Mỹ đề xuất luật đảm bảo game thủ thực sự "sở hữu" trò chơi đã mua

Một dự luật mới tại Quốc hội Mỹ đang đặt câu hỏi nhức nhối cho toàn ngành game: khi bạn bỏ tiền mua một tựa game, bạn thực sự sở hữu nó hay chỉ đang thuê quyền chơi trong một khoảng thời gian do nhà phát hành quyết định?

Toà nhà Quốc hội Mỹ

Dự luật Power To The Players Act là gì?

Dân biểu Ritchie Torres, đại diện khu vực bầu cử số 15 của bang New York (quận Bronx), đã trình Quốc hội Mỹ dự luật Power To The Players Act trong tuần này. Nếu được thông qua, dự luật sẽ giao Uỷ ban Thương mại Liên bang (FTC) xây dựng các quy định đảm bảo rằng khi người tiêu dùng trả tiền cho một tựa game, họ nhận được quyền sở hữu thực sự thay vì một thoả thuận cấp phép sử dụng có thời hạn.

Đây là vấn đề ngày càng nóng trong ngành công nghiệp game. Phần lớn game bán ra hiện nay — kể cả game một người chơi — đều yêu cầu kết nối tới máy chủ của nhà phát hành để xác thực hoặc tải nội dung. Hệ quả là khi công ty quyết định "rút phích cắm" máy chủ, người đã mua game có thể mất khả năng chơi hoàn toàn.

NBA 2K25 và bài học về "mua" mà không sở hữu

Dân biểu Torres đặc biệt nhắc tới NBA 2K25 như một ví dụ điển hình. Theo kế hoạch, 2K sẽ gỡ tựa game này khỏi các cửa hàng số vào cuối tháng và đóng máy chủ vào ngày 31/12, khiến khả năng chơi bị hạn chế nghiêm trọng.

"Một tựa game có thể bị lấy đi ngay khi công ty rút phích cắm thì không phải là một giao dịch mua. Đó là một hợp đồng thuê được nguỵ trang thành bán." — Dân biểu Ritchie Torres

Lo ngại về quyền sở hữu, khả năng chơi lại, bán lại hay chuyển nhượng game càng được chú ý sau khi Sony công bố kế hoạch loại bỏ dần đĩa game vật lý vào năm 2028. Với người chơi Việt Nam — nơi thị trường đĩa game gốc vốn đã nhỏ và phần lớn người chơi phụ thuộc vào cửa hàng số như Steam, PlayStation Store hay Epic — việc mất quyền truy cập game đã mua là rủi ro rất thực tế, đặc biệt với các tựa game online yêu cầu máy chủ.

Yêu cầu chế độ offline trước khi "khai tử" máy chủ

Không chỉ dừng ở quyền sở hữu, dự luật còn yêu cầu các nhà phát triển phải bổ sung chế độ chơi offline trước khi đóng máy chủ hỗ trợ. Quy định này khá giống với Protect Our Games Act do Thượng nghị sĩ bang Pennsylvania John Kane đề xuất, trong đó buộc doanh nghiệp phải cung cấp một trong ba phương án khi "khai tử" game:

• Chế độ chơi offline hoàn chỉnh
• Chế độ chơi online độc lập, không phụ thuộc máy chủ của công ty
• Hoàn tiền tối thiểu 25% giá trị tựa game

Thách thức phía trước

Dự luật vẫn còn chặng đường dài: phải được thông qua tại Quốc hội và sau đó FTC mới tiến hành soạn thảo quy định cụ thể. Ngành công nghiệp game chắc chắn sẽ phản đối mạnh, bởi mô hình kinh doanh dựa trên giấy phép sử dụng (license) đã ăn sâu vào cách vận hành của các cửa hàng số và dịch vụ đăng ký như Xbox Game Pass hay PlayStation Plus.

Tuy vậy, áp lực từ người tiêu dùng đang tăng lên rõ rệt. Nếu dự luật thành công, nó có thể tạo tiền lệ cho các quốc gia khác — trong đó có Việt Nam — trong việc bảo vệ quyền lợi người chơi trước các nền tảng phân phối game số xuyên biên giới.