Distro Omarchy gây tranh cãi nhận khoản tài trợ 10 triệu USD từ các 'ông lớn' công nghệ

Omarchy, bản phân phối Linux mang phong cách "có chính kiến" dựa trên Arch Linux, vừa gây chú ý khi nhận được khoản tài trợ lên tới 10 triệu USD. Số tiền này đến từ các quỹ của Shopify, Stripe, Dell, Cloudflare cùng nhiều tên tuổi lớn khác, bất chấp những luồng chỉ trích gay gắt về bảo mật và thiết kế giao diện của hệ điều hành.

Bản phát hành Omarchy 4.0.1 mới nhất là bản vá bảo mật cho phiên bản 4.0 "Quattro" ra mắt giữa tháng 8, đồng thời đánh dấu cột mốc một năm kể từ khi dự án đầu tiên xuất hiện. Với sự hậu thuẫn tài chính mạnh mẽ, dự án này đang trở thành tâm điểm chú ý trong cộng đồng Linux toàn cầu.

Omarchy là gì?

Omarchy là dự án "con cưng" của David Heinemeier Hansson (DHH) — người tạo ra framework Ruby on Rails nổi tiếng. Đây là bản phân phối được tùy biến mạnh mẽ dựa trên Arch Linux, đi kèm với giao diện Hyprland — một compositor dạng xếp lát (tiling) hiện đại, cùng vô số ứng dụng được cài đặt sẵn.

Bên cạnh Omarchy, DHH cũng phát triển Omakub (bản dựa trên Ubuntu) và thành lập Omacom Foundation — tổ chức đứng sau dự án. Tuần trước, DHH công bố quỹ này nhận được 8 triệu USD ban đầu, sau đó tăng lên 10 triệu USD nhờ sự góp mặt của các nhà đầu tư đến từ Dropbox và OpenClaw.

Tranh cãi về bảo mật và thiết kế

Dự án này, giống như người sáng lập của nó, gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Trang Merchants of Insecurity đã đưa ra cảnh báo mạnh mẽ:

"Đầu tiên, một thông báo quan trọng: ĐỪNG sử dụng Omarchy nếu bạn quan tâm đến bảo mật máy tính của mình dù chỉ một chút."

Đây không phải là lần đầu tiên Omarchy bị chỉ trích. Cuối năm ngoái, một thành viên diễn đàn cộng đồng Framework đã đăng bài với tiêu đề "Omarchy không phải là bản phân phối an toàn và nên bị gỡ khỏi các tùy chọn cài đặt Linux". Tuy nhiên, như nhận xét của đội ngũ The Register, "không có gì gọi là quảng cáo xấu" — những tranh cãi này lại khiến dự án càng được chú ý.

Trải nghiệm thực tế: độc đáo nhưng không dễ dùng

Bản thân đội ngũ The Register đã thử nghiệm Omarchy và công nhận rằng nó hoạt động được, nhưng có nhiều điểm khó chịu:

• Giao diện hoàn toàn khác lạ: Không có thanh tiêu đề, không có nút đóng, không có menu chuột phải — mọi thứ đều dựa trên bàn phím
• Khó cập nhật: Không thể dùng lệnh pacman chuẩn của Arch, phải dùng script tùy biến omarchy update và gặp lỗi khi chạy trong máy ảo
• Nặng nề: Một lần cài đặt chiếm tới 14 GB dung lượng, tiêu tốn khoảng 1.5 GB RAM khi ở trạng thái nghỉ

Tuy nhiên, Omarchy cũng có điểm mạnh: cài sẵn Discord, WhatsApp, Docker, Obsidian, Neovim, OBS Studio và cả trình phát nhạc từ terminal có tên cliamp (cái tên khá thú vị). Ngoài ra, dự án còn hỗ trợ nhập liệu bằng giọng nói qua Voxtype và các tùy chọn AI tùy chỉnh.

Có nên dùng Omarchy?

Nếu bạn là người mới, muốn thứ gì đó thời thượng, đẹp mắt và sẵn sàng học hỏi, Omarchy có thể là lựa chọn thú vị. Nhưng nếu bạn chỉ cần một hệ điều hành sạch sẽ, nhanh, đẹp và có tính năng xếp lát mặc định, đội ngũ The Register gợi ý nên dùng Pop!_OS thay thế.

Omarchy 4 với giao diện Hyprland độc đáo

Omarchy chắc chắn không dành cho tất cả mọi người, nhưng không thể phủ nhận rằng nó đang tạo ra một làn sóng mới — vừa khen vừa chê — trong cộng đồng mã nguồn mở. Với 10 triệu USD trong tay, dự án này hứa hẹn sẽ còn phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.