Cựu sĩ quan CIA nhận tội lập chương trình mật giả để chiếm đoạt gần 200 triệu USD, gồm cả vàng thỏi

Một cựu sĩ quan thuộc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã nhận tội đánh cắp gần 200 triệu USD, bao gồm hàng trăm thỏi vàng, thông qua một kế hoạch gian lận được ngụy trang dưới vỏ bọc một chương trình tuyệt mật của chính phủ.

Bộ Tư pháp Mỹ ngày 21/10 xác nhận David J. Rush, cư dân bang Virginia, đã thừa nhận một tội danh gian lận chuyển khoản điện tử liên quan đến việc điều hành chiến dịch bịa đặt này và lừa đảo chính phủ trong thời gian còn là sĩ quan CIA.

Vỏ bọc "chương trình tuyệt mật"

Theo cáo trạng, Rush khai man về trình độ học vấn và kinh nghiệm quân sự để giành được vị trí tại CIA, sau đó lợi dụng quyền truy cập của mình với tư cách nhân viên để thiết lập chương trình tối mật, có tính phân khoang cao, với mục đích tuồn tiền của chính phủ Mỹ vào túi riêng.

Trong quá trình bắt giữ, lực lượng thực thi pháp luật phát hiện số vàng thỏi trị giá hơn 46 triệu USD tại nhà Rush, có liên quan đến kế hoạch gian lận kéo dài nhiều năm, cùng nhiều xe hơi, đồng hồ và hơn 2 triệu USD tiền mặt.

Thỏa thuận nhận tội cho phép Rush thoát khỏi phiên tòa xét xử, đồng thời cũng giúp chính phủ Mỹ tránh phải giải trình trước công chúng về cách Rush vượt qua các vòng thẩm tra để gia nhập cơ quan tình báo và cách hành vi này diễn ra mà không bị phát hiện trong hơn một năm.

Lợi dụng quyền hạn để tự phê duyệt

Rush cho đến gần đây vẫn là một sĩ quan cấp cao của CIA. Theo các báo cáo trước đó, ông làm việc cho một bộ phận của CIA từ năm 2010, chuyên phát triển công cụ và kỹ thuật tấn công mạng phục vụ hoạt động gián điệp.

Theo hồ sơ tòa án, Rush nắm quyền hạn đáng kể đối với các chương trình tình báo và hoạt động chi tiêu của chính phủ. Trong năm 2025, ông lợi dụng vị trí của mình để dựng lên một "chương trình tiếp cận đặc biệt" (SAP) giả.

Các chương trình tiếp cận đặc biệt là những hoạt động giám sát hoặc thu thập tình báo có độ nhạy cảm cao đến mức chỉ một số ít người được biết đến. Loại chương trình này yêu cầu mức thẩm quyền đặc biệt mà ngay cả những nhân vật được cấp quyền cao nhất trong chính phủ cũng không được tiếp cận.

Theo tờ The Washington Post, Rush xây dựng chương trình phân khoang này dưới danh nghĩa một kế hoạch "duy trì hoạt động chính phủ" giả, nhằm đảm bảo bộ máy nhà nước vẫn vận hành trong trường hợp xảy ra chiến tranh, thiên tai hoặc một thảm họa hủy diệt nào đó. Trong khuôn khổ kế hoạch, Rush sử dụng chương trình này cùng một hợp đồng chính phủ giả để lừa một nhà thầu quốc phòng giấu tên mua một lượng lớn vàng, rồi chiếm đoạt số vàng đó.

Vụ việc gây chấn động giới chức Mỹ

Theo The Washington Post, vụ việc khiến nhiều quan chức sửng sốt bởi công việc của Rush tại CIA liên quan đến một trong những "chương trình thu thập tình báo nhạy cảm nhất" của chính phủ, với các chi tiết đến mức chỉ một số ít quan chức tình báo cấp cao và nhà lập pháp Mỹ biết đến sự tồn tại của nó. Tờ báo đã giữ kín thông tin về chương trình này khi đăng bài vì việc tiết lộ có thể "gây nguy hiểm cho các hoạt động thu thập tình báo đang diễn ra".

Hồ sơ tòa án nêu rõ, nhờ vị trí của mình, Rush "thực chất đóng vai trò là người phê duyệt cho chính mình, cho phép ông chi tiêu một lượng lớn tiền của chính phủ Mỹ mà không bị giám sát thực chất".

Rush dự kiến bị tuyên án vào cuối tháng 1/2027 và đối mặt với mức án tù lên tới 20 năm.

Góc nhìn từ vụ việc

Đây không phải lần đầu các chương trình tối mật của chính phủ Mỹ bị lợi dụng cho mục đích trục lợi. Câu chuyện của Rush phơi bày một lỗ hổng quen thuộc trong các hệ thống an ninh nội bộ: khi quyền hạn được tập trung quá mức vào một cá nhân mà thiếu cơ chế kiểm tra chéo hiệu quả, lớp vỏ bọc "bí mật" lại trở thành công cụ hoàn hảo để che giấu gian lận.

Với các tổ chức và doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam, vụ việc là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của nguyên tắc phân tách nhiệm vụ (separation of duties) và kiểm toán độc lập. Một hệ thống cấp quyền có thể ngăn chặn gian lận trong nội bộ doanh nghiệp, nhưng vẫn có thể bị vô hiệu hóa nếu người có đủ quyền hạn tự phê duyệt các khoản chi của chính mình — bài học mà nhiều đơn vị quản lý tài chính và hạ tầng đám mây cần đặc biệt lưu tâm.