Giấc mơ 'công nghệ 100% sản xuất tại Mỹ' của ông Trump và cái giá 230 tỷ USD

Việc Tổng thống Donald Trump thúc đẩy đưa toàn bộ chuỗi sản xuất công nghệ trở về Mỹ đang đặt ra câu hỏi lớn về chi phí thực tế. Hiệp hội Công nghệ Tiêu dùng (CTA) ước tính con số này có thể lên tới 230 tỷ USD, một mức giá được xem là khó có thể chấp nhận với cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng.

Tham vọng "Genesis Mission" và yêu cầu 100% nội địa hóa

Một trong những mục tiêu lớn nhất của ông Trump trong nhiệm kỳ tổng thống là gia tăng sản xuất trong nước và đưa các chuỗi cung ứng trở về Mỹ, để những công nghệ được săn đón nhất thế giới có thể được sản xuất 100% tại Hoa Kỳ.

Bằng sắc lệnh hành pháp hồi tháng 12, ông đã khởi động "Genesis Mission" — một kế hoạch đầy tham vọng nhằm tận dụng vị thế thống trị về AI của Mỹ để duy trì hoặc giành lợi thế trong các lĩnh vực robot tiên tiến, công nghệ sinh học, chất bán dẫn và công nghệ hạt nhân.

Theo ông Trump, kế hoạch này chỉ phát huy hiệu quả tốt nhất khi đi kèm những chuỗi cung ứng tự cung tự cấp. Trong thế giới lý tưởng của ông, ngay cả các nước láng giềng hay đồng minh lâu năm cũng không được phép đảm nhận việc sản xuất dù chỉ một linh kiện của bất kỳ sản phẩm Mỹ nào.

"Không một quốc gia nào khác, dù là đồng minh, được phép nằm trong chuỗi cung ứng cho công nghệ Mỹ."

CTA: Kế hoạch không có cơ sở thực tế

CTA — hiệp hội thương mại công nghệ lớn nhất nước Mỹ — từ lâu đã cảnh báo rằng các mục tiêu đưa sản xuất về nước của ông Trump không dựa trên thực tế. Tuy nhiên, phải đến gần đây, tổ chức này mới bắt tay vào việc ước tính cụ thể khoản chi phí mà doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ phải gánh nếu kế hoạch được thực thi triệt để.

Con số đưa ra là 230 tỷ USD — một khoản đầu tư khổng lồ để tái thiết lập toàn bộ hệ sinh thái sản xuất công nghệ cao ngay trên lãnh thổ Mỹ.

Điều đáng lưu ý là các sản phẩm công nghệ hiện đại ngày nay — từ smartphone, máy tính xách tay cho đến chip AI — đều dựa vào chuỗi cung ứng toàn cầu phân tán, nơi mỗi linh kiện có thể đến từ hàng chục quốc gia khác nhau. Việc thay thế toàn bộ mạng lưới này bằng sản xuất nội địa không chỉ tốn kém mà còn mất nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.

Những rào cản khó vượt qua

Việc đưa toàn bộ sản xuất công nghệ về Mỹ vấp phải nhiều trở ngại căn bản:

• Chi phí nhân công cao: Sản xuất tại Mỹ đắt đỏ hơn đáng kể so với nhiều quốc gia châu Á, đẩy giá thành sản phẩm lên cao.
• Thiếu hệ sinh thái linh kiện: Nhiều linh kiện quan trọng như chất bán dẫn tiên tiến vẫn phụ thuộc vào các nhà máy tại Đài Loan, Hàn Quốc.
• Thời gian xây dựng: Một nhà máy chip mất từ 3-5 năm để hoàn thành và hàng tỷ USD vốn đầu tư.
• Nguồn nhân lực chuyên môn: Không phải quốc gia nào cũng có đủ kỹ sư và công nhân lành nghề cho sản xuất công nghệ cao.

Ý nghĩa với người tiêu dùng và thị trường công nghệ toàn cầu

Nếu kế hoạch này được thực thi, hệ quả trực tiếp nhất là giá các sản phẩm công nghệ sẽ tăng mạnh. Người tiêu dùng không chỉ ở Mỹ mà trên toàn cầu — bao gồm cả Việt Nam — có thể phải trả nhiều hơn cho smartphone, máy tính hay thiết bị điện tử.

Đối với Việt Nam, một quốc gia đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu với các nhà máy của Samsung, LG, Foxconn và nhiều tập đoàn lớn, xu hướng "reshoring" cực đoan này có thể ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư và đơn hàng sản xuất. Tuy nhiên, việc dịch chuyển hoàn toàn chuỗi cung ứng khỏi châu Á trong ngắn hạn gần như là bất khả thi về mặt kinh tế.

Câu chuyện này một lần nữa cho thấy sự căng thẳng giữa mục tiêu chính trị và thực tế kinh tế trong ngành công nghệ toàn cầu — nơi chuỗi cung ứng đã gắn bó chặt chẽ qua nhiều thập kỷ và không thể thay đổi chỉ bằng một sắc lệnh.