Đánh giá Surface Laptop Ultra: Cỗ máy AI cục bộ đắt đỏ nhưng chưa hoàn thiện

Sau khi thiết lập chiếc Surface Laptop Ultra của Microsoft, tôi đã dành trọn năm phút chỉ để... nhìn chằm chằm vào nó. Không phải vì thiết kế giống MacBook Pro hay màn hình sáng rực khiến tôi choáng ngợp, mà vì tôi đang cố tìm câu trả lời cho một câu hỏi đơn giản: với 5.900 USD, rốt cuộc mình sẽ làm gì với chiếc laptop này?

Đây không phải một chiếc laptop Windows thông thường. Microsoft đã bắt tay với Nvidia để tạo ra một sản phẩm cao cấp nhằm giới thiệu thế hệ chip RTX Spark mới dựa trên kiến trúc Arm. Đây là cột mốc quan trọng với Windows on Arm, bởi những con chip này có thể chạy các mô hình AI nặng ngay trên máy, song song với việc chơi game AAA mới nhất và dùng các ứng dụng sáng tạo. Lời hứa thì hấp dẫn, nhưng thực tế của AI cục bộ lại phức tạp hơn nhiều.

Thiết kế đẹp nhưng không dành cho số đông

Surface Laptop Ultra với thiết kế kim loại nguyên khối

Có thể nói Microsoft cuối cùng đã tạo ra được phần cứng đủ sức cạnh tranh với dòng laptop chuyên nghiệp của Apple: thân máy nhôm nguyên khối, bàn di chuột cảm ứng xúc giác lớn, cùng lớp hoàn thiện cao cấp. Ngay cả màu "nightfall" cũng gợi nhớ đến màu space black của Apple.

Tuy nhiên, vẫn có nhiều điểm khác biệt đáng kể:

• Màn hình 15 inch MicroLED đạt độ sáng HDR tối đa 2.000 nits, mật độ 262 ppi (3.270 x 2.180), trong khi MacBook Pro chỉ đạt 1.600 nits. Đây là màn hình sáng nhất từng xuất hiện trên một chiếc Surface Laptop.
• Khác với MacBook Pro, đây là màn hình cảm ứng tỷ lệ 3:2, rất phù hợp để viết code, đọc văn bản hoặc chỉnh sửa ảnh.
• Cổng kết nối gồm 3 cổng USB-C, 1 cổng USB-A, 1 cổng HDMI 2.1b, đầu đọc thẻ SD và jack tai nghe.

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở Magnetic Connect — cơ chế sạc nam châm mới hoạt động qua cổng USB-C bên phải. Chỉ cần đưa đầu nối lại gần, nó sẽ tự hút vào vị trí. Khi không sạc, cổng này vẫn hoạt động như một cổng USB-C bình thường. Đây là một trong những bổ sung tôi thích nhất trên máy.

Bàn di chuột xúc giác lớn cũng là điểm cộng đáng giá, phản hồi rung khi nhấp, kéo thả hay căn chỉnh cửa sổ trong Windows 11. Tuy nhiên, tôi ước gì có nhiều ứng dụng hỗ trợ tính năng này hơn.

Những lỗi nhỏ nhưng khó chịu

Không phải mọi thứ trên Surface Laptop Ultra đều gây ấn tượng. Tôi từng gặp tình trạng rút sạc khi pin đang ở 100% thì Windows lập tức báo còn 97%. Cắm sạc lại thì về 100%, rồi rút ra lại tụt về 97%.

Theo Microsoft, đây là thiết kế có chủ đích để kéo dài tuổi thọ pin. Phát ngôn viên Moses Nsereko giải thích: "Khi cắm sạc và pin đầy, thiết bị tạm dừng sạc thay vì liên tục nạp đầy, và chỉ tiếp tục khi mức pin giảm xuống 95%." Cách này giúp giảm hao mòn theo thời gian.

Tôi cũng gặp một số vấn đề với màn hình như hiện tượng bóng mờ (ghosting) hoặc cảm giác hơi giật lag. Chuyển từ chế độ tiết kiệm điện sang chế độ hiệu năng cao phần nào khắc phục được tình trạng này. Đáng chú ý, loa tích hợp đôi lúc phát ra tiếng "nổ" lớn như pháo, khiến tôi tưởng pin sắp hỏng. Khởi động lại máy thì hết, nhưng hiện tượng này đã lặp lại vài lần.

AI cục bộ: Lời hứa chưa trọn vẹn

Surface Laptop Ultra chạy các mô hình AI cục bộ

Cấu hình cao cấp nhất mà tôi thử nghiệm sở hữu CPU 20 nhân do Nvidia và MediaTek đồng thiết kế, GPU 6.144 nhân CUDA (tương đương RTX 5060 di động), 128GB bộ nhớ hợp nhất và SSD Gen 5 1TB. Giá của phiên bản này là 5.899 USD. Bản cơ sở giá 2.599 USD với CPU 18 nhân, GPU 5.120 nhân CUDA và 24GB bộ nhớ hợp nhất.

Ngay khi khởi động, Microsoft yêu cầu người dùng chọn một AI agent giữa Hermes, OpenClaw và Perplexity. Tôi thử cả Hermes lẫn OpenClaw và cấu hình chúng dùng mô hình Qwen3.8-27B. Vì mô hình này tận dụng toàn bộ sức mạnh của máy, quạt sẽ chạy hết tốc lực và GPU đạt 100% ngay cả với truy vấn đơn giản nhất.

Tôi yêu cầu Hermes đổi định dạng vài ảnh từ PNG sang JPG — việc mà một tiện ích PowerToy xử lý trong vài giây. Kết quả: mất vài phút, quạt rú ầm ĩ và máy nóng ran. Tôi cũng yêu cầu OpenClaw xây dựng một bảng điều khiển nhà thông minh, nhưng sau 30 phút quạt chạy hết công suất và gọi đủ loại công cụ, kết quả cuối cùng chỉ là một thông báo lỗi.

Các AI agent này còn xa mới thân thiện với người dùng, và tôi ngạc nhiên vì Microsoft hay Nvidia vẫn chưa phát triển giao diện AI cục bộ riêng để đơn giản hóa mọi thứ.

Điểm tích cực là tôi có thể làm mọi thứ ngay trên máy mà không lo ngại về quyền riêng tư như khi dùng mô hình đám mây. Tôi nạp một số tệp âm thanh và video cho Hermes, nó tự dựng một máy chủ llama.cpp cục bộ để phiên âm — tuy phải loay hoay một chút nhưng có thể giúp tôi tiết kiệm chi phí thuê dịch vụ như Otter.

Hiệu năng: Mạnh về GPU, yếu về CPU

Surface Laptop Ultra chạy game và ứng dụng sáng tạo

Về chơi game, Surface Laptop Ultra chạy được nhiều tựa game mới hơn hẳn MacBook Pro nhờ sự hỗ trợ đầy đủ của DLSS, Frame Generation và ray tracing. Một số kết quả thực tế:

• Black Myth: Wukong: trung bình 70fps ở độ phân giải gốc (3.270 x 2.180), thiết lập medium và DLSS performance.
• Cyberpunk 2077: trung bình 66fps với cùng thiết lập.
• Forza Horizon 6: trung bình 57fps.
• Gears of War: E-Day: chỉ đạt 40fps ở medium, 48fps khi hạ xuống low.

Hầu hết game cần chạy ở thiết lập medium kèm DLSS performance hoặc balanced để đạt khoảng 60fps. Tương thích game khá tốt, nhưng vẫn có tựa gặp vấn đề giả lập như Horizon Zero Dawn Remastered bị khóa ở 30fps do ngốn CPU — một bản port native cho Arm có lẽ sẽ giải quyết được.

Về tác vụ sáng tạo, tôi xuất video 4K thử nghiệm bằng Premiere Pro trong 2 phút 18 giây — chậm hơn MacBook Pro cao cấp khoảng một phút, nhưng nhanh hơn chip M5 cơ sở. Tuy nhiên, điểm yếu thực sự nằm ở hiệu năng CPU. Các bài kiểm tra đơn nhân và đa nhân như Geekbench hay Cinebench cho thấy CPU MediaTek yếu hơn rõ rệt so với MacBook Pro 16 dùng M5 Max, thậm chí cả Mac Mini M6. Ngay cả một số bài test GPU của Geekbench cũng cho thấy RTX Spark thua kém chip Apple.

Thời lượng pin rơi vào khoảng 7 giờ nếu dùng AI cục bộ kết hợp đa ứng dụng và chơi game; nếu làm việc nhẹ nhàng hơn thì đạt 10 giờ hoặc hơn.

Kết luận: Dành cho ai?

Surface Laptop Ultra không mang lại lợi thế hiệu năng rõ ràng so với MacBook Pro, ngoại trừ một số tác vụ AI như tạo ảnh và khả năng chạy CUDA native. Nó không tạo ra cuộc cách mạng cho thế giới Windows như cách chip M1 làm với macOS — phần lớn vì Qualcomm đã "tiếp sức" cho Windows on Arm với dòng Snapdragon X từ hai năm trước.

Điều này khiến chiếc máy khó khuyên mua, trừ khi bạn thực sự quan tâm đến việc chạy mô hình AI cục bộ, lập trình hoặc thử nghiệm AI agent. Với nhóm người dùng đó, đây là sản phẩm đáng giá. Còn với số đông còn lại, những chiếc laptop rẻ hơn nhiều vẫn đủ sức xử lý công việc hàng ngày, sáng tạo nội dung và chơi game nhẹ mà không phải trả mức giá trên trời.

Microsoft đã tiến gần hơn bao giờ hết tới việc tạo ra một lựa chọn thay thế MacBook Pro cho Windows. Phần cứng đẹp, GPU Nvidia mang lại hỗ trợ CUDA và khả năng chơi game ổn. Nhưng điểm bán hàng lớn nhất — AI cục bộ — cũng chính là dấu hỏi lớn nhất. Tất cả vẫn giống như một bản thử nghiệm dang dở. Nếu bạn sẵn sàng mày mò, đây có thể là cái nhìn thú vị về tương lai laptop Windows. Nếu không, thì đây là số tiền quá lớn để chi cho một cuộc thử nghiệm.

Thông số kỹ thuật Surface Laptop Ultra (bản đánh giá)

• Màn hình: 15 inch (3.270 x 2.180) 120Hz Mini LED, HDR tối đa 2.000 nits
• Vi xử lý: Nvidia RTX Spark N1X, CPU 18 nhân / GPU 6.144 nhân CUDA
• Bộ nhớ hợp nhất: 128GB LPDDR5x
• Lưu trữ: SSD 1TB (Gen 5)
• Webcam: Surface Studio Camera 1080p
• Kết nối: Wi-Fi 7, Bluetooth 5.4
• Cổng: 3x USB-C/USB4, USB-A 3.1, đầu đọc thẻ SD, HDMI 2.1b, sạc Magnetic Connect, jack tai nghe 3.5mm
• Bảo mật: Nhận diện khuôn mặt Windows Hello
• Trọng lượng: 2kg
• Kích thước: 328,8 x 238,7 x 19,16mm
• Pin: 92Wh
• Giá: 5.900 USD