Giáo sư 78 tuổi bị bắt vì chặn robot giao hàng Uber Eats

Một vụ việc đáng chú ý đang làm dấy lên cuộc tranh luận về ranh giới giữa tự động hóa và quyền lợi người lao động: một giáo sư đã nghỉ hưu 78 tuổi tại Philadelphia bị bắt vì chặn đường robot giao hàng của Uber Eats.

Diễn biến vụ việc

Chiều thứ Tư, bà Carolyn Marvin vừa rời buổi tiêm phòng cúm thì nhìn thấy một robot giao hàng của Uber Eats lăn bánh trên vỉa hè khu Center City. Bà lập tức làm điều mà mình đã duy trì suốt nhiều tháng qua: đứng chắn trước đầu robot.

Robot giao hàng tự hành trên vỉa hè

Bà Marvin, giáo sư danh dự của Đại học Pennsylvania, cho biết không nhớ chính xác đã bao nhiêu lần chặn các robot này — loại phương tiện xuất hiện trên đường phố Philadelphia từ tháng 3. Mục đích của bà là phản đối "những tập đoàn thay thế người lao động giao hàng bằng máy móc để tối đa hóa lợi nhuận".

Theo lời kể, cảnh sát đã tiếp cận bà sau khi bà đứng đó "khá lâu". Họ yêu cầu bà tránh sang một bên để robot hoàn tất chuyến giao hàng. Khi bà liên tục từ chối, cảnh sát đã bắt giữ bà với cáo buộc gây rối trật tự.

Phía cảnh sát xác nhận họ nhận được tin báo về "hành vi phá hoại liên quan đến robot" trên đường Filbert vào khoảng 13h16 thứ Tư. Một phụ nữ tại hiện trường đã phớt lờ "nhiều lệnh" yêu cầu di chuyển, dẫn đến việc bị lập biên bản vi phạm hình sự.

Lý lẽ của người phản đối

Bà Marvin dự định kháng cáo dựa trên quyền tự do ngôn luận theo Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ. Bà khẳng định sẽ không dừng lại, tiếp tục chặn robot và trò chuyện với những người đi đường tò mò hỏi bà đang làm gì.

"Việc này cho phép tôi nói với mọi người về những gì đang diễn ra. Những cuộc trò chuyện luôn rất thú vị, và tôi nghĩ nên có những cuộc đối thoại như vậy ở không gian công cộng."

Bà mô tả dư luận đang "chia rẽ": một số người ủng hộ mạnh mẽ, số khác cho rằng hành động của bà bất công với những khách hàng đã trả tiền cho dịch vụ giao hàng. Bà thường đáp lại rằng nếu họ "lo lắng về tiền bạc", thì tác động của robot lên người lao động giao hàng cũng đáng để họ quan tâm. Bà cũng nhấn mạnh luôn cẩn thận không chặn lối đi của người đi bộ.

Trước khi nghỉ hưu, bà Marvin từng giảng dạy một khóa học về tự do biểu đạt tại Penn. Tuy nhiên, bà không xem hành động của mình là phần mở rộng của công việc học thuật mà là trách nhiệm công dân: "Tôi đang thực thi các quyền công dân của mình, nên tôi nghĩ về nó theo cách đó."

Góc nhìn cho Việt Nam

Câu chuyện này phản ánh một vấn đề đang nóng lên toàn cầu, trong đó có Việt Nam: robot tự hành và AI đang dần thay thế các công việc giao hàng, vận chuyển. Tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, đội ngũ shipper công nghệ (Grab, ShopeeFood, Be) đông đảo, và áp lực từ tự động hóa có thể tạo ra những tranh luận tương tự về sinh kế và quyền lợi người lao động.

Việc một giáo sư luật hiến pháp sẵn sàng bị bắt để bảo vệ quan điểm của mình cũng đặt ra câu hỏi về cách các xã hội cân bằng giữa đổi mới công nghệ và bảo trợ xã hội — một chủ đề mà các nhà hoạch định chính sách công nghệ tại Việt Nam sẽ cần quan tâm khi làn sóng robot giao hàng tự hành tiến gần hơn đến thực tế đô thị.