Cha đẻ FreeBSD đưa Omarchy lên BSD: 10 phiên bản trong 10 ngày nhờ AI

Jordan Hubbard, một trong những người sáng lập dự án FreeBSD, vừa trình làng Daemonarchy – bản port của giao diện Omarchy sang thế giới BSD. Đáng chú ý, dự án độc lập này được phát triển với sự hỗ trợ của các trợ lý lập trình AI và đã tung ra khoảng 10 phiên bản chỉ trong vòng 10 ngày.

Từ Omarchy đến Daemonarchy

Daemonarchy mang giao diện desktop dựa trên Wayland của Omarchy sang FreeBSD, nhưng không có liên kết chính thức với bản Omarchy gốc trên Linux. Đây là nỗ lực cá nhân của Hubbard, và phiên bản hiện tại là 1.3.1.

Cần nhắc lại rằng Omarchy không hẳn là một bản phân phối Linux theo nghĩa truyền thống. Nó là tập hợp các ứng dụng cùng cấu hình có sẵn, được đóng gói với sự trợ giúp của các bot LLM. Người dùng phải cập nhật bằng một script riêng thay vì các công cụ chuẩn của Arch Linux – và trong thử nghiệm của giới công nghệ, script này từng báo lỗi khi chạy trên máy ảo.

Dù vậy, Omarchy vẫn ngày càng phổ biến, thu hút cả nhà tài trợ lẫn người dùng chuyển từ Windows và macOS. Nhiều người tỏ ra thích thú với giao diện độc đáo, thậm chí có phần "lập dị" của nó như một thử thách – chẳng hạn việc đóng cửa sổ trong Hyprland (trình quản lý cửa sổ dạng tiling ở lõi giao diện) không dùng Alt-F4 hay Command+W như thói quen lâu nay, mà là Super + C.

Giao diện desktop Daemonarchy hiển thị hộp thoại cài đặt mạng

Port từng thành phần, không sao chép nguyên khối

Về bản chất, Daemonarchy là tập hợp các bản port của các công cụ và thành phần cấu thành nên Omarchy, được chỉnh sửa riêng để chạy trên FreeBSD rồi đóng gói thành một file ISO cài đặt được. Nhiều gói trong số này là port mới của chính Hubbard (địa chỉ [email protected]).

Với những ai theo dõi thế giới mã nguồn mở, cái tên Jordan Hubbard không hề xa lạ. Ông từng làm việc tại nhiều công ty, trong đó có giai đoạn ở Apple – nơi ông góp phần làm mới lớp Unix dựa trên BSD bên dưới Mac OS X. Năm 2015, ông tham gia khởi động dự án NextBSD nhằm hiện đại hóa FreeBSD bằng các thành phần từ Apple Darwin.

Daemonarchy được xây dựng trên nhánh FreeBSD CURRENT, tức nền tảng của phiên bản FreeBSD 16 dự kiến ra mắt vào tháng 12/2027. Hiện dự án nhắm tới mẫu MacBookPro16,1 – dòng MacBook Pro 16 inch năm 2019, một trong những thế hệ MacBook dùng chip Intel cuối cùng.

Giao diện Daemonarchy dùng Hyprland, bên dưới là FreeBSD với ảnh chụp nhanh ZFS

"Gia tốc" nhờ trợ lý AI

Việc tung ra 18 port mới của các công cụ Linux trong một tháng, cùng 10 phiên bản trong 10 ngày, cho thấy Hubbard đang tận dụng LLM để đẩy nhanh quá trình phát triển. Kho GitHub của Daemonarchy chứa các file AGENTS.md và SKILL.md, dẫn về dự án Literate AI của chính Hubbard – được mô tả là "một meta-harness để các agent lập trình tuân theo đúng quy trình vòng đời phát triển phần mềm", dựa trên ý tưởng lập trình văn học (literate programming) của Donald Knuth.

Ý tưởng khởi nguồn được cho là đến từ một bài đăng trên LinkedIn của chuyên gia tư vấn IT người Anh Sam Sheridan, phê phán việc cấu hình FreeBSD 15.1 với card đồ họa Nvidia quá khó khăn. Một bình luận của Ralph Kepper đã góp thêm lửa: "Omarchy cho FreeBSD – đó là sự thật xấu xí mà chẳng ai thích, nhưng nó là vậy. Omarchy sẽ giúp chúng ta thu hút giới trẻ, và nếu làm đúng, chúng ta sẽ truyền cảm hứng cho những bộ óc tuyệt vời."

Tác động ngoài mong đợi

Giới đánh giá công nghệ không mấy thiện cảm với Omarchy về mặt thiết kế lẫn lựa chọn thành phần, và cho rằng việc "phát minh lại bánh xe" giao diện là ví dụ sống động của XKCD 927. Tuy vậy, Daemonarchy có thể mang lại lợi ích thực sự:

• Góp phần tạo ra trình cài đặt đồ họa dễ dùng và một phiên bản desktop thân thiện cho FreeBSD
• Thúc đẩy các dự án như Sylve – công cụ GUI quản lý Bhyve, Jails, ZFS và mạng trên FreeBSD, vốn vừa công bố video trình cài đặt đồ họa mới
• Tạo tiền lệ quan trọng trong cuộc tranh luận về AI đang diễn ra nội bộ dự án FreeBSD

Điểm đáng chú ý là chính người đồng sáng lập FreeBSD đang liên tục commit mã do Claude (mô hình AI của Anthropic) hỗ trợ viết ra. Điều này khiến khả năng đội ngũ nòng cốt cấm các đóng góp từ AI trở nên rất khó xảy ra.

Với cộng đồng người dùng FreeBSD tại Việt Nam – vốn là một cộng đồng kỹ thuật nhỏ nhưng trung thành – Daemonarchy có thể là cơ hội để trải nghiệm một môi trường desktop "thời thượng" trên nền tảng BSD vốn nổi tiếng ổn định nhưng khô khan.