Facebook và Instagram có thể sớm biến toàn bộ giao diện thành TikTok

Kể từ khi TikTok bùng nổ và đi vào nhận thức đại chúng, rất nhiều nền tảng đã bị gọi là "bản sao TikTok": YouTube Shorts, Instagram Reels, Snapchat Spotlight, Netflix Clips, luồng video dọc trên LinkedIn, cùng vô số cái tên ít được biết đến hơn như Triller, Zynn hay Byte.

Suốt nhiều năm, Facebook và Instagram liên tục bơm video vào bảng tin người dùng trong khi Meta chạy đua theo thành công của TikTok. Nhưng nếu những thử nghiệm đang chạy ở nước ngoài là dấu hiệu, thì quá trình "TikTok hóa" mạng xã hội có thể đang tiến đến hình thái hoàn chỉnh nhất.

Giao diện mạng xã hội ngày càng giống TikTok

Người dùng mở ứng dụng là gặp ngay video

Theo TechCrunch, một số người dùng tại Ấn Độ đang được thử nghiệm phiên bản Facebook mà ngay khi mở ứng dụng, họ bị đưa thẳng vào một luồng video toàn màn hình đậm tính nhấn chìm. Meta ám chỉ rằng "trải nghiệm" này sẽ đến trước tiên với "các quốc gia có mức độ tiêu thụ video cao", sau đó có thể mở rộng sang Mỹ vào năm 2027.

Cùng lúc, nhà nghiên cứu ứng dụng Radu Oncescu có trụ sở tại Romania phát hiện Instagram đang có tùy chọn cho phép Reels là thứ đầu tiên người dùng nhìn thấy khi mở ứng dụng. Theo ảnh chụp màn hình của Oncescu, Instagram Stories vẫn nằm ở đầu bảng tin, còn khi vuốt màn hình, người dùng sẽ chuyển sang bảng tin truyền thống gồm các bài đăng từ những tài khoản họ theo dõi. Đáng chú ý, âm thanh của Reels được bật mặc định.

Phát ngôn viên Meta, Devi Narasimhan, cho biết thử nghiệm trên Instagram đang chạy ở một vài quốc gia nhưng không nêu cụ thể. Người dùng có thể chuyển về bố cục cũ, và Reels sẽ được bật tiếng khi người dùng vuốt hoặc bấm vào video.

Chưa chắc thành hiện thực, nhưng hướng đi đã rõ

Vẫn có khả năng Instagram và Facebook sẽ không kết thúc giống hệt TikTok — không phải thử nghiệm nào cũng trở thành tính năng chính thức. Nhưng chúng ta đã lao về hướng này từ rất lâu, với vài lần người dùng phản đối nhưng rồi mọi thứ đều được dàn xếp ổn thỏa.

Nội dung video phục vụ nhu cầu tiêu thụ nhanh rõ ràng là ưu tiên của Meta. Ngay cả Threads — nền tảng dựa trên văn bản của Meta với nửa tỷ người dùng mỗi tháng — cũng gần như không được nhắc đến trong cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh gần nhất. Thứ được nhắc đến là gì? Thời gian người dùng xem video trên Facebook (tăng 9% toàn cầu và 10% tại Mỹ và Canada), các cải tiến hệ thống xếp hạng cho Reels, và những mô hình xếp hạng mà công ty nói có thể "nhận diện các Reels mới chất lượng cao ngay từ lúc tạo".

Sự tập trung vào video của TikTok — và kéo theo đó là các bản sao — đã định hình lại mọi ngành công nghiệp phụ thuộc vào nền tảng này để phân phối nội dung. Podcast trở thành video, rồi video bị cắt thành clip. Chương trình truyền hình biến thành "phim ngắn dọc", phim điện ảnh bị chia thành 50 phần. Các chiến dịch tuyên truyền chính trị núp bóng dưới dạng "nội dung do người dùng tạo".

Không rõ liệu người dùng thực sự thích video hơn văn bản hay hình ảnh, hay họ chỉ tương tác với video vì đó là thứ các nền tảng đặt ngay trước mắt. Tương tác thì vẫn là tương tác, nên các nền tảng có lẽ chẳng bận tâm theo hướng nào.

Một nghịch lý: xem nhiều nhưng đăng ít

Nhưng khi mạng xã hội xoay trục sang video, người dùng lại báo cáo rằng họ đăng bài ít hơn. Khảo sát của Morning Consult cho thấy 81% người Mỹ tham gia khảo sát nói họ từng xem một Instagram Reel, nhưng chỉ 39% nói họ từng đăng một Reel.

Điều gì sẽ xảy ra khi xem video trở thành xương sống của những gì chúng ta làm trên mạng, trong khi tương đối ít người muốn tự tạo ra chúng?

Điều này giải thích phần nào lý do các nền tảng chấp nhận, thậm chí đề xuất nội dung rác do AI tạo. Có phải việc đăng bài chậm lại là do chuyển sang video hay không thì không ai dám chắc, nhưng rõ ràng tất cả chúng ta đã trở thành những kẻ nhìn trộm.

Khả năng Instagram và Facebook mặc định trở thành luồng video sẽ là một thay đổi mang tính địa chấn về hình thức. Nhưng nó cũng đánh dấu sự chấm dứt một khác biệt mang tính triết lý: rằng những nền tảng này sinh ra để giữ liên lạc với mọi người.

Việc yêu cầu nhà văn, nhiếp ảnh gia, tổ chức phi lợi nhuận, người làm podcast và các nhà sáng tạo khác dựng hẳn studio sản xuất video chỉ để không bị thuật toán vùi lấp đã đủ đau đớn. Việc yêu cầu người dì hay người bạn cùng phòng thời đại học của bạn làm điều tương tự — hoặc bị đẩy sang một trang khác và dễ dàng bị lãng quên — lại còn khó chấp nhận hơn.

Điều này có nghĩa gì với người dùng Việt Nam?

Việt Nam là một trong những thị trường tiêu thụ video ngắn sôi động nhất khu vực, với TikTok, Facebook Reels và YouTube Shorts đều có lượng người dùng lớn. Nếu Meta mở rộng thử nghiệm sang các thị trường châu Á, người dùng Việt Nam hoàn toàn có thể sớm thấy bảng tin Facebook và Instagram của mình mặc định mở bằng video thay vì bài đăng của bạn bè.

Thời gian sẽ trả lời liệu mức độ tương tác có đủ cao để Meta tiến hành các thử nghiệm này tại Mỹ và các khu vực khác hay không. Nếu điều đó xảy ra, ít nhất chúng ta đã nhìn thấy nó từ trước.