DLSS 5 của Nvidia: Bộ lọc AI gây tranh cãi có thực sự là 'rác AI'?

Sau màn ra mắt thảm họa vào tháng 3 với những khuôn mặt nhân vật bị 'lão hóa' kinh hoàng trong Resident Evil Requiem, Nvidia đã chính thức giới thiệu lại DLSS 5 với thông điệp mạnh mẽ rằng công nghệ này 'bảo tồn ý đồ nghệ thuật' và 'tôn trọng khung hình đã render'. Công nghệ 'neural rendering' này về cơ bản là một bộ lọc AI áp lên hình ảnh 2D sau khi game engine hoàn thành, có thể làm nhân vật trông chân thực hơn nhưng cũng dễ dàng biến họ thành 'phiên bản già đi 20 tuổi' nếu cài đặt quá mức. Liệu đây là bước tiến đột phá hay là thảm họa tiếp theo của làng game? Bài viết này sẽ giải mã toàn bộ.

Nvidia DLSS 5 - công nghệ AI gây tranh cãi

DLSS 5 có phải là 'rác AI'?

Câu trả lời là: các nhà phê bình không hẳn sai. Về bản chất, DLSS 5 là một bộ lọc AI tạo sinh (generative AI) dành cho trò chơi điện tử. Nó giống như một bộ lọc camera trên điện thoại, phân tích và biến đổi luồng hình ảnh 2D theo thời gian thực sau khi game engine 3D kết xuất xong.

Nếu áp dụng tệ, nó có thể khiến nhân vật trông kinh khủng, như bị lão hóa 20 tuổi chỉ trong tích tắc. DLSS 5 cũng ngốn rất nhiều sức mạnh GPU, có thể khiến tốc độ khung hình giảm một nửa.

Tuy nhiên, DLSS 5 không giống những gì chúng ta thường nghĩ về AI tạo sinh. Nó không thay đổi hình dạng, không 'ảo giác' ra chữ trên biển hiệu, không thêm vật thể giả vào khung hình. Thay vào đó, nó tái tạo ánh sáng, bóng tối, màu sắc và chi tiết khiến cùng một hình dạng trông khác đi.

Bộ lọc AI tinh vi với khả năng kiểm soát đa tầng

Điểm mấu chốt khiến DLSS 5 khác biệt là nó không phải công tắc bật/tắt đơn giản. Các nhà phát triển (và cả modder) có thể:

• Kéo các thanh trượt để thay đổi màu sắc và ánh sáng
• Chọn giữa 3 mô hình AI khác nhau: mặc định, tự nhiên, hoặc điện ảnh
• Quyết định áp dụng DLSS 5 cho toàn bộ khung cảnh, chỉ khuôn mặt và da nhân vật, chỉ tán lá, hoặc chỉ đồ vật như dao kéo, đồ nội thất, thậm chí là thức ăn

Công cụ này còn có tính năng tự động tạo mặt nạ (mask) như trong Photoshop, giúp cô lập khuôn mặt và làn da của nhân vật khỏi mọi thứ khác. Nếu không hài lòng với mặt nạ tự động, nhà phát triển có thể tự vẽ mặt nạ thủ công.

So sánh chi tiết đồ họa khi bật và tắt DLSS 5

Kiểm soát cường độ: Từ 0% đến 200%

Trong quá trình thử nghiệm, các modder đã phát hiện ra thanh trượt cường độ. Mức mặc định của mod là khoảng 80%, nhưng nhiều người đẩy lên tới 200% để tạo sự khác biệt rõ ràng giữa bật và tắt.

Và 80% cũng đã là quá mạnh đối với nhiều game hiện có. Thử nghiệm với Lara Croft trong Shadow of the Tomb Raider:

• Ở 0%: nhân vật giữ nguyên như bản gốc
• Ở 40%: vẫn là nhân vật game quen thuộc, nhưng mắt có hồn hơn
• Ở 80%: khuôn mặt bị phong hóa, nếp nhăn sâu hơn, trông như già đi
• Ở 200%: khác biệt quá rõ rệt, nhân vật trông như đã trải qua 20 năm chiến trận

Tương tự, nhân vật Kazuma Kiryu 27 tuổi trong Yakuza Kiwami khi tăng cường độ từ 40% lên 85% khiến lông mày nhăn hơn, tóc bạc đi, khuôn mặt hóp lại — trông già hơn hẳn dù cấu trúc khuôn mặt không hề thay đổi.

Hai thanh trượt, ba mô hình AI

Nvidia công bố hệ thống DLSS 5 có hai thanh trượt riêng biệt:

• Tone Intensity: kiểm soát màu sắc và chi tiết ánh sáng tổng thể
• Structure Intensity: kiểm soát phản chiếu, bóng đổ tiếp xúc (contact shadows), và hiệu ứng tán xạ dưới bề mặt (subsurface scattering) — cách ánh sáng xuyên qua tóc, da và lá cây

Ba mô hình AI được gọi là Model A, B, C với tên mô tả là 'mặc định', 'điện ảnh', và 'tự nhiên', mỗi mô hình tạo ra một phong cách khác nhau.

Yakuza Kiwami với DLSS 5 - chú ý bóng đổ dưới chân nhân vật

Hiệu năng: Cái giá của sự chân thực

Con số chính thức từ Nvidia với NBA 2K27: hiệu năng giảm 50–60% trên toàn bộ dòng GPU RTX 50-series. Khi thử nghiệm với Shadow of the Tomb Raider trên RTX 5090 ở 1440p, tác giả ghi nhận tốc độ khung hình giảm đúng một nửa: từ 312fps xuống 156fps khi bật DLSS 5.

Để chạy DLSS 5, người chơi cần ít nhất một GPU RTX 5060, hiện có giá khoảng 470 USD — một con số khá cao ở thị trường Việt Nam. Nvidia tuyên bố RTX 5060 đủ để chơi NBA 2K27 ở 1080p với ultra settings, ray tracing và DLSS 5 bật, nhưng phải đi kèm CPU mạnh và RAM lớn.

Phản ứng của game thủ: Trái chiều

Kể từ khi DLSS 5 bị rò rỉ và các modder bắt đầu áp dụng nó vào mọi game, phản ứng của cộng đồng rất đa dạng:

"Một bản remaster thế hệ mới miễn phí cho bất kỳ game nào bạn thích" — một số người nói vậy.

"Trông tệ như trước đây thôi" — số khác phản bác.

"Ngay cả khi trông đẹp, nó sẽ khiến mọi game trông giống nhau khi các nhà phát triển bắt đầu lạm dụng" — một số người lo ngại.

Nhiều ấn tượng tiêu cực ban đầu dựa trên hình ảnh và video ở mức cường độ cực đoan. Khi mọi người nhận ra có thể kiểm soát chi tiết, phản ứng có thể sẽ ôn hòa hơn.

Tương lai của DLSS 5

Câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: Liệu các nhà phát triển game có thực sự áp dụng DLSS 5 và sử dụng nó một cách khôn ngoan? Nvidia không trả lời câu hỏi này. Họ chỉ xác nhận NBA 2K27 là game đầu tiên ra mắt với công nghệ này vào ngày 3/9, nhưng không cung cấp thông tin về các tựa game khác.

Nvidia tuyên bố DLSS 5 sẽ đến với ít nhất 16 game khác nhau như Assassin's Creed Shadows, Hogwarts Legacy, Starfield, và Resident Evil Requiem, nhưng không xác nhận lịch trình cụ thể. Có thể Nvidia và các đối tác sẽ chờ xem phản ứng của giới phê bình và game thủ trước khi quyết định.

Đối với game thủ Việt Nam, nếu bạn đang sở hữu GPU RTX 50-series, hãy cân nhắc kỹ trước khi cài mod DLSS 5 — hãy bắt đầu với mức cường độ thấp khoảng 30–40% để cảm nhận sự khác biệt mà không làm hỏng diện mạo nhân vật.

So sánh khuôn mặt nhân vật khi bật và tắt DLSS 5