EU mở cửa cho Canada trở thành "thành viên liên kết" đầu tiên

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen vừa lên tiếng ủng hộ đề xuất đưa Canada trở thành "thành viên liên kết" đầu tiên của Liên minh châu Âu (EU) — một bước đi có thể định hình lại quan hệ hợp tác công nghệ và kinh tế xuyên Đại Tây Dương.

Phát biểu trước Nghị viện châu Âu tại Strasbourg, bà von der Leyen cho biết muốn thúc đẩy việc "mở cửa" cho Canada, hướng tới liên kết chặt chẽ hơn ở nhiều lĩnh vực then chốt. Thủ tướng Canada Mark Carney — người có mặt tại phiên họp và sẽ phát biểu vào thứ Năm — trước đó đã nhắc đến việc tìm kiếm một "liên minh đặc biệt" với EU.

Hợp tác công nghệ là trọng tâm

Ursula von der Leyen phát biểu trước Nghị viện châu Âu

Điểm đáng chú ý với giới công nghệ là danh sách các lĩnh vực hợp tác mà bà von der Leyen nêu ra: sản xuất, công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), quốc phòng, năng lượng, khoáng sản quan trọng và an ninh kinh tế. Bà nhấn mạnh EU và Canada "nhìn thế giới bằng cùng một con mắt", bao gồm cả quan điểm về AI, biến đổi khí hậu và địa chính trị.

Hai bên hiện đã có hiệp định thương mại tự do CETA, loại bỏ thuế quan với 99% hàng hóa xuất khẩu. Theo chủ tịch Ủy ban châu Âu, bước tiếp theo là chuyển từ CETA sang một "Liên minh vì Tương lai" nhằm tạo ra không gian thịnh vượng chung và an ninh kinh tế.

"Đây không phải là một quan hệ đối tác chống lại bất kỳ ai, mà là vì sức mạnh chung của chúng ta", bà von der Leyen nói, không nhắc đích danh Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Bối cảnh căng thẳng với Mỹ

Động thái này diễn ra trong bối cảnh quan hệ Canada – Mỹ đang xấu đi rõ rệt. Đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ vào tháng trước, kéo theo một loạt biện pháp thuế quan mới. Việc ông Trump liên tục nhắc đến ý tưởng biến Canada thành "tiểu bang thứ 51" càng làm gia tăng căng thẳng giữa hai nước láng giềng Bắc Mỹ.

Về phía EU, các quốc gia thành viên cũng đã chịu ảnh hưởng từ chính sách thuế quan dưới thời chính quyền Trump, trong khi khối này đang đối mặt với điều mà người đứng đầu họ mô tả là "một thế giới thù địch công khai".

Những đề xuất khác liên quan đến công nghệ

Bên cạnh câu chuyện Canada, bài phát biểu về "Tình hình Liên minh" còn đưa ra nhiều đề xuất đáng chú ý đối với ngành công nghệ:

• Mời các phòng thí nghiệm AI lớn nhất thế giới đối thoại về cách hỗ trợ ngành công nghiệp theo kịp tiến độ phát triển của AI
• Cắt giảm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp trong EU
• Hạn chế trẻ em dùng mạng xã hội: đề xuất cấm nền tảng với trẻ dưới 13 tuổi, còn trẻ từ 13 đến 15 tuổi chỉ được lập tài khoản dưới sự giám sát của cha mẹ
• Thành lập Hội đồng An ninh châu Âu, bao gồm cả Anh và Ukraine

Bà von der Leyen cũng thừa nhận nhiều gia đình châu Âu đang lo lắng về chi phí sinh hoạt và "tốc độ thay đổi chóng mặt" của công nghệ cùng tác động của nó lên việc làm và xã hội.

Ý nghĩa với Việt Nam

Với các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, diễn biến này đáng theo dõi ở hai khía cạnh. Thứ nhất, một không gian kinh tế EU – Canada liên kết chặt hơn có thể tạo ra chuẩn mực chung về AI, dữ liệu và an ninh chuỗi cung ứng — những tiêu chuẩn mà nhà cung cấp phần mềm, phần cứng ngoài khối sẽ phải đáp ứng nếu muốn tham gia. Thứ hai, xu hướng siết chặt quy định với mạng xã hội trẻ em tại EU thường lan nhanh sang các thị trường khác, bao gồm cả Đông Nam Á, nên các nền tảng số cần chuẩn bị trước cho kịch bản tương tự.