D2 từ bỏ mô hình thương mại: Trở thành dự án phi lợi nhuận, phát triển bằng AI dưới sự bảo trợ của Hack Club

D2, công cụ vẽ sơ đồ kiến trúc phần mềm bằng ngôn ngữ kịch bản đang được cộng đồng developer đánh giá cao, vừa công bố bước ngoặt lớn: dự án sẽ chính thức chuyển sang mô hình phi lợi nhuận và được Hack Club — tổ chức giáo dục phi lợi nhuận nổi tiếng dành cho lập trình viên trẻ — bảo trợ tài chính. Đây là hệ quả của việc công ty khởi nghiệp đứng sau dự án quyết định đóng cửa, nhưng tác giả vẫn cam kết duy trì và phát triển D2 với một định hướng hoàn toàn mới, trong đó AI đóng vai trò trung tâm.

Vì sao D2 chuyển sang phi lợi nhuận?

Theo thông báo chính thức trên blog của dự án, D2 trước đây được phát triển theo mô hình open-core — phần mã nguồn mở được tài trợ bởi doanh thu từ các sản phẩm đóng góp như D2 Studio (IDE thương mại) và TALA (thuật toán bố cục độc quyền). Khi công ty mẹ ngừng hoạt động, toàn bộ tài sản trí tuệ này sẽ được mở hoàn toàn, và D2 tiếp tục sống dưới sự bảo trợ của Hack Club.

Điều này có ý nghĩa quan trọng: toàn bộ mã nguồn của D2, bao gồm cả IDE và thuật toán bố cục, sẽ trở thành mã nguồn mở hoàn toàn, thay vì chỉ phần lõi như trước đây. Người dùng không còn phải trả phí cho các tính năng cao cấp.

"Tôi rất vui vì D2 đã được cộng đồng đón nhận và tôi vẫn thấy nó xuất hiện trong các blog, dự án và cả các kênh nội bộ của công ty. Đó luôn là một bước nhảy vọt về niềm tin khi áp dụng một ngôn ngữ mới với động cơ và sự liên tục không rõ ràng."

Chiến lược mới: AI sẽ là động lực phát triển chính

Điểm gây chú ý nhất trong thông báo là tuyên bố của tác giả Alex: mọi đóng góp code từ nay sẽ được thực hiện bằng AI. Anh thừa nhận mình đã không viết code thủ công trong suốt một năm qua, dù vẫn làm việc với phần mềm hàng ngày.

Thay vì viết code thủ công như 10 năm qua, Alex sẽ dùng AI để:

• Tăng tốc phát triển lên gấp nhiều lần so với trước đây
• Tối ưu hiệu năng ở mức chi tiết mà con người khó có thể đạt được
• Hiện thực hóa các tính năng từng chỉ là "giấc mơ ban ngày" vì hạn chế nguồn lực, ví dụ như renderer đẳng cự (isometric) hay trình biên dịch từ các ngôn ngữ vẽ sơ đồ khác

Tác giả cũng khuyến khích cộng đồng đóng góp bằng AI và sẽ dùng AI để đánh giá các bản review AI. Điểm ngoại lệ duy nhất là bài viết và truyền thông — vẫn do con người viết hoàn toàn.

Lộ trình ưu tiên: Tích hợp sâu hơn và hướng tới phiên bản 1.0

Một số mục tiêu hàng đầu được công bố:

• Hỗ trợ render trên các nền tảng phổ biến như GitHub, Notion, Linear
• Phát hành phiên bản 1.0 ổn định với ngữ pháp và bộ tính năng được chính thức hóa
• Trở thành công cụ mạnh nhất cho các tác nhân AI (agents) — vì AI rất giỏi tạo ra sơ đồ gần hoàn hảo, nhưng vẫn cần một định dạng văn bản có cấu trúc để kiểm soát và tùy chỉnh

Không phát triển máy chủ, không tích hợp LLM trực tiếp

Bên cạnh đó, D2 cũng đưa ra các giới hạn rõ ràng để tránh phình to dự án:

• Không hỗ trợ các tính năng cần máy chủ: không MCP, không API, không tài khoản người dùng, không render từ server, không multiplayer
• D2 Studio sẽ chạy hoàn toàn ở phía client, sử dụng được cả khi offline
• Không thêm các loại sơ đồ không thuộc phạm vi như Venn diagram, dù việc đó rất dễ thực hiện
• Không tích hợp LLM trực tiếp vào công cụ — tác giả tin rằng mô hình AI hiện đại đủ thông minh để tự đọc spec hoặc code và tạo ra file .d2, không cần thêm một giao diện chat "mỏng" nào nữa

Cộng đồng có thể tham gia bảo trì có lương

Với mô hình phi lợi nhuận mới, D2 sẽ có nguồn quỹ từ quyên góp. Tác giả kêu gọi những ai quan tâm có thể liên hệ qua email để trở thành maintainer, và những đóng góp chất lượng cao có thể được mời ký hợp đồng trả phí. Đây là cơ hội hấp dẫn cho các developer trẻ có kinh nghiệm mã nguồn mở, đang muốn dấn thân vào một dự án có tầm ảnh hưởng.

Nhìn về phía trước

D2 đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới: từ một dự án "thủ công" được nuôi dưỡng bởi công ty thương mại, trở thành một tổ chức phi lợi nhuận cộng đồng với tham vọng dùng AI để phát triển nhanh hơn bao giờ hết. Với việc toàn bộ mã nguồn (bao gồm IDE và TALA) sắp được phát hành miễn phí, cộng đồng Việt Nam quan tâm đến diagram-as-code và kiến trúc phần mềm có thể kỳ vọng vào một công cụ ngày càng lớn mạnh, minh bạch và bền vững.