Drone Ukraine tập kích datacenter Yandex, dịch vụ đám mây và thanh toán tê liệt

Các kỹ sư của Yandex đang chạy đua từng giờ để khôi phục dịch vụ sau khi Ukraine phát động các cuộc tập kích bằng drone nhắm vào ba trong số năm datacenter của hãng tại Nga. Sự cố này đã đẩy nền tảng đám mây công cộng Yandex Cloud và dịch vụ thanh toán Yandex Pay vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới hàng triệu người dùng.

Ba datacenter bị đánh trúng trong nhiều ngày

Theo ghi nhận, đợt tập kích đầu tiên diễn ra trong đêm ngày 7 rạng sáng ngày 8 tháng 10, gây hư hại nghiêm trọng cho datacenter Sasovo của Yandex và buộc cơ sở này phải ngừng hoạt động hoàn toàn. Đến sáng ngày 9 tháng 10, drone Ukraine tiếp tục nhắm vào datacenter Kaluga, khiến một phần hạ tầng tại đây bị vô hiệu hóa.

Ông Dima Pirogov, người đứng đầu bộ phận fintech của Yandex, xác nhận qua Telegram vào sáng Chủ nhật rằng đợt tập kích thứ ba đã nhắm vào cơ sở Vladimir — nơi vận hành dịch vụ Yandex Pay. Một ngày sau đó, dịch vụ này vẫn chưa thể hoạt động trở lại, dù vị lãnh đạo này khẳng định tiền của người dùng vẫn an toàn.

"Tôi rất tiếc vì chưa thể nói với các bạn rằng mọi thứ đã hoạt động trở lại. Đội ngũ vẫn đang khôi phục dịch vụ và kiểm tra từng bước một. Khi liên quan đến tiền của các bạn, chúng tôi không chỉ muốn khôi phục Yandex Pay nhanh nhất có thể, mà còn phải đảm bảo mọi thứ vận hành đáng tin cậy."

Yandex Pay và Yandex Cloud chịu ảnh hưởng nặng nề

Yandex Pay là dịch vụ thanh toán số của hãng, cho phép người dùng mua sắm trực tuyến và tại cửa hàng, thanh toán theo hình thức trả góp và chia hóa đơn với bạn bè, người thân. Dịch vụ này cũng được tích hợp sâu vào trải nghiệm mua sắm trực tuyến, có thể so sánh với Apple Pay hay Google Pay. Về tổng thể, Yandex cung cấp hệ sinh thái dịch vụ tương tự Google.

Trong khi đó, Yandex Cloud — nền tảng đám mây công cộng của hãng — ghi nhận tình trạng gián đoạn trên diện rộng. Trang trạng thái của công ty cho biết một số khách hàng có thể truy cập một vài tính năng như Yandex Cloud Console và API, nhưng mức độ khả dụng vẫn không ổn định.

Thông báo mới nhất từ đội ngũ vận hành nêu rõ:

"Nền tảng Yandex Cloud vẫn đang hoạt động ở chế độ hạn chế. Các chuyên gia của chúng tôi tiếp tục công việc khôi phục suốt ngày đêm. Đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật đang nhận số lượng yêu cầu tăng cao, nên thời gian phản hồi có thể bị kéo dài."

Hãng cũng khuyến nghị khách hàng sử dụng các nền tảng thay thế để lưu trữ và dự phòng tài nguyên.

Theo tổ chức giám sát internet Netblocks, mức kết nối mạng của Yandex Cloud vào ngày 11 tháng 10 chỉ còn khoảng 30% so với mức bình thường.

Ưu tiên khôi phục dịch vụ thiết yếu

Yandex cho biết các kỹ sư đang tập trung ưu tiên những dịch vụ được sử dụng nhiều nhất. Hiện tại, quyền truy cập vào trợ lý AI Alice, Mail, Maps, Search và Taxi đang dần được khôi phục, song nhiều tính năng khác vẫn ngoại tuyến.

Đáng chú ý, trợ lý Alice là một trong những sản phẩm AI chủ lực của Yandex, được tích hợp rộng rãi trong hệ sinh thái của hãng. Việc dịch vụ này bị gián đoạn cho thấy tác động của các cuộc tập kích không chỉ giới hạn ở hạ tầng lưu trữ và thanh toán.

Bối cảnh xung đột và các cuộc tấn công trả đũa

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố các cuộc tập kích bằng drone là động thái đáp trả những đòn tấn công mà Nga đã thực hiện nhắm vào các datacenter tại Kyiv.

Theo BBC, hồi tháng 9, các cuộc tập kích bằng drone của Nga đã nhắm vào một trung tâm thương mại tại thủ đô Ukraine, khiến bốn người thiệt mạng và làm hư hại một datacenter. Hậu quả là khoảng 100.000 hộ gia đình mất kết nối internet. Các cuộc tấn công còn gây ra những ảnh hưởng dây chuyền khác, như bảng thông tin tại các trạm giao thông công cộng ở Lutsk không thể hiển thị dữ liệu.

Cuộc tập kích của Kyiv vào cơ sở Vladimir diễn ra chỉ vài giờ sau những phát ngôn gây tranh cãi của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người cáo buộc ông Zelensky muốn "gây rắc rối cho thế giới" khi tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga. Sau đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ tuyên bố Nga và Ukraine đã đồng ý một "lệnh ngừng bắn năng lượng" nhằm chấm dứt các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng của nhau.

Kyiv cho biết họ không hề hay biết về thỏa thuận này trước khi ông Trump công bố trên nền tảng mạng xã hội của mình, nhưng sẵn sàng dừng các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng Nga nếu Moskva đáp trả tương tự. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau đó, Nga đã phóng tên lửa vào một nhà máy điện của Ukraine.

Góc nhìn cho ngành hạ tầng số

Sự cố này là lời nhắc nhở rõ ràng về tính mong manh của hạ tầng đám mây tập trung. Khi một nhà cung cấp lớn bị tấn công vật lý vào datacenter, toàn bộ chuỗi dịch vụ phụ thuộc — từ thanh toán, tìm kiếm, bản đồ đến trợ lý AI — đều có thể bị ảnh hưởng cùng lúc.

Đối với các doanh nghiệp và nhà phát triển đang cân nhắc chiến lược đa đám mây hoặc dự phòng giữa nhiều nhà cung cấp, đây là một ví dụ điển hình cho thấy tầm quan trọng của việc phân tán rủi ro hạ tầng theo khu vực địa lý. Trong bối cảnh xung đột địa chính trị ngày càng leo thang, các datacenter gần khu vực giao tranh trở thành mục tiêu chiến lược, và điều đó đặt ra bài toán mới cho cả các nhà cung cấp dịch vụ lẫn khách hàng của họ.