ExcalidrawZ: Bản native Excalidraw cho macOS và iOS

Excalidraw vốn là công cụ vẽ sơ đồ quen thuộc chạy trên trình duyệt. Nay một lập trình viên đã đưa nó lên hệ sinh thái Apple dưới dạng ứng dụng native mang tên ExcalidrawZ, viết bằng SwiftUI cho macOS, iPadOS và iOS.

Giấy phép mã nguồn mở của dự án

Điểm cốt lõi: giữ nguyên canvas Excalidraw, nhưng bọc quanh nó một lớp ứng dụng đúng chuẩn Apple — quản lý tệp thực sự, đồng bộ đám mây, lịch sử thay đổi và các công cụ hỗ trợ AI.

Không còn là bản tải xuống từ trình duyệt

Thay vì để các bản vẽ nằm rải rác trong thư mục Downloads, ExcalidrawZ quản lý chúng như tài liệu ứng dụng thật sự:

• Tổ chức bản vẽ theo nhóm (group) và sắp xếp tệp tùy chỉnh
• Làm việc với thư viện của app, thư mục cục bộ và tệp ngoài tạm thời
• Mở và chỉnh sửa trực tiếp các định dạng .excalidraw, .excalidraw.png và .excalidraw.svg
• Đồng bộ tệp qua iCloud giữa macOS, iPadOS và iOS
• Ghi lại checkpoint lịch sử để xem lại và khôi phục khi cần

Với tệp do app quản lý, người dùng có thể xem các phiên bản trước đó và phục hồi những thay đổi quan trọng.

Điều khiển theo phong cách Apple

Canvas vẫn tương thích với Excalidraw, nhưng phần giao diện xung quanh được thiết kế riêng cho nền tảng Apple:

• Tùy chỉnh thứ tự công cụ trên thanh công cụ; phím tắt số đi theo thứ tự đã cấu hình
• Hỗ trợ Apple Pencil trên iPad, gồm cả thao tác undo/redo quen thuộc
• Hỗ trợ cử chỉ cuộn và zoom bằng chuột, trackpad trên iPad và iPhone
• Nhập tệp PDF và chuyển sơ đồ Mermaid thành nội dung Excalidraw có thể chỉnh sửa

Trợ lý vẽ bằng AI và tích hợp MCP

ExcalidrawZ tích hợp một trợ lý AI chuyên cho công việc trên canvas: yêu cầu AI đọc, tạo và sửa bản vẽ, đính kèm ảnh để AI dùng ngữ cảnh hình ảnh, và xem trước đề xuất trước khi áp dụng vào canvas thật. Người dùng còn kiểm soát được từng tệp có hiển thị với AI hay không.

Đáng chú ý hơn, ứng dụng có thể đóng vai trò MCP server (Model Context Protocol — giao thức kết nối công cụ với mô hình AI) cho các client AI tương thích:

• Chế độ cơ bản cung cấp quy trình vẽ quen thuộc của excalidraw-mcp
• Chế độ tối ưu tích hợp sâu hơn: chỉnh sửa tệp hiện tại, điều hướng tệp, lịch sử, kiểm tra canvas, xuất tệp, thao tác thư viện và công cụ toán học
• Kết nối client MCP cục bộ qua endpoint HTTP do app tự chạy

Công cụ toán học và bảo mật tệp

Với bản vẽ kỹ thuật và ghi chú học tập, app bổ sung khả năng chèn công thức LaTeX, vẽ đồ thị hàm số với trục và kiểu tùy chỉnh, dùng mẫu toán tái sử dụng và nhờ AI sinh công thức. Các ảnh công thức đã chèn vẫn có thể chỉnh sửa lại trên canvas.

Với tệp nhạy cảm, ExcalidrawZ có thêm lớp bảo vệ:

• Khóa tệp bằng xác thực cục bộ
• Mã hóa tệp bị khóa cùng các checkpoint của chúng
• Dùng Recovery Key làm phương án dự phòng
• Ẩn nội dung bị khóa khỏi AI; AI chỉ làm việc qua canvas đề xuất
• Hỗ trợ sao lưu mã hóa như một đường khôi phục bổ sung

Xuất, chia sẻ và định dạng hỗ trợ

Ứng dụng xuất được ảnh, tệp Excalidraw có thể chỉnh sửa và PDF; giữ nguyên khả năng chỉnh sửa khi xuất .excalidraw.png và .excalidraw.svg. Chia sẻ qua clipboard, tệp và share sheet hệ thống, đồng thời lưu trữ tệp do app quản lý để sao lưu.

Biểu tượng tải về trên App Store

Ngoài bản trên App Store, dự án còn phát hành bản không qua App Store dưới dạng .dmg trong mục Releases. Phần lõi Excalidraw mà ứng dụng sử dụng cũng được công bố mã nguồn mở.

Về cấu hình phát triển, người muốn tự build cần tạo tệp Config/Overrides.xcconfig để khai báo DEVELOPMENT_TEAM, ICLOUD_CONTAINER và APP_GROUP_IDENTIFIER theo đội Apple Developer của mình, cùng tệp Config/Secrets.plist chứa biến COLLAB_URL — một URL tuyệt đối hợp lệ. Các khóa tùy chọn gồm ONEDRIVE_CLIENT_ID, GOOGLE_DRIVE_MACOS_CLIENT_ID và GOOGLE_DRIVE_IOS_CLIENT_ID cho các tích hợp tương ứng. Hai tệp này được Git bỏ qua và nên giữ cục bộ. Thiếu hoặc sai Secrets.plist, app sẽ dừng với lỗi Unable to load Secrets.plist.

Góc nhìn

Với lập trình viên và đội ngũ thiết kế ở Việt Nam đang dùng Mac hoặc iPad, ExcalidrawZ giải quyết đúng điểm yếu của bản web: quản lý phiên bản và lưu trữ tệp. Khả năng mở MCP server qua HTTP cục bộ còn mở ra hướng tích hợp Excalidraw vào quy trình làm việc với các trợ lý AI lập trình — một mảng đang được nhiều nhóm quan tâm.

Tuy nhiên đây là ứng dụng gắn chặt với hệ sinh thái Apple và phụ thuộc vào việc tự cấu hình tài khoản developer nếu muốn build. Những đội làm việc đa nền tảng vẫn sẽ cân nhắc bản web, còn các nhóm chuyên Mac/iPad có thể xem đây là lựa chọn đáng thử cho công việc vẽ sơ đồ và ghi chú kỹ thuật.