Gần 90% website lớn vi phạm chuẩn HTML: Bài toán nghiêm trọng cho khả năng truy cập web

Một cuộc khảo sát mới đây từ dự án ValidateHTML đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về chất lượng mã nguồn trên toàn web. Kết quả cho thấy gần 90% trong số 5.000 website phổ biến nhất thế giới đang vi phạm các chuẩn HTML do W3C và WHATWG ban hành, kéo theo đó là hàng loạt lỗi về khả năng truy cập, ảnh hưởng trực tiếp đến người dùng sử dụng trình đọc màn hình.

Dự án do nhà phát triển độc lập người Pháp Théo Ducreux thực hiện, đã rà soát mã nguồn của các trang chủ từ danh sách 5.000 tên miền có lưu lượng truy cập lớn nhất theo nghiên cứu Tranco. Kết quả thật đáng báo động: có tới 87,2% số trang web vi phạm đặc tả web tại ít nhất một vị trí, và chỉ có 2,6% đạt chuẩn hoàn toàn.

Thực trạng đáng báo động

Theo thống kê chi tiết, các chuyên gia đã đếm được tổng cộng 100.305 lỗi vi phạm HTML (bao gồm cả đặc tả HTML5 mới nhất) và 18.863 lỗi CSS trên toàn bộ các trang web được kiểm tra. Đáng chú ý, hơn một phần ba số website thất bại trong các bài kiểm tra về khả năng truy cập (accessibility), điều này không chỉ là một sự bất tiện mà còn là rủi ro pháp lý, đặc biệt khi Đạo luật về Khả năng Truy cập Châu Âu năm 2025 có hiệu lực.

Vấn đề nghiêm trọng với trình đọc màn hình

Một trong những hệ quả nghiêm trọng nhất của việc vi phạm chuẩn là ảnh hưởng đến người dùng khiếm thị. Cụ thể, 20,4% số trang web thiếu văn bản thay thế (alt text) cho hình ảnh, và tới 41,6% số trang không có nhãn ARIA để xác định các vùng nội dung. Điều này khiến các trình đọc màn hình gần như "mù" trước cấu trúc của trang.

"Trình đọc màn hình không có khả năng dung thứ lỗi như trình duyệt Chrome, vì vậy mã đánh dấu trông có vẻ ổn với bạn có thể hoàn toàn hỏng với người dùng công nghệ hỗ trợ."

Théo Ducreux chia sẻ với The Register.

Vì sao lập trình viên "lơ là" chuẩn web?

Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết, các trình duyệt hiện đại quá mạnh mẽ trong việc tự động sửa lỗi, khiến lập trình viên không có động lực để viết mã chuẩn. Thứ hai, các framework front-end hiện đại bị phát hiện là thủ phạm chính tạo ra lỗi phổ biến nhất: sai cấu trúc lồng thẻ (incorrect tag nesting), xuất hiện trong hơn 59% số trang web kiểm tra.

"Đây là vấn đề về cấu trúc phát sinh tại thời điểm build, không phải khi viết code", Ducreux viết trên trang dự án. "Không ai viết mã như vậy bằng tay cả."

Tương lai nào cho một web mở?

Tim Berners-Lee, cha đẻ của web, từng nhận định: "Web là một sáng tạo xã hội nhiều hơn là một sáng tạo kỹ thuật." Nếu mọi người tự tạo ra chuẩn riêng của mình, việc kết nối và giao tiếp sẽ trở nên khó khăn hơn.

Trong thời đại mà AI agent, trợ lý giọng nói, công cụ dịch thuật và trình đọc màn hình ngày càng phụ thuộc vào cấu trúc HTML rõ ràng, việc tuân thủ chuẩn không còn là chuyện nhỏ. Như Ducreux nhấn mạnh:

"Viết đúng chuẩn là cách để một trang web có ý nghĩa giống nhau với tất cả mọi người, không chỉ với những ai đang xem nó trên Chrome mà thôi."

Câu chuyện này là lời nhắc nhở cho cộng đồng phát triển web Việt Nam và toàn cầu rằng, một web bền vững và bình đẳng cần được xây dựng trên nền tảng của chất lượng và sự tôn trọng chuẩn mực.