Doanh nhân California bị cáo buộc tuồn 300 triệu USD chip Nvidia sang Trung Quốc

Một chủ doanh nghiệp tại California vừa bị bắt giữ với cáo buộc buôn lậu phần cứng Nvidia sang Trung Quốc mà không có giấy phép xuất khẩu hợp lệ. Đây là diễn biến mới nhất trong nỗ lực của chính quyền Mỹ nhằm ngăn chặn các dòng GPU cao cấp nhất rơi vào tay Trung Quốc.

Greg Lui, 38 tuổi, bị cáo buộc tìm cách xuất khẩu lượng thiết bị Nvidia trị giá khoảng 300 triệu USD — loại phần cứng thường được dùng để phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) — thông qua các công ty vận tải tại Mỹ và các doanh nghiệp trung chuyển ở Malaysia.

Chiêu trò lách luật qua Malaysia và Singapore

Theo cáo trạng, Lui sử dụng công ty Earthmade Computer Inc của mình để đặt mua các sản phẩm tại Mỹ, bao gồm máy chủ chứa linh kiện Nvidia mạnh như A100, H100, PNY GeForce RTX 4090 và GeForce RTX 5090.

Sau đó, số hàng này được chuyển tới Malaysia và Singapore — hai quốc gia không yêu cầu giấy phép từ Bộ Thương mại Mỹ — rồi từ đây các công ty địa phương tiếp tục chuyển tiếp sang Trung Quốc, nhằm lách các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Washington.

"SI là công nghệ định hình cả một thời đại. Ban An ninh Quốc gia sẽ bảo vệ lợi thế của nước Mỹ trong lĩnh vực chip bán dẫn — sản phẩm của sự đổi mới và lao động không ngừng nghỉ — trước hành vi chuyển hướng bất hợp pháp của các đối thủ kinh tế và quân sự."

Câu nói trên được đưa ra bởi John A. Eisenberg, trợ lý tổng chưởng lý phụ trách an ninh quốc gia. Ông nhắc tới khái niệm "trí tuệ siêu việt" (Super Intelligence – SI), cách gọi đang thịnh hành tại Mỹ để chỉ tham vọng phát triển AI mạnh nhất thế giới.

Quy mô đường dây và bằng chứng

Theo tài liệu tòa án, đường dây này bắt đầu từ khoảng tháng 10/2023 và kéo dài ít nhất đến ngày 12/8/2026. Cơ quan công tố cáo buộc Lui đã nhận hơn 176 triệu USD từ hai công ty trung chuyển Malaysia, đổi lại là việc giới thiệu các doanh nghiệp Mỹ có khả năng cung cấp phần cứng Nvidia, làm môi giới cho các thương vụ trị giá gần 300 triệu USD.

Phía Mỹ cho rằng Lui hoàn toàn ý thức được tính chất pháp lý của hành vi mình gây ra, khi luật xuất khẩu nước này yêu cầu phải có giấy phép mới được vận chuyển chip cao cấp sang Trung Quốc.

Hồ sơ tòa án cho thấy nhà chức trách thu giữ được tài liệu liên quan đến lô 92 máy chủ được Earthmade đặt vận chuyển từ Sân bay Quốc tế San Francisco tới Kuala Lumpur. Tài liệu cũng ghi rõ bên nhận cho chặng tái vận chuyển từ Malaysia sang Hong Kong chính là một khách hàng Trung Quốc.

Cáo trạng còn nêu cáo buộc Lui đã chỉ đạo một công ty vỏ bọc tại Mỹ khai gian người nhận hàng là Jackie Lui, được cho là CEO của "Topmost" — công ty đăng ký tại California bởi một giám đốc công nghệ thuộc một trong các doanh nghiệp trung chuyển Malaysia. Ngoài ra, công tố viên cho rằng vào năm 2021, Lui đã mua bất hợp pháp các giấy tờ tùy thân để phục vụ cho kế hoạch này.

Đối mặt án tù tới 50 năm

Lui bị truy tố mỗi tội danh một lần liên quan đến vi phạm Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu và Quy định Quản lý Xuất khẩu, cùng các tội buôn lậu và rửa tiền. Tổng mức án tối đa nếu bị kết tội có thể lên tới 50 năm tù.

"Cuộc điều tra của FBI cho thấy Lui bị cáo buộc đã bán cho chính phủ Trung Quốc lượng công nghệ trí tuệ siêu việt của Mỹ trị giá hàng trăm triệu USD, vi phạm rõ ràng luật kiểm soát xuất khẩu. Việc kiểm soát xuất khẩu công nghệ SI tiên tiến là then chốt để bảo vệ an ninh quốc gia."

Phát biểu trên được đưa ra bởi Roman Rozhavsky, trợ lý giám đốc Ban Phản gián và Tình báo thuộc FBI.

Ý nghĩa với ngành công nghệ

Vụ việc phản ánh căng thẳng ngày càng gay gắt trong cuộc đua AI toàn cầu, khi Mỹ xem phần cứng Nvidia là "tài sản chiến lược" và siết chặt kiểm soát xuất khẩu sang Trung Quốc. Với các quốc gia trong chuỗi cung ứng khu vực như Việt Nam, Malaysia hay Singapore, điều này cũng đồng nghĩa các doanh nghiệp cần đặc biệt cẩn trọng trong khâu trung chuyển và nhập khẩu thiết bị bán dẫn, tránh vô tình vướng vào các vi phạm tương tự.

The Register đã liên hệ với Earthmade và Nvidia để xin bình luận về vụ việc. ®