Trung tâm dữ liệu "nuốt" quá nhiều điện, đẩy giá năng lượng tăng 75% tại thị trường lớn nhất Mỹ

Giá điện tại thị trường bán buôn lớn nhất Hoa Kỳ đã gần như tăng gấp đôi trong năm qua, và nguyên nhân chính được chỉ ra là sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu. Một cơ quan giám sát độc lập dự báo rằng tình hình sẽ còn tồi tệ hơn nếu không có những thay đổi nghiêm trọng.

PJM Interconnection, đơn vị vận hành lưới điện cho 13 bang và Quận Columbia ở phía đông nước Mỹ (bao gồm Bắc Virginia - nơi có mật độ trung tâm dữ liệu dày đặc nhất thế giới), đã ghi nhận sự tăng vọt trong chi phí điện năng. Theo báo cáo thị trường Quý 1 năm 2026 của Monitoring Analytics - công ty giám sát thị trường chính thức của PJM, giá điện bán buôn trung bình mỗi megawatt-giờ (MWh) đã tăng từ 77,78 USD vào đầu năm 2025 lên 136,53 USD vào cùng kỳ năm nay, tương ứng mức tăng 75,5% so với cùng kỳ năm trước.

Monitoring Analytics không hề né tránh khi chỉ đích danh sự tăng trưởng tải trọng của trung tâm dữ liệu là động lực chính thúc đẩy điều kiện thị trường năng lượng hiện nay và giá cả leo thang tại PJM.

"Sự tăng trưởng tải trọng của trung tâm dữ liệu là nguyên nhân chính cho các điều kiện thị trường năng lượng hiện tại và dự kiến trong tương lai, bao gồm tổng tăng trưởng tải trọng dự báo, sự cân bằng cung cầu căng thẳng và giá cả cao," báo cáo viết. "Nếu không có sự tăng trưởng của trung tâm dữ liệu, cả thực tế lẫn dự báo, thị trường năng lượng sẽ không chứng kiến tình trạng cung cầu căng thẳng như vậy."

Về những hệ quả sắp tới, báo cáo cũng đưa ra những dự báo ảm đạm. "Tác động về giá đối với khách hàng là rất lớn và không thể đảo ngược," báo cáo nhận định. "Tác động về giá sẽ còn lớn hơn trong ngắn hạn trừ khi các vấn đề liên quan đến tải trọng trung tâm dữ liệu được giải quyết kịp thời."

Tuy nhiên, dựa trên nội dung báo cáo, một giải pháp kịp thời để giải quyết vấn đề tải trọng của trung tâm dữ liệu có vẻ không khả thi trong tương lai gần, ít nhất là theo hướng có lợi cho người dân địa phương. Monitoring Analytics nhận thấy rằng, giống như hầu hết các nơi khác hiện nay, lưới điện chưa sẵn sàng cho sự bùng nổ của trung tâm dữ liệu. PJM đã thực hiện các bước để nâng cấp phần mềm cam kết và phân phối điện để vận hành lưới tốt hơn, nhưng các bản nâng cấp kế hoạch đã bị trì hoãn nhiều lần và chưa có ngày triển khai cụ thể.

"Nguồn cung năng lượng hiện tại tại PJM không đủ để đáp ứng nhu cầu từ các tải trọng trung tâm dữ liệu lớn và sẽ không đủ trong tương lai gần," Monitoring Analytics khẳng định.

Dịch chuyển rủi ro sang người khác

PJM đang lên kế hoạch cho một cuộc đấu giá dự phòng một lần để thu mua các nguồn phát điện mới cho các dự án trung tâm dữ liệu trong khu vực theo yêu cầu của chính quyền. Tuy nhiên, Monitoring Analytics không tin rằng Interconnection đang đi đúng hướng.

Cơ quan giám sát cho rằng cấu trúc đấu giá được đề xuất hiện tại "sẽ nói chung là dịch chuyển rủi ro đáng kể sang các khách hàng PJM khác", một sự cám dỗ mà nhóm này cho rằng "cần được kháng cự".

"Các khách hàng PJM khác, dù là hộ gia đình, thương mại hay công nghiệp, không nên được coi là nguồn bảo hiểm miễn phí, tài sản thế chấp hoặc nguồn tài chính cho các trung tâm dữ liệu," báo cáo tiếp tục. "Tuy nhiên, đó chính là điều mà hầu hết các đề xuất liên quan đến cuộc đấu giá dự phòng thực sự đang làm."

Về việc PJM nên làm gì, Monitoring Analytics đề xuất rằng các trung tâm dữ liệu nên được yêu cầu tự mang nguồn điện của mình (Bring Your Own Power - BYOP). Quy tắc này nên bao gồm các tùy chọn kết nối nhanh cho các trung tâm dữ liệu tự mang điện, và nếu không, chúng sẽ phải xếp hàng chờ cho đến khi có đủ công suất để phục vụ.

"Giải pháp mang theo nguồn phát điện mới rộng rãi này cho các vấn đề do việc thêm lượng tải trung tâm dữ liệu lớn chưa từng có không yêu cầu sự chuyển giao tài sản khổng lồ liên tục thông qua định giá thiếu hụt," các nhà phân tích lập luận.

Khi được hỏi về phản ứng đối với các vấn đề nêu trong báo cáo của Monitoring Analytics, PJM cho biết họ hoàn toàn nhận thức được tác động của việc tăng chi phí điện đối với khách hàng. Họ đang làm việc với các bang và các công ty thành viên để giải quyết các tác động này trên nhiều mặt trận.

Người dân Mỹ ngày càng phản đối các dự án trung tâm dữ liệu mới được thúc đẩy bởi làn sóng AI, với 71% người được hỏi trong một cuộc khảo sát của Gallup cho biết họ phản đối các dự án này trong khu phố của mình. Nhiều dự án tại các bang khác đã bị hủy bỏ gần đây do sự phản đối của người dân địa phương, những người không chỉ lo ngại về việc tăng giá điện, tiếng ồn và sự xấu xí của công trình, mà còn cả tác động môi trường.