Cybercab: Khoảnh khắc 'ngã ba đường' của Tesla

Tesla sắp chính thức ra mắt Cybercab, mẫu xe robotaxi hai chỗ không vô lăng, được kỳ vọng là bước ngoặt đưa hãng từ một nhà sản xuất ô tô trở thành công ty AI và robot tiên phong. Liệu màn ra mắt này có thay đổi mãi mãi ngành giao thông đô thị, hay chỉ là một lời hứa viển vông?

Trong vài giờ tới, Tesla sẽ “ra mắt” Cybercab — một chiếc sedan nhỏ gọn, màu vàng, hai chỗ ngồi, không có vô lăng hay bàn đạp, sử dụng camera và AI để tự vận hành — ngay tại quê nhà Austin, Texas. Sự kiện này có thể chỉ là vài chiếc xe phục vụ thử nghiệm trong khu vực nội đô, nhưng Tesla muốn công chúng tin rằng đây là một tham vọng lớn hơn nhiều.

Tín hiệu từ một 'cơn bão' xe tự lái

Trước thềm sự kiện, Tesla đã bố trí hàng chục chiếc Cybercab khắp Austin và nhiều thành phố khác tại Mỹ. Tại thời điểm bài viết này được đăng tải, bang Texas đã ghi nhận 420 xe tự động được đăng ký, theo dữ liệu từ cơ quan quản lý giao thông địa phương.

Ashok Elluswamy, người đứng đầu bộ phận AI của Tesla, khẳng định trên mạng xã hội X rằng “những con đường sẽ không còn như xưa.” CEO Elon Musk cũng hưởng ứng bằng câu trả lời ngắn gọn “Yes” khi được hỏi về việc Tesla sắp “tràn ngập Austin.” Mới đây, Musk còn chia sẻ một bức ảnh mang phong cách AI vẽ chiếc Cybercab nuốt chửng cả thành phố trong cơn bão bụi, kèm dòng trạng thái đầy chất thơ: “Một cơn bão của những chiếc Cybercab.”

Những phát ngôn đầy hào khí này trái ngược với thông điệp “đi chậm mà chắc” trước đó của Tesla. Trước giờ G, các giám đốc điều hành luôn nhấn mạnh sự thận trọng để đảm bảo an toàn, nhưng dường như họ quan ngại hơn về nhận thức của công chúng trước rủi ro thất bại.

'Ngã ba đường' quen thuộc

Musk rất ưa thích ẩn dụ “ngã ba đường.” Ông từng dùng nó trong email gửi nhân viên Twitter năm 2022 khi ra tối hậu thư ở lại hoặc rời đi. Đầu năm 2025, ông lại nhắc đến khi khuyến khích nhân viên chính phủ Mỹ từ chức trong chiến dịch DOGE. Thậm chí, năm 2022, Musk còn đặt làm một tác phẩm điêu khắc hình chiếc nĩa cao 9 mét trên một con đường, sau đó chuyển về văn phòng Tesla.

"Cybercab chính là ngã ba đường của Tesla. Đây có thể là thời khắc công ty bắt đầu biến đổi giao thông đô thị, hoặc là thời điểm phơi bày rằng Tesla cuối cùng vẫn chỉ là một NSX ô tô."

Hành trình dài 10 năm cho giấc mơ tự lái

Musk lần đầu hé lộ Cybercab vào năm 2024 tại một phim trường Hollywood, nhưng ý tưởng này đã được ấp ủ hơn một thập kỷ. Năm 2016, ông từng tuyên bố mọi chiếc Tesla sản xuất ra đều có khả năng tự lái hoàn toàn chỉ với một bản cập nhật phần mềm. Điều đó đã không thành hiện thực.

Tesla buộc phải thay đổi phần cứng nhiều lần và chính Musk mới đây thừa nhận hàng triệu xe sẽ cần được trang bị thêm phần cứng để đạt được khả năng tự lái. Hiện tại, hệ thống Full Self-Driving (Supervised) cho đến nay vẫn chỉ là phần mềm hỗ trợ lái, với trách nhiệm thuộc về tài xế.

Cybercab được sinh ra để thay đổi điều đó. Nó xuất phát từ nỗ lực phát triển nền tảng EV thế hệ mới với chi phí rẻ hơn - tận dụng kinh nghiệm từ Model 3 và Model Y để tạo ra một nền tảng có chi phí chỉ bằng một nửa. Tuy nhiên, Musk lại quá tập trung vào mục tiêu tự lái hoàn toàn nên đã quyết định không thiết kế phiên bản xe vô lăng thủ công trên nền tảng này.

Tháng 4/2024, trước khi công bố Cybercab vài tháng, ông đã chuẩn thuận làn sóng sa thải hàng loạt nhân viên để toàn tâm cho công cuộc tự lái.

Chi phí thấp – lợi thế lớn?

Tesla bắt đầu thử nghiệm dịch vụ Robotaxi từ tháng 6/2025 tại Austin bằng những chiếc Model Y đã được sửa đổi. Ban đầu, một nhân viên luôn ngồi trong xe để xử lý sự cố và hãng đã ghi nhận vài chục vụ va chạm nhỏ (chủ yếu với vật tĩnh). Mạng lưới sau đó mở rộng sang các thành phố khác ở Texas và Florida, nhưng kết quả chưa như kỳ vọng.

Tesla tin rằng muốn mở rộng quy mô, bắt buộc phải có Cybercab. Thiết kế của xe tập trung tối đa vào việc giảm chi phí: nhỏ hơn, nhẹ hơn, pin dung lượng thấp nhất. Càng rẻ thì càng dễ sinh lời khi triển khai đại trà và nhanh chóng đạt điểm hòa vốn.

Các fan cuồng nhiệt của Tesla rất phấn khích với phép tính này: chi phí để Tesla sản xuất hàng chục chiếc Cybercab tương đương với số tiền Waymo dùng để mua sắm và trang bị cho chưa tới 10 chiếc xe tải “Ojai” mới nhất. Theo họ, cuộc chiến robotaxi đã an bài. Musk cũng lên tiếng đồng tình khi nhận xét rằng: “Điều này còn chưa tính đến hiệu quả vận hành của Cybercab.”

Dù vậy, vẫn có những điểm cần lưu ý. Tesla đến nay chỉ vận hành robotaxi trong một khu vực giới hạn (geofence). Chính Musk từng nói: “Nếu phải giới hạn khu vực hoạt động thì đó không phải xe tự lái thực thụ.”

Mạng lưới nhỏ giúp phần mềm của Tesla ít gặp tình huống bất ngờ hơn Waymo (đang có 4000 xe). Điều đó cũng đồng nghĩa hành khách ít có cơ hội phát hiện và lan truyền sự cố. Nhưng với những chiếc Cybercab màu vàng sáng bóng, một khi phần mềm chưa hoàn hảo, mọi thất bại sẽ khó có thể qua mắt công chúng.

Tesla Cybercab được trưng bày tại một triển lãm ô tô ở Brussels, Bỉ

Nội thất bên trong Tesla Cybercab khi được trưng bày tại triển lãm

Sự thành bại của Cybercab không chỉ quyết định số phận của một dòng xe, mà còn là minh chứng quan trọng cho tham vọng trở thành công ty AI và robot hàng đầu của Tesla. Với thị trường Việt Nam, nơi giao thông đô thị phức tạp và công nghệ xe tự lái còn xa lạ, câu chuyện của Tesla là bài học về sự chuyển mình của ngành công nghiệp ô tô toàn cầu trong thập kỷ tới.