GIMP 3.4 hé lộ hàng loạt tính năng: Định dạng dự án mới, chỉnh sửa phi phá hủy và cải thiện tương thích PSD

Nhóm phát triển GIMP vừa công bố bản cập nhật phát triển chi tiết, hé lộ những tính năng đáng chú ý sẽ xuất hiện trong phiên bản tương lai 3.4. Trọng tâm của bản cập nhật này bao gồm việc phát triển một định dạng tệp dự án mới để thay thế XCF, mở rộng khả năng chỉnh sửa phi phá hủy (non-destructive editing) và cải thiện đáng kể khả năng tương thích với file PSD của Adobe Photoshop.

Định dạng tệp dự án mới thay thế XCF

Điểm nhấn lớn nhất trong bản cập nhật lần này là việc phát triển một định dạng tệp dự án mới cho GIMP. Định dạng XCF đã đồng hành cùng GIMP từ năm 1997, nhưng theo thời gian, những hạn chế của định dạng nhị phân này ngày càng lộ rõ, đặc biệt là khi xử lý các dự án lớn và phức tạp như đa trang hay hoạt ảnh (dự kiến có trong GIMP 3.6).

Định dạng mới sẽ theo cấu trúc "XML nén" (zipped XML) phổ biến hơn. Điều này cho phép lưu tệp nhanh hơn vì chỉ cần cập nhật các phần thay đổi thay vì ghi lại toàn bộ tệp.

Sự thay đổi này cũng là tiền đề cho các tính năng được mong đợi từ lâu như tự động lưu (auto-saving). Tuy nhiên, người dùng không cần lo lắng, XCF sẽ không bị khai tử. GIMP vẫn đảm bảo khả năng tương thích ngược, tiếp tục hỗ trợ mở các tệp XCF cũ trong tất cả các phiên bản tương lai. Đơn cử, một tệp XCF của một công ty làm logo từ năm 1998 vẫn hiển thị chính xác trong phiên bản GIMP mới nhất.

Mở rộng chỉnh sửa phi phá hủy (Non-Destructive Editing)

Tính năng chỉnh sửa phi phá hủy đang được phát triển tích cực và nhận được nhiều cập nhật quan trọng. Người dùng giờ đây có thể:

• Áp dụng bộ lọc phi phá hủy trực tiếp lên Layer Mask. Cửa sổ bộ lọc (filter popover) cũng được thiết kế lại để hiển thị đồng thời các bộ lọc đang hoạt động của cả layer và mask của nó.
• Sử dụng Gradient Tool một cách phi phá hủy. Gradient tạo ra sẽ được thêm vào ngăn xếp bộ lọc (filter stack) như một hiệu ứng thông thường, có thể bật/tắt, thay đổi thứ tự hay xóa bỏ.
• Áp dụng các bộ lọc không có hộp thoại (ví dụ: Invert) cho các layer không phải raster như layer group, layer chữ, layer vector.

Giao diện người dùng với bộ lọc Gradient và bộ lọc trên layer mask

Cải thiện đáng kể khả năng tương thích PSD

Hỗ trợ PSD là một trong những lĩnh vực được đầu tư mạnh mẽ nhất. Nhờ công sức của các lập trình viên mới và kỳ thực tập GSoC, GIMP đã có những bước tiến vượt bậc:

• Hỗ trợ xuất metadata PSD cho các định dạng TIFF và JPEG, bổ sung cho khả năng nhập đã có.
• Hỗ trợ nhập PSD Descriptor - một định dạng văn bản bán không chính thức được các phiên bản PSD hiện đại sử dụng để lưu trữ nhiều tính năng. Nhờ đó, các layer chữ (text layers) giờ đây có thể chỉnh sửa được, nhiều adjustment layer và layer styles hiện đại được chuyển thành các đối tượng GEGL tương đương, và các hình khối màu được nhập như layer vector.

Layer chữ PSD có thể chỉnh sửa trong GIMP

Cải tiến trải nghiệm người dùng và giao diện

GIMP đang nỗ lực không ngừng để cải thiện trải nghiệm trên nhiều nền tảng khác nhau.

• Hộp thoại chọn tệp gốc (Native File Chooser): GIMP đang chuyển sang sử dụng hộp thoại mở/lưu tệp "gốc" của hệ điều hành (như trên Windows, macOS, KDE) thay vì hộp thoại GTK mặc định. Điều này giúp thao tác với tệp trở nên quen thuộc và mượt mà hơn với người dùng phổ thông.

Hộp thoại chọn tệp gốc trên macOS

• Cải thiện hiệu năng: Khắc phục tình trạng giật, lag khi vẽ hoặc phóng to khi canvas bị xoay. Mô hình bàn cờ (checkerboard) cho nền trong suốt không còn bị xoay theo canvas, giúp tăng hiệu năng đáng kể.
• Cập nhật giao diện: Toàn bộ 78 biểu tượng con trỏ đã được chuyển sang định dạng vector SVG, giúp hiển thị sắc nét trên màn hình độ phân giải cao. Giao diện tìm kiếm hành động (Search Action UI) cũng được thiết kế lại, con trỏ văn bản trên canvas cũng hỗ trợ thao tác chọn bằng Shift+Click giống như trong LibreOffice.

Những thay đổi và sửa lỗi khác

• Bộ lọc Sharpen mới do thực tập sinh GSoC phát triển đã được hợp nhất vào GEGL, sẽ có trong phiên bản GEGL tiếp theo.
• Cải thiện khả năng hỗ trợ định dạng ảnh Windows ICO/CUR/ANI.
• Sửa lỗi hiển thị khi áp dụng bộ lọc phi phá hủy trên các layer group kiểu "passthrough".
• Sửa lỗi phím tắt Alt+0 không mở được ảnh thứ mười trong lịch sử.
• Vá nhiều lỗ hổng bảo mật tiềm ẩn trong các plugin xử lý ảnh.

Lộ trình phát triển tiếp theo

Hiện tại vẫn chưa có ngày phát hành chính thức cho bản phát triển 3.3.2. Tuy nhiên, GIMP dự kiến sẽ phát hành bản GIMP 3.2.6 trong vài tuần tới. Đây là bản phát hành ổn định, tập trung vào việc sửa lỗi quan trọng và cải tiến nhỏ, không bao gồm những tính năng mới kể trên.

Nếu bạn muốn dùng thử sớm các tính năng mới, có thể thử các bản build "hàng đêm" (nightly builds) được hướng dẫn trên trang web chính thức của dự án. Với những bước tiến này, GIMP đang ngày càng khẳng định vị thế là một phần mềm chỉnh sửa ảnh mã nguồn mở mạnh mẽ và chuyên nghiệp, là lựa chọn hàng đầu cho cộng đồng designer Việt Nam.