‘Digger’ thất bại phòng vé nhưng lại là bộ phim thời sự nhất năm nay

Trailer của Digger hứa hẹn một bộ phim hài kịch tính với Tom Cruise gắn đầy đồ giả, hóa thân thành một ông trùm dầu mỏ phải cứu thế giới khỏi chính hành động của mình. Nhưng bất chấp doanh thu mở màn khiêm tốn, tác phẩm châm biếm quy mô lớn và kỳ dị này có thể là bộ phim thời sự nhất của năm.

Với cách cốt truyện xếp lớp, các khoảnh khắc then chốt liên tục được tái định nghĩa khi câu chuyện tiến triển, bộ phim rất khó để quảng bá — hoặc đánh giá — mà không tiết lộ nội dung. Đại ý là Digger, một ông trùm dầu mỏ, đã khoan cắt một tảng băng trôi và khiến nó trôi về phía châu Âu, đe dọa tính mạng 100.000 người và khiến hơn một triệu người phải di dời. Hắn ta chăm sóc con mèo ốm của mình một cách tỉ mỉ, trong khi xem những thước phim về động vật hoang dã chết dần chính vì hành động của mình. Một kẻ chỉ quan tâm đến lợi nhuận, làm việc cùng tổng thống Mỹ (do John Goodman thủ vai) để cứu thế giới.

Có những khoảnh khắc được lấy trực tiếp từ đời thực. Đây là một sự châm biếm nặng tay, có chủ đích, nhắm vào chính trị thời Bush cũng như bầu không khí chính trị Mỹ hiện đại. Trước khi bước vào vùng tiết lộ nội dung, bộ phim cũng gây ấn tượng thị giác mạnh mẽ và đầy tham vọng với những thiết kế bối cảnh siêu thực, truyền tải thông điệp sắc bén về thế giới mà các nhân vật đang sống, cùng diễn xuất tuyệt vời từ dàn sao hùng hậu.

Nếu bạn muốn xem phim mà không bị tiết lộ bất cứ điều gì — và tôi thực sự nghĩ bạn nên làm vậy — hãy dừng đọc ở đây và quay lại sau khi đã xem xong.

Cú lật kèo làm thay đổi toàn bộ ý nghĩa bộ phim

Bạn tưởng mình sắp xem một bộ phim về một gã đàn ông giàu có vật lộn với vấn đề do chính mình tạo ra, nhưng Tom Cruise không thực sự thủ vai Digger Rockwell. Anh vào vai Curtis Markson — một diễn viên đang hóa thân thành Digger trong một vở kịch châm biếm về những sự kiện gây ra khủng hoảng khí hậu trong thế giới của bộ phim. Vở kịch do Hannah (Sophie Wilde thủ vai) đạo diễn và được tài trợ bởi Kenny Rockwell (Jesse Plemons thủ vai), cháu trai của Digger.

Bối cảnh này được tiết lộ dần dần trong suốt bộ phim, và mỗi lần lộ diện lại soi rọi một góc nhìn mới. Tổng thống thô tục, phóng đại của Goodman kể những câu đùa rẻ tiền để gây cười; các thành viên trong nhóm của ông ta hầu như không phản ứng gì trước số người có thể thiệt mạng vì thảm họa khí hậu, nhưng lại phản ứng thái quá khi chi phí tài chính được công bố. Khi châu Âu bị tấn công, tổng thống và ê-kíp ngồi ăn bỏng ngô, hét lên với màn hình, bảo các nạn nhân — của chính thảm họa mà họ tạo ra — hãy chạy đi, như thể đang xem một phim kinh dị. Thật kinh hoàng đến mức hoạt hóa.

Cả bộ phim là một bức biếm họa sắc nét, không chỉ về chính trị mà còn về việc làm nghệ thuật thời nay. Vở kịch chỉ diễn ra vì Kenny quyết định tài trợ, và dù vở kịch có bối cảnh cầu kỳ, đông nhân sự và sản xuất công nghệ cao, nhà hát lại chỉ có điều hòa hoạt động chập chờn. Khán giả và đạo diễn đổ mồ hôi bên trong trong khi nấm mốc mọc ở phòng chờ, và thế giới sụp đổ xung quanh cái cảnh tượng xa hoa ấy.

Lời chỉ trích nhắm thẳng vào giới công nghệ

Trong bối cảnh vở kịch được viết để thanh lọc cảm xúc cho đám đông, bộ phim phơi bày một căng thẳng bao trùm — và nó tranh luận thẳng thắn về điều đó. Cruise, trong vai Markson, ghét bức biếm họa về Digger, phàn nàn với đạo diễn rằng hắn là một kẻ “thái nhân cách quyến rũ”, đáng sợ và đầy uy hiếp, chứ không phải một gã cao bồi hề hước. Hannah đáp rằng đó là thứ mà người dân cần — một vở kịch giáo huấn, giật gân, đầy tính thanh lọc, với những kẻ phản diện để mọi người cười nhạo.

Kenny cũng không dựng vở kịch như một hành động hối lỗi. Thay vào đó, đó là một cách đánh lạc hướng, xoa dịu khán giả bằng cách cho họ một kẻ phản diện thuộc về quá khứ để họ chấp nhận hiện tại, trong khi hắn ta trục lợi từ chính thảm họa mà vở kịch châm biếm. Khi con gái của Curtis, Hope, biến mất sau khi lên máy bay đến dự đêm khai mạc, Kenny có thể định vị cô chỉ bằng số điện thoại. Hắn ta điều hành một công ty an ninh — hiểu theo nghĩa kinh doanh giám sát.

Quyết định tài trợ một vở kịch của hắn phản ánh chính xác cục diện công nghệ và văn hóa hiện nay. Các ông trùm công nghệ ngày càng tìm kiếm ảnh hưởng văn hóa, và văn hóa giờ đây phần lớn được phân phối qua công nghệ: Jeff Bezos sở hữu Prime Video; Apple có Apple TV. Điều này có thể mở rộng ra cách các nền tảng mạng xã hội — cùng các thuật toán điều khiển chúng — trở thành những kẻ gác cổng văn hóa theo một nghĩa nào đó.

Khi ánh đèn bật lên

Gần cuối phim, chúng ta thấy phần kết của vở kịch, nơi Digger chết, được đón nhận bằng tràng pháo tay, nước mắt vui sướng và tiếng reo hò từ khán giả. Thanh lọc. Sau đó khán giả đeo mặt nạ thở, lũ lượt bước ra thành phố ngập lụt, loạn lạc. Sự thanh lọc, cảnh tượng, thậm chí cả nỗi dằn vặt của Cruise về cách khắc họa nhân vật — tất cả đều vô nghĩa ngoài kia.

Cũng như khán giả của vở kịch, tôi đã cười suốt bộ phim. Tôi cười ở những câu thoại rõ ràng lấy từ sự kiện thật, ở màn tái hiện lòe loẹt những con người sẵn sàng biến không khí thở được thành tiền, cùng những lời né tránh và bào chữa quen thuộc của họ. Khi đèn bật lên và credits chạy, tôi cũng rời rạp, trở về một thế giới nơi các công ty giám sát theo dõi chúng ta, nơi quân đội tiến hành chiến tranh từ xa bằng AI, và nơi khí hậu ngày càng trượt gần hơn đến thảm họa tiếp theo.

Câu chuyện này ban đầu xuất hiện trên WIRED Middle East.