Giá điện tại lưới điện lớn nhất Mỹ tăng vọt 76%, "thủ phạm" bị chỉ trích là các trung tâm dữ liệu

Giá điện bán buôn tại lưới điện lớn nhất nước Mỹ đã gần như tăng gấp đôi trong năm qua. Một cơ quan giám sát độc lập xác nhận sự gia tăng nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu là nguyên nhân chính gây ra tình trạng này.

Theo một báo cáo được công bố vào hôm qua, giá điện bán buôn tại PJM Interconnection — lưới điện lớn nhất Hoa Kỳ — đã tăng vọt. Cụ thể, giá trung bình cho một megawatt-giờ điện đã tăng lên mức 136,53 USD, so với mức 77,77 USD của cùng kỳ năm ngoái. Crain’s Chicago Business là đơn vị đầu tiên đưa tin về đợt tăng giá này. Monitoring Analytics, cơ quan giám sát thị trường độc lập đóng vai trò như một "chó canh" cho lưới điện PJM, đã chỉ thẳng tay vào các trung tâm dữ liệu (data center) và sự thất bại của PJM trong việc xử lý kịp thời nhu cầu đang bùng nổ.

Tác động không thể đảo ngược

Cơ quan giám sát thị trường đã không hề nể nang khi đưa ra nhận định. Báo cáo viết: "Tác động của việc tăng giá lên khách hàng là rất lớn và không thể đảo ngược. Nếu các vấn đề liên quan đến tải trọng từ trung tâm dữ liệu không được giải quyết kịp thời, tác động về giá sẽ còn lớn hơn trong ngắn hạn".

PJM trở thành mục tiêu dễ bị tấn công cho những lời chỉ trích này. Vào năm 2022, ngay khi việc xây dựng các trung tâm dữ liệu bắt đầu tăng tốc, nhà điều hành lưới điện này đã tạm dừng tiếp nhận các đơn đăng ký cho các nguồn phát điện mới, với lý do tồn đọng hàng loạt hồ sơ trong nhiều năm. Mãi đến gần đây, họ mới bắt đầu chấp nhận lại các yêu cầu mới. Trong khi đó, nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu đã tăng lên chóng mặt. Lưới điện PJM bao gồm Bắc Virginia — khu vực được mệnh danh là thủ phủ của các trung tâm dữ liệu trên thế giới.

Lưới điện không được thiết kế cho nền kinh tế AI

Đợt tăng giá này là một lời nhắc nhở về một vấn đề sâu xa hơn: lưới điện của Hoa Kỳ không được thiết kế để đáp ứng nhu cầu điện của một nền kinh tế dựa trên AI (trí tuệ nhân tạo). Khoảng cách giữa những gì lưới điện có thể cung cấp và những gì ngành công nghiệp cần đang ngày càng nới rộng.

Monitoring Analytics khẳng định rằng nếu không có sự gia tăng nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu, "thị trường năng lực sẽ không rơi vào tình trạng cung cầu căng thẳng như hiện nay, và sẽ không ghi nhận mức giá cao như vậy".

Báo cáo bổ sung rằng "nguồn cung năng lực hiện tại trong khu vực PJM là không đủ để đáp ứng nhu cầu từ tải trọng của các trung tâm dữ liệu lớn và sẽ tiếp tục không đủ trong tương lai gần".

Cơ quan giám sát này đổ lỗi cho việc PJM thiếu minh bạch trong việc ra quyết định và trì hoãn các bản nâng cấp phần mềm cần thiết. "Những bản nâng cấp này đã bị chậm trễ nhiều năm và chưa có ngày triển khai dự kiến chắc chắn", báo cáo cho biết.

Phản ứng gay gắt từ các bên liên quan

Báo cáo được đưa ra sau khi PJM Interconnection công bố một sách trắng (white paper) xem xét tương lai của lưới điện mà họ vận hành. Sách trắng này đã đề xuất ba hướng đi, nhưng không hướng nào thuyết phục được AEP — một trong những công ty tiện ích lớn nhất khu vực. Thậm chí, AEP còn đe dọa sẽ rời khỏi lưới điện PJM hoàn toàn.

Monitoring Analytics cũng tỏ ra không ấn tượng với sách trắng của PJM. Nhóm này cho rằng PJM đang dùng cuộc khủng hoảng hiện tại làm cái cớ để "xé bỏ" cách vận hành thị trường điện của mình. Họ khẳng định: "Các yếu tố cốt lõi trong thiết kế thị trường của PJM vẫn vững vàng", và gợi ý rằng nhà điều hành lưới điện đã xử lý kém trước nhu cầu tăng vọt. Giải pháp, theo họ, "bắt đầu từ việc thừa nhận rằng nguồn gốc của các vấn đề hiện tại là tải trọng từ trung tâm dữ liệu". Nói cách khác, vấn đề nằm ở các trung tâm dữ liệu.