Firefox trên iOS bắt đầu chặn quảng cáo: Người dùng thoát ads nhưng Mozilla vẫn hiển thị quảng cáo riêng

Mozilla vừa chính thức triển khai tính năng chặn quảng cáo tích hợp cho phiên bản Firefox trên iOS, đưa tính năng này ra khỏi giai đoạn thử nghiệm. Tuy nhiên, tính năng này không được bật mặc định và sẽ được tung ra dần cho người dùng.

Điểm gây tranh cãi nhất là dù chặn quảng cáo từ bên thứ ba, Firefox vẫn hiển thị quảng cáo của chính Mozilla trên trang chủ và trang tab mới, cũng như các nội dung tài trợ trên trang kết quả tìm kiếm.

Vì sao Firefox phải xây dựng tính năng chặn quảng cáo ngay trong trình duyệt?

Khác với các nền tảng khác, Apple buộc mọi trình duyệt trên iOS phải sử dụng công cụ kết xuất WebKit của hãng thay vì engine riêng. Điều này khiến Mozilla không thể áp dụng cách tiếp cận truyền thống là dựa vào các tiện ích mở rộng (extensions) như trên desktop.

Mozilla giải thích: "Firefox đã hỗ trợ hệ sinh thái mạnh mẽ các tiện ích chặn quảng cáo và bảo mật, nhưng trên iOS, việc đưa tính năng chặn quảng cáo vào nghĩa là phải xây dựng trực tiếp vào trình duyệt."

Apple và giới hạn công nghệ WebKit Content Blockers

Apple không khuyến khích sử dụng extension để chặn nội dung web vì lý do hiệu suất. Theo Apple, các extension chặn nội dung dựa trên JavaScript gây tốn pin, tăng thời gian tải trang và ngốn bộ nhớ.

Thay vào đó, Apple thiết kế WebKit Content Blockers hoạt động ở dạng bytecode, xử lý từng yêu cầu tài nguyên và tự động sửa đổi request hoặc chèn thay đổi CSS khi trang được tải. Đối với Mozilla, điều này đồng nghĩa với việc chuyển bộ lọc EasyList (vốn dùng cho Adblock cổ điển) thành tệp JSON và chuyển cho WebKit xử lý.

Cách kích hoạt tính năng chặn quảng cáo trên Firefox iOS

Tính năng này đang được tung ra dần và tắt mặc định. Người dùng có thể bật thủ công theo các bước sau:

• Mở menu cài đặt trong ứng dụng Firefox
• Chọn mục Browsing (Duyệt web)
• Gạt công tắc Ad Blocker sang trạng thái bật

Một điều kiện bắt buộc là người dùng phải bật Remote Improvements, tính năng cho phép Mozilla đẩy các bản sửa lỗi và thay đổi tính năng giữa các phiên bản phát hành chính thức. Từ tháng 2 năm nay (Firefox 148), Mozilla đã tách tính năng này khỏi việc thu thập dữ liệu telemetry, nên người dùng không còn phải lo ngại về quyền riêng tư khi bật.

Những gì bị chặn và những gì vẫn hiển thị

Sau khi bật, tính năng này sẽ chặn:

• Trình theo dõi liên quan đến quảng cáo
• Quảng cáo từ mạng lưới quảng cáo bên thứ ba
• Quảng cáo bên thứ ba do website phục vụ
• Popup và lớp phủ (overlays)

Tuy nhiên, vẫn có những ngoại lệ đáng chú ý:

• Quảng cáo trên trang kết quả tìm kiếm vẫn hiển thị
• Nội dung tài trợ trên trang chủ và trang tab mới của Firefox vẫn xuất hiện
• Quảng cáo do chính website phục vụ trực tiếp (first-party ads) không bị chặn

Mozilla thừa nhận tính năng có thể không hoạt động ở mọi nơi, điều khá phổ biến với các trình chặn quảng cáo.

Câu hỏi lớn: Tại sao Mozilla không mở rộng tính năng này sang desktop?

Nhiều người dùng mong muốn có trải nghiệm nhất quán trên mọi nền tảng, nhưng Mozilla khẳng định không có kế hoạch tích hợp tính năng chặn quảng cáo vào phiên bản desktop hay Android. Hãng vẫn muốn duy trì hệ sinh thái tiện ích mở rộng phong phú hiện tại.

"Chúng tôi coi trọng hệ sinh thái đó và sẽ tiếp tục hỗ trợ nó," Mozilla chia sẻ.

Đối với người dùng Việt Nam vốn quen với các tiện ích như uBlock Origin trên desktop, việc Firefox iOS có sẵn tính năng chặn ads là một điểm cộng đáng kể, đặc biệt khi nhiều trang báo và diễn đàn trong nước thường nhồi nhét quảng cáo gây khó chịu. Tuy nhiên, việc Mozilla vẫn giữ quảng cáo của riêng mình cho thấy bài toán doanh thu luôn là thách thức với các trình duyệt độc lập.