ESA nhắm vào máy chơi game giả lập Anbernic với cáo buộc tiếp tay cho vi phạm bản quyền

Trong nhiều năm, các nhà sản xuất phần cứng Trung Quốc đã tạo dựng được một thị trường ngách với hàng loạt thiết bị chơi game cầm tay chạy Android, phục vụ nhu cầu giả lập game cổ điển lẫn khả năng stream game hiện đại. Giờ đây, một hiệp hội thương mại lớn của ngành game đang nhắm vào một trong những hãng sản xuất đó là Anbernic, yêu cầu Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đưa công ty này vào danh sách "Thị trường Tai tiếng" — những đơn vị "tham gia hoặc tạo điều kiện cho hành vi vi phạm bản quyền hoặc làm hàng giả nhãn hiệu quy mô lớn".

ESA tố Anbernic "bình thường hóa" nạn vi phạm bản quyền

TorrentFreak là một trong những trang đầu tiên phát hiện đề nghị của Hiệp hội Phần mềm Giải trí (ESA) gửi lên USTR vào tuần trước. Đây là hiệp hội đại diện cho nhiều nhà phát hành game lớn như Nintendo, Microsoft, PlayStation, Amazon, Epic, EA, Ubisoft và nhiều tên tuổi khác.

Trong văn bản, ESA nhấn mạnh rằng các thiết bị của Anbernic "thường được chào bán hoặc vận chuyển kèm thẻ nhớ rời đã nạp sẵn hàng trăm đến hàng nghìn bản sao trái phép của các tựa game có bản quyền do thành viên ESA phát hành".

"Việc phân phối các danh mục game bất hợp pháp thông qua một sản phẩm tiêu dùng bóng bẩy đang giúp bình thường hóa hành vi vi phạm bản quyền dựa trên phần cứng."

Có phải lỗi của Anbernic?

Câu chuyện lại phức tạp hơn vẻ ngoài. Dù rất nhiều nhà bán hàng trực tuyến đính kèm thẻ SD đầy ROM khi bán kèm thiết bị giả lập các loại, song bản thân Anbernic dường như không làm điều này khi bán hàng trực tiếp trên website của mình.

Nói cách khác, chính các nhà bán lẻ bên thứ ba mới là bên thường xuyên cung cấp thẻ nhớ chứa ROM. Đây là điểm khác biệt quan trọng, bởi cáo buộc của ESA đang nhắm vào một hãng sản xuất vốn chỉ cung cấp phần cứng, chứ không trực tiếp phân phối nội dung game lậu.

"Hàng siêu giả" — khái niệm còn mơ hồ

ESA lập luận rằng những thiết bị Anbernic kèm ROM đang được bán qua "các kênh bán lẻ thông thường", và điều này đủ để đáp ứng ngưỡng của một "superfake" (hàng siêu giả). Đây là một định nghĩa khá mơ hồ, được dùng để chỉ "hàng giả nhãn hiệu chất lượng cao... ở quy mô thương mại".

Điểm đáng chú ý là "superfake" vốn thường gắn với hàng giả nhãn hiệu, chứ không hẳn với thiết bị giả lập hợp pháp về mặt phần cứng. Việc ESA gộp hai khái niệm này lại làm dấy lên lo ngại về phạm vi áp dụng quá rộng của danh sách.

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Với cộng đồng chơi game giả lập tại Việt Nam — nơi Anbernic, Miyoo, Retroid và nhiều thương hiệu tương tự rất được ưa chuộng — diễn biến này đáng để theo dõi. Nếu USTR đưa Anbernic vào danh sách Thị trường Tai tiếng, hệ quả có thể bao gồm:

• Áp lực thuế quan hoặc hạn chế thương mại với hàng nhập khẩu từ hãng này
• Khó khăn hơn trong việc vận chuyển quốc tế và thanh toán xuyên biên giới
• Các sàn thương mại điện tử có thể siết chặt việc đăng bán sản phẩm

Tuy vậy, cần lưu ý rằng bản thân thiết bị giả lập là hợp pháp ở nhiều nơi, và việc người dùng tự nạp ROM hợp pháp (từ game họ sở hữu) vẫn được xem là vùng xám pháp lý. Vấn đề nằm ở các thẻ nhớ nạp sẵn ROM lậu do bên thứ ba cung cấp — điều mà cả người mua lẫn nhà sản xuất đều nên cân nhắc.

Đây không phải lần đầu ESA vận động hành lang chống lại các thiết bị giả lập. Việc đưa một hãng phần cứng vào danh sách Thị trường Tai tiếng, nếu được chấp thuận, sẽ đánh dấu bước leo thang mới trong cuộc chiến dai dẳng giữa ngành công nghiệp game và cộng đồng giả lập toàn cầu.