Lệnh cấm mạng xã hội ở Australia có dấu hiệu thất bại: Trẻ em vẫn "lách" và dùng app ngày càng nhiều

Một dữ liệu mới được công bố từ công ty phần mềm kiểm soát của phụ huynh Qustodio cho thấy một thực tế trớ trêu: dù Australia đã áp dụng đạo luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ tháng 12 năm ngoái (lệnh cấm mang tính tiên phong trên toàn cầu), lượng sử dụng các ứng dụng như TikTok, Instagram hay Snapchat trong nhóm này đang tăng trở lại và có xu hướng chạm mức trước khi lệnh cấm được ban hành.

Lệnh cấm chỉ có tác dụng trong "cơn sốt" đầu tiên?

Theo dữ liệu của Qustodio, ngay sau khi luật được áp dụng, việc sử dụng mạng xã hội trong giới trẻ đã giảm trên toàn diện. Tuy nhiên, cú sốc đó không kéo dài.

Cụ thể, tỷ lệ trẻ em từ 13-15 tuổi sử dụng TikTok hiện ở mức 25,9%, chỉ thấp hơn 1 điểm phần trăm so với trước lệnh cấm. Đối với nhóm tuổi 10-12, tỷ lệ sử dụng gần như đã trở về mức ban đầu khi chỉ thấp hơn 0,06 điểm phần trăm.

Cách trẻ em "né" luật: VPN và khai sai tuổi

Câu hỏi đặt ra là tại sao lệnh cấm lại kém hiệu quả đến vậy? Chuyên gia an toàn trực tuyến toàn cầu của Qustodio, bà Yasmin London, chỉ ra một số nguyên nhân chính:

"Chúng có thể truy cập các nền tảng này bằng VPN, hoặc làm sai lệch độ tuổi của mình. Nhưng cũng có thể đơn giản là vì các hạn chế đang không hoạt động hiệu quả."

Điều này cho thấy các giải pháp kỹ thuật thuần túy như kiểm tra độ tuổi hay chặn địa lý đang bị vượt qua một cách dễ dàng bởi người dùng nhí vốn rất am hiểu công nghệ.

Nền tảng nhắn tin hưởng lợi

Dữ liệu cũng chỉ ra rằng trẻ em đang chuyển hướng sang sử dụng WhatsApp – một nền tảng nhắn tin không bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm. Điều này vô tình tạo ra một "lỗ hổng" trong hệ sinh thái mà các nhà lập pháp chưa lường tới.

Bối cảnh và phản ứng

Australia đã triển khai luật tiên phong trên thế giới nhằm cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội từ tháng 12, sau đó Vương quốc Anh, Pháp và nhiều quốc gia khác cũng đã noi theo. Các quan chức Australia cho biết lệnh cấm được thiết kế để bảo vệ trẻ em khỏi bắt nạt trực tuyến và "thuật toán săn mồi".

Tuy nhiên, một nghiên cứu được bình duyệt công bố vào tháng 6 do các nhà nghiên cứu Australia thực hiện đã tìm thấy rất ít bằng chứng cho thấy thanh thiếu niên thực sự từ bỏ mạng xã hội do hệ quả của lệnh cấm. Điều này càng củng cố cho luận điểm rằng giải pháp hành chính đơn thuần khó có thể giải quyết một vấn đề mang tính hành vi và công nghệ phức tạp.

Trong diễn biến liên quan, chính phủ New Zealand cũng vừa tuyên bố sẽ đưa ra luật có thể phạt các công ty như Meta khoản tiền lên tới 10% doanh thu toàn cầu nếu họ không tuân thủ các quy định mới.

Bài học cho các quốc gia khác?

Dữ liệu từ Australia là một lời cảnh tỉnh cho bất kỳ quốc gia nào đang muốn áp dụng mô hình cấm đoán tương tự. Việc siết chặt luật pháp cần phải đi kèm với các giải pháp kỹ thuật mạnh mẽ hơn từ phía các nền tảng, cũng như các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức cho cả phụ huynh lẫn trẻ em. Cuộc chiến bảo vệ trẻ em trên không gian mạng chắc chắn sẽ còn dài và cần một chiến lược toàn diện hơn là chỉ dựa vào lệnh cấm.