Cựu nhân viên NCA bị buộc nộp lại 1,8 triệu bảng vì đánh cắp Bitcoin bị tịch thu

Paul Chowles, cựu nhân viên Cơ quan Phòng chống Tội phạm Quốc gia Anh (NCA), đã lấy cắp 50 Bitcoin từ số tiền mã hóa bị tịch thu trong quá trình điều tra đường dây ma túy ngầm Silk Road 2.0. Tòa án Liverpool đã buộc anh ta phải nộp lại số tiền tương đương hơn 1,8 triệu bảng Anh (khoảng 2,4 triệu USD theo tỷ giá thời điểm đó). Vụ việc cho thấy rủi ro nội bộ ngay trong các cơ quan thực thi pháp luật khi xử lý tài sản số.

Đánh cắp Bitcoin từ chính vụ án mình điều tra

Paul Chowles, 44 tuổi, đã lấy đi 50 trong tổng số 97 Bitcoin thu hồi được từ Thomas White — kẻ bị kết án là quản trị viên của Silk Road 2.0. Cảnh sát sau đó đã thu hồi lại được 30 đồng trong số Bitcoin bị đánh cắp.

Silk Road 2.0 bị nhà chức trách Mỹ và châu Âu triệt phá vào tháng 11 năm 2014 trong một chiến dịch quốc tế nhắm vào các chợ đen trên dark web. Vào thời điểm năm 2017 khi Chowles thực hiện hành vi trộm cắp, 50 Bitcoin này chỉ có giá trị khoảng 60.000 bảng Anh (tương đương 79.000 USD).

Chowles từng tham gia điều tra hoạt động tội phạm trên Silk Road gốc, sau đó đảm nhận vai trò chủ chốt trong việc phân tích dữ liệu và trích xuất tiền mã hóa từ các thiết bị bị thu giữ của White.

Cách thức thực hiện hành vi

Trong khoảng thời gian từ ngày 6 đến ngày 7 tháng 5 năm 2017, Chowles đã chuyển 50 Bitcoin từ "ví hưu trí" của White sang một địa chỉ do anh ta kiểm soát. Sau đó, anh ta chia nhỏ số coin này và luân chuyển qua Bitcoin Fog — một dịch vụ trộn tiền mã hóa được sử dụng để che giấu dấu vết giao dịch.

Đến thời điểm tuyên án vào tháng 7 năm 2025, Cơ quan Công tố Hoàng gia Anh (CPS) định giá 50 Bitcoin này lên tới hơn 4,4 triệu bảng Anh (khoảng 5,8 triệu USD). CPS cho biết chính mức tăng giá của Bitcoin đã khiến khoản lợi bất chính từ hành vi phạm tội của Chowles được xác định lên tới 1.970.759,27 bảng Anh.

Khi ra lệnh tịch thu, tòa án xem xét cả khoản lợi thu được từ tội phạm lẫn "số tiền khả dụng" của bị cáo — tức giá trị tài sản có thể dùng để thi hành lệnh tịch thu. Số tiền khả dụng của Chowles được xác định là 1.810.678,93 bảng Anh, và Tòa án Liverpool đã buộc anh ta phải nộp đúng số tiền này.

"Paul Chowles đã lợi dụng vị trí được tin tưởng để trục lợi cá nhân, đánh cắp tài sản vốn đã được thu hồi thông qua hoạt động của cơ quan thực thi pháp luật. Lệnh tịch thu là một công cụ mạnh mẽ để đảm bảo rằng tội phạm không thể sinh lời. Lệnh ngày hôm nay gửi đi thông điệp rõ ràng rằng chúng tôi sẽ truy đuổi tài sản của tội phạm một cách không khoan nhượng và tìm cách thu hồi lợi nhuận bất chính dù chúng được giấu ở đâu."

— Luke Clements, công tố viên chuyên trách thuộc Phòng Thu hồi Tài sản từ Tội phạm của CPS

Bị phát hiện sau khi chính kẻ bị kết án lên tiếng

Chowles, sống tại Bristol, đã bị NCA sa thải vào ngày 11 tháng 7 năm 2025. Năm ngày sau đó, Tòa án Liverpool tuyên phạt anh ta 5 năm 6 tháng tù sau khi nhận tội trộm cắp, chuyển dịch tài sản phạm pháp và che giấu tài sản phạm pháp.

Sự nghi ngờ cuối cùng đổ dồn về phía Chowles sau khi White khẳng định rằng phải có người bên trong NCA đã lấy số Bitcoin đó. Ban đầu, NCA cho rằng chính White đã tự di chuyển số Bitcoin bị mất vì hắn có đủ kiến thức kỹ thuật để làm điều đó. Đến cuối năm 2021, các điều tra viên xem số coin này là không thể truy vết và đã ghi giảm chúng.

Sau khi White bị kết án, tòa án đã ra lệnh tịch thu 1.560.506 bảng Anh. NCA đã bán 47 Bitcoin còn lại để thực hiện một phần lệnh này, còn lại 1.066.956 bảng Anh chưa được thi hành. White vẫn khăng khăng rằng ai đó trong cơ quan đã đánh cắp 50 đồng còn lại, bởi vì các điều tra viên NCA nắm giữ khóa riêng tư trong ví của hắn.

Cảnh sát Merseyside chịu trách nhiệm quản lý White tại địa phương sau khi hắn được thả có điều kiện vào đầu năm 2022. Khi các sĩ quan Merseyside gặp đồng nghiệp NCA để thảo luận về cáo buộc của White, Chowles đã có mặt tại cuộc họp. Cảnh sát Merseyside sau đó mở cuộc điều tra và bắt giữ anh ta vào tháng 5 năm 2022.

Các điều tra viên thu hồi được một chiếc iPhone liên kết Chowles với tài khoản dùng để chuyển Bitcoin, cùng các tìm kiếm liên quan đến một sàn giao dịch tiền mã hóa. Họ cũng tìm thấy trong văn phòng của anh ta những cuốn sổ tay ghi tên đăng nhập, mật khẩu và các ghi chú liên quan đến tài khoản tiền mã hóa của White.

Bài học về quản lý tài sản số trong điều tra

Vụ việc Chowles là lời cảnh tỉnh về những lỗ hổng trong quy trình kiểm soát nội bộ khi cơ quan thực thi pháp luật xử lý tiền mã hóa bị tịch thu. Quyền truy cập vào khóa riêng tư đồng nghĩa với quyền kiểm soát tuyệt đối tài sản — một đặc điểm cố hữu của công nghệ blockchain vốn không có cơ chế hoàn tác hay can thiệp từ bên thứ ba.

Đối với các cơ quan chức năng tại Việt Nam, đây cũng là bài học tham khảo khi quá trình quản lý và xử lý tài sản số liên quan đến tội phạm công nghệ cao ngày càng trở nên phổ biến. Việc phân tách nhiệm vụ, giám sát chéo và ghi nhật ký truy cập vào ví tiền mã hóa là những biện pháp cần thiết để ngăn chặn nguy cơ trục lợi nội bộ tương tự.