Đảng Xanh Anh muốn 'phanh gấp' việc xây trung tâm dữ liệu cho đến khi giải quyết được bài toán nước và điện

Đảng Xanh Anh và xứ Wales đang yêu cầu chính phủ Anh chấm dứt tình trạng tự động xếp các trung tâm dữ liệu vào danh mục "hạ tầng quan trọng quốc gia" (CNI), đồng thời sửa đổi quy hoạch để ngăn các cơ sở này giành quyền ưu tiên sử dụng nước và điện trước các hộ gia đình. Đây là động thái mới nhất trong cuộc tranh luận ngày càng nóng về chi phí môi trường của làn sóng đầu tư AI và điện toán đám mây tại Vương quốc Anh.

Trong văn bản gửi lên chính phủ, Đảng Xanh cho rằng quy chế CNI được áp dụng từ năm 2024 đã vô tình biến các "trang trại máy chủ" (bit barns) thành đối tượng được ưu tiên tiếp cận nguồn nước và năng lượng, ngay cả khi hơn 27 triệu người dân Anh đang phải chịu các hạn chế về nước do hạn hán. Đảng này muốn việc cấp phép xây dựng chỉ được thông qua khi chủ đầu tư chứng minh đạt tiêu chuẩn môi trường cao nhất và có sự tham vấn cộng đồng đầy đủ.

Nguy cơ từ sự bùng nổ xây dựng thiếu kiểm soát

Nhà lãnh đạo Zack Polanski của Đảng Xanh chỉ trích mạnh mẽ: "Chúng ta cần phanh gấp việc xây dựng tràn lan các trung tâm dữ liệu mới, thứ có thể đẩy cộng đồng vào nguy cơ thiếu nước và làm tăng hóa đơn tiền điện – vậy mà chính phủ vẫn đang gật đầu cho qua." Ông nhấn mạnh: "Dữ liệu phải phục vụ con người, không phải ngược lại. Nhưng hiện tại, vì bị xếp là hạ tầng quan trọng, người dân lại trở thành công dân hạng hai, thậm chí trung tâm dữ liệu còn được ưu tiên nước và điện."

"Chúng ta cần tiêu chí rõ ràng để phân biệt giữa trung tâm dữ liệu phục vụ an ninh quốc gia hoặc dịch vụ công với những cơ sở chỉ đơn thuần phục vụ lợi nhuận của các công ty công nghệ tư nhân." — Zack Polanski, lãnh đạo Đảng Xanh Anh

Mối lo này không phải không có cơ sở. Hồi đầu năm nay, đã có những thảo luận về việc ưu tiên kết nối lưới điện cho các khu công nghệ "chiến lược". Một báo cáo của Hội đồng London công bố cuối năm ngoái cũng chỉ ra áp lực nghiêm trọng lên nguồn cung điện tại thủ đô, khiến một số khu vực Tây London phải tạm hoãn các dự án nhà ở mới.

Bài toán nước: 1,5 triệu lít mỗi ngày cho một cơ sở

Đảng Xanh cảnh báo một trung tâm dữ liệu quy mô lớn có thể tiêu thụ khoảng 1,5 triệu lít nước mỗi ngày — tương đương nhu cầu nước sinh hoạt của một thị trấn khoảng 10.000 dân. Trong khi đó, các dự án xây mới thường tập trung tại những khu vực đã được cảnh báo thiếu nước như London và Đông Nam nước Anh.

Tuy nhiên, mức tiêu thụ nước có thể khác nhau tùy thuộc hệ thống làm mát. Các khuôn viên trung tâm dữ liệu thế hệ mới sử dụng công nghệ làm mát trực tiếp lên chip (direct-to-chip cooling) với vòng tuần hoàn kín được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể lượng nước sử dụng. Trước đó, các nghị sĩ Anh cũng từng được cảnh báo rằng các dự báo chính thức về nhu cầu nước trong tương lai đã bỏ qua sự tăng trưởng của ngành trung tâm dữ liệu.

Phản ứng từ chính phủ: "Tạm dừng là thảm họa"

Người phát ngôn chính phủ Anh bác bỏ đề xuất này: "Tạm dừng xây dựng trung tâm dữ liệu mới chỉ đơn giản là đẩy đầu tư và việc làm chất lượng cao ra nước ngoài, khiến nước Anh phụ thuộc vào máy tính ở nước khác để xử lý dữ liệu y tế và quốc phòng nhạy cảm. Nói ngắn gọn, điều đó sẽ là thảm họa cho việc làm và an ninh quốc gia."

Tuy nhiên, người phát ngôn cũng thừa nhận: "Điều này không có nghĩa là trao tấm séc trắng cho Big Tech hay mọi trung tâm dữ liệu đều được chấp thuận. Các nhà phát triển nên ưu tiên năng lượng sạch, sử dụng nước có trách nhiệm, tạo việc làm cho người Anh và có trách nhiệm đầu tư lại cho cộng đồng địa phương."

Đảng Xanh cũng kêu gọi chính phủ khẩn trương xây dựng một chiến lược quốc gia tổng thể về hạ tầng AI, khi nước này đang phụ thuộc nhiều vào các hạ tầng do nước ngoài sở hữu cho các dịch vụ quan trọng từ y tế đến an toàn công cộng — điều mà Viện Nghiên cứu Chính sách Công (IPPR) vừa cảnh báo trong tuần này.