Giáo hoàng Leo XIV lên tiếng phản đối nghệ thuật do AI tạo ra

Giáo hoàng Leo XIV vừa lên tiếng phản đối nghệ thuật do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra, trở thành một đồng minh đầy quyền lực của những người hoài nghi công nghệ này. Quan điểm của ông nhấn mạnh sự khác biệt căn bản về bản thể giữa tác phẩm do con người sáng tạo và sản phẩm do máy móc tạo ra.

Sự khác biệt "về bản thể, trước cả thẩm mỹ"

Trong một bài đăng trên X vào sáng thứ Sáu, Giáo hoàng Leo XIV đã trình bày chi tiết sự khác biệt về mặt tinh thần giữa nghệ thuật do con người tạo ra và nghệ thuật do máy móc tạo ra, như một phần trong lời kêu gọi bảo vệ nghệ thuật của con người trước sự xâm lấn của AI.

"Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo này, việc phân biệt nghệ thuật của con người với những gì máy móc tạo ra đang trở nên cấp thiết", Giáo hoàng viết. "Có một sự khác biệt về bản thể, thậm chí trước cả sự khác biệt về thẩm mỹ, giữa nghệ thuật và những gì một cỗ máy có thể tạo ra thông qua tính toán thống kê dựa trên hàng triệu hình ảnh do người khác sáng tạo. Các thuật toán thiếu đi tia lửa của nhân loại."

Phát ngôn này đánh dấu lần mới nhất vị Giáo hoàng bày tỏ quan ngại về vai trò ngày càng lớn của AI trong đời sống sáng tạo. Đây không phải là lần đầu tiên ông đề cập đến vấn đề này.

Lập trường nhất quán về AI và phẩm giá con người

Giáo hoàng Leo XIV đã đưa ra tuyên bố chi tiết hơn về AI trong một thông điệp giáo hoàng (encyclical) vào tháng Năm, nhấn mạnh tầm quan trọng của phẩm giá con người trong một thế giới ngày càng tự động hóa.

Lập trường này phản ánh mối quan tâm sâu sắc của Giáo hội Công giáo về việc bảo vệ giá trị con người trước làn sóng công nghệ. Trong bối cảnh các mô hình AI tạo sinh như Midjourney, DALL-E hay Stable Diffusion ngày càng có khả năng tạo ra hình ảnh chân thực, câu hỏi về ranh giới giữa sáng tạo của con người và sản phẩm của máy móc trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Các công ty AI vận động Vatican

Tuy nhiên, điều đó không ngăn cản các công ty AI tìm cách vận động vị Giáo hoàng tối cao. Theo một báo cáo gần đây của The New York Times, Anthropic đã tích cực vận động Vatican xem xét lại lập trường của mình về ý thức phi con người — dường như không đạt được nhiều kết quả.

Sự việc này cho thấy mối căng thẳng ngày càng tăng giữa ngành công nghiệp AI và các thể chế đạo đức, tôn giáo trên toàn cầu. Khi các mô hình AI ngày càng mạnh mẽ, các câu hỏi về đạo đức, bản quyền và giá trị con người sẽ tiếp tục là tâm điểm tranh luận.

Ý nghĩa với cộng đồng công nghệ

Đối với các nhà phát triển và người làm công nghệ, phát ngôn của Giáo hoàng đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: liệu AI tạo sinh có thể thực sự thay thế sự sáng tạo của con người?

Quan điểm của Giáo hoàng nhấn mạnh một khía cạnh thường bị bỏ qua trong các cuộc tranh luận kỹ thuật — rằng nghệ thuật không chỉ là sản phẩm của việc xử lý dữ liệu, mà còn là biểu hiện của ý thức, cảm xúc và trải nghiệm con người. Điều này không có nghĩa là phủ nhận tiềm năng của AI như một công cụ hỗ trợ sáng tạo, mà là lời nhắc nhở về việc giữ gìn những giá trị cốt lõi của con người trong kỷ nguyên số.