Di sản của Tim Cook không chỉ là iPhone, mà còn là nghệ thuật chính trị

Tim Cook sắp rời ghế CEO Apple, nhưng di sản của ông không chỉ nằm ở những chiếc iPhone hay MacBook. Trong suốt 15 năm lãnh đạo, vị giám đốc 64 tuổi này đã trở thành một "nhà ngoại giao" đặc biệt, khéo léo điều hướng quan hệ với cả một siêu cường cộng sản lẫn một tổng thống Mỹ đầy thất thường. Khả năng này góp phần không nhỏ đưa Apple lên vị thế thống trị trị giá hàng nghìn tỷ USD ngày nay.

Tim Cook đứng cạnh Tổng thống Trump tại nhà máy sản xuất Mac Pro

Kỹ năng "chọn trận" để chiến thắng

Khác với Steve Jobs – người nổi tiếng với tầm nhìn sản phẩm – Tim Cook mang đến một giá trị khác: nghệ thuật ứng xử chính trị. Ông bắt đầu củng cố mạng lưới sản xuất tại Trung Quốc từ trước khi trở thành CEO vào năm 2011, và kể từ đó, ông phải đối mặt với hàng loạt vấn đề nhạy cảm: kiểm duyệt, quyền riêng tư dữ liệu, cáo buộc về lao động cưỡng bức.

“Khả năng đi trên dây giữa hai siêu cường của Cook giúp Apple mở rộng thành công ty lớn, đồng thời hạ thấp các lo ngại về dân quyền, điều kiện làm việc,” bài phân tích trên The Verge nhận định.

Cook biết cách chọn trận đánh. Năm 2014, ông quyết định lưu trữ dữ liệu người dùng Trung Quốc trên máy chủ nội địa – khác với Google – nhưng vẫn giữ chìa khóa mã hóa bên ngoài lãnh thổ. Khi Tổng thống Trump áp thuế quan lên hàng hóa Trung Quốc, Cook tìm cách đàm phán để giảm thuế cho Apple Watch. Ông sẵn sàng đứng cạnh Trump tại nhà máy ở Texas, dù biết rằng những tuyên bố của tổng thống về "nhà máy mới" là không chính xác.

Từ nhà máy đến bàn đàm phán

Trong nhiệm kỳ hai của Trump, sự ủng hộ của Cook trở nên công khai hơn. Ông dự lễ nhậm chức, đóng góp 1 triệu USD, và thậm chí trao tặng Trump một bức tượng vàng – thủy tinh như một biểu tượng cho nỗ lực "Sản xuất tại Mỹ". Đổi lại, Apple có được các ưu đãi về thuế quan và môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Điều này phản ánh một thực tế: tại thị trường Việt Nam đang trở thành cứ điểm sản xuất mới của Apple, người dùng cũng thấy rõ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng. Khi các nhà máy tại Trung Quốc gặp rủi ro địa chính trị, Việt Nam nổi lên như một điểm đến thay thế – minh chứng cho chiến lược đa dạng hóa sản xuất của Cook trong những năm cuối nhiệm kỳ.

Kế nhiệm và bài toán tiếp theo

John Ternus – tân CEO Apple – thừa hưởng một đế chế vững chắc nhưng đối mặt nhiều thách thức mới: bong bóng AI, chi phí linh kiện tăng cao, và cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ Trung Quốc. Dù không còn giữ vai trò CEO, Cook vẫn tiếp tục làm chủ tịch điều hành, chuyên trách các mối quan hệ chính sách toàn cầu – một công việc không kém phần quan trọng so với việc ra mắt iPhone mới.

Di sản của Tim Cook là bài học về việc các nhà lãnh đạo công nghệ không thể tách rời khỏi chính trị. Trong kỷ nguyên căng thẳng thương mại Mỹ – Trung, thành công của Apple không chỉ đến từ thiết kế tuyệt vời, mà còn từ khả năng biến những rào cản địa chính trị thành cơ hội kinh doanh.