất của công ty vào thị trường này (trung tâm dữ liệu) và thiết kế độc đáo của họ. Tên lửa quỹ đạo thường có tầng đẩy tăng tốc (booster stage) đưa phương tiện đến rìa không gian, và tầng thứ hai mang tải trọng và đưa nó vào quỹ đạo. Cowboy Space dự định xây dựng trung tâm dữ liệu trực tiếp vào tầng thứ hai của tên lửa. Thực tế đây là một chút hoài niệm: Vệ tinh đầu tiên của Mỹ, Explorer 1, được xây dựng như tầng cuối cùng của một tên lửa, chứa đầy thiết bị vô tuyến và một số dụng cụ khoa học.

Việc chế tạo tên lửa chuyên dụng chỉ để phóng các vệ tinh trung tâm dữ liệu của riêng mình nên sẽ đơn giản hóa quy trình thiết kế. Công ty kỳ vọng mỗi vệ tinh sẽ có khối lượng từ 20.000 đến 25.000 kg và tạo ra công suất 1 MW điện cho gần 800 GPU trên bo mạch. Điều này có nghĩa là tên lửa của họ sẽ mạnh hơn một chút so với "ngựa thồ" Falcon 9 của SpaceX, dù vẫn nhỏ hơn Starship đang trong quá trình phát triển. Cuối cùng, Bhatt nói rằng ông kỳ vọng tầng đẩy tăng tốc sẽ có thể tái sử dụng.

Cowboy Space đã tuyển dụng những cựu binh của ngành công nghiệp vũ trụ, bao gồm cựu kỹ sư động cơ của Blue Origin Warren Lamont và cựu giám đốc phóng của SpaceX Tyler Grinne. Công ty cũng có kế hoạch chế tạo động cơ tên lửa riêng — bộ phận phức tạp và đắt đỏ nhất của bất kỳ phương tiện phóng nào. Cowboy Space vẫn đang giải quyết các nhu cầu phát triển chính, như cơ sở thử nghiệm, sản xuất và phóng tên lửa.

Tầm nhìn mới đi kèm với cái tên mới của startup, nhằm nhấn mạnh sứ mệnh "cung cấp năng lượng cho nhân loại từ vùng biên giới cao," mặc dù Bhatt thừa nhận: "Nó cho tôi một lý do để đội mũ cao bồi và nuôi cái râu ngầu này."