Google công bố loạt biện pháp bảo mật cho kính thông minh Android XR

Kính thông minh đang gặp vấn đề về hình ảnh trong mắt công chúng. Những người đeo kính Ray-Ban của Meta từng bị gắn mác "Meta Creeps", còn từ thời Google Glass năm 2013, người dùng bị gọi là "Glasshole". Nguyên nhân nằm ở việc kính có camera cho phép ghi lại mọi thứ phía trước chỉ bằng một lần bấm nút, trong khi camera khó nhận ra và đèn báo hiệu ghi hình lại kém nổi bật hơn nhiều so với việc giơ điện thoại lên quay.

Kính thông minh Android XR Intelligent Eyewear

Giờ đây Google đặt mục tiêu thay đổi nhận thức về kính thông minh như một thiết bị xâm phạm đời tư. Thế hệ kính thông minh Android XR Intelligent Eyewear đầu tiên — phát triển cùng Samsung, Warby Parker và Gentle Monster — đã mở đặt trước và chính thức bán ra từ ngày 10/12.

Những biện pháp bảo mật Google áp dụng

Tất cả kính Intelligent Eyewear đều có công tắc nguồn để tắt hoàn toàn, cho phép người dùng đeo như kính thường. Kính cũng có đèn báo ghi hình sáng lên khi chụp ảnh hoặc quay video, và thời lượng quay được giới hạn có chủ đích ở 90 giây vì lý do riêng tư.

• Dữ liệu hình ảnh camera: Khi người dùng yêu cầu Gemini nhìn vào vật thể phía trước, Google không lưu dữ liệu hình ảnh đó vào Lịch sử Gemini (Gemini History). Ví dụ, nếu bạn nhờ Gemini dịch thực đơn hay thêm thông tin buổi hòa nhạc từ một tấm poster vào lịch, dữ liệu hình ảnh sẽ không được lưu lại và Google cam kết không dùng để huấn luyện AI hay nhắm mục tiêu quảng cáo. Dữ liệu này được mã hóa trên thiết bị, và nếu cần đưa lên đám mây hoặc điện thoại để xử lý thì cũng được mã hóa trong quá trình truyền. Google có kế hoạch mang công nghệ Private AI Compute (tương tự Private Cloud Compute của Apple) để xử lý dữ liệu này trong một không gian bảo mật.

• Quyền truy cập của ứng dụng: Ứng dụng bên thứ ba có thể truy cập camera trên kính nhưng phải xin quyền trước, và người dùng có thể thu hồi quyền bất cứ lúc nào. Google Play Store sẽ cấm các ứng dụng dùng camera để nhận diện khuôn mặt theo thời gian thực, phát trực tiếp lên mạng xã hội hoặc thay đổi hành vi của đèn báo ghi hình.

• Chống can thiệp: Camera có thể phát hiện theo thời gian thực nếu người dùng che đèn chỉ báo khi chụp ảnh, quay video hoặc nếu đèn LED bị can thiệp. Khi đó, kính sẽ chặn việc chụp ảnh hay quay video. Theo Juston Payne, giám đốc cấp cao phụ trách quản lý sản phẩm mảng XR của Google, thuật toán của hãng luôn kiểm tra xem đèn LED có hoạt động bình thường không, và dù "chưa hoàn hảo" thì công ty vẫn rất hài lòng với hiệu quả hiện tại.

• Làm mờ khuôn mặt và khử nhiễu giọng nói: Khi người dùng hỏi Gemini về một vật thể phía trước và cần dùng camera để quan sát, quy trình xử lý ảnh sẽ làm mờ khuôn mặt trong nền trước khi Gemini xử lý hình ảnh — Google cho biết điều này nhằm bảo vệ người xung quanh và chống lại mọi kiểu nhận diện khuôn mặt. Tương tự, nếu bạn đang nói chuyện với Gemini mà có người khác trò chuyện gần đó, kính dùng micro định hướng và mặc định chỉ thu giọng của bạn, kèm một bước "khử nhiễu" trong quy trình để các cuộc trò chuyện xung quanh không bị gửi tới Gemini.

• Sử dụng có trách nhiệm: Khi thiết lập kính, người dùng phải đồng ý không ghi hình người khác khi chưa được phép, không ghi hình ở nơi nhạy cảm và không che đèn chỉ báo ghi hình. Vi phạm các yêu cầu này là vi phạm điều khoản dịch vụ của Google, và "quyền sử dụng kính của người dùng có thể bị vô hiệu hóa". Người dùng cũng cần tài khoản Google từ 18 tuổi trở lên để thiết lập kính.

• Google Shopping, Google Ads và YouTube: Google ban hành chính sách cấm bán và quảng cáo các loại nhãn dán hay phụ kiện nhằm che đèn báo ghi hình. Trên YouTube, các quy định về nội dung cấm video quấy rối và khiêu dâm hóa trái ý muốn, áp dụng cho cả video quay bằng kính, camera hay điện thoại.

Vẫn còn những lo ngại

Payne hy vọng các chính sách và hành động này sẽ khuyến khích các công ty khác làm theo. "Chúng tôi hy vọng sẽ không còn chuyện kính từ một công ty nào khác ra mắt mà không có thuật toán tốt được tích hợp sẵn", ông nói. "Điều đó lẽ ra không nên xảy ra; hy vọng nó sẽ không lặp lại."

Tuy nhiên, các chuyên gia về quyền riêng tư mà WIRED trao đổi thừa nhận Google đang cố không lặp lại sai lầm của Meta, nhưng vẫn chỉ ra rằng kính thông minh suy cho cùng vẫn là phương tiện thu thập dữ liệu nhạy cảm. Ngay cả khi có đèn chỉ báo, việc nhận biết ai đó đang ghi hình mình ở nơi công cộng vẫn khó hơn so với khi họ giơ điện thoại lên.

Reem Suleiman, giám đốc chiến dịch cấp cao tại tổ chức vận động quyền kỹ thuật số phi lợi nhuận Fight for the Future, cho rằng kính có gắn camera không nên được xem là chuyện bình thường ở nơi công cộng vì đây là tiền đề của giám sát hàng loạt và có khả năng nhận diện người khác. Mùa hè năm nay, Meta từng âm thầm thêm mã nhận diện khuôn mặt vào kính thông minh rồi xóa đi sau báo cáo của WIRED; năm 2024, hai sinh viên Harvard đã chế công cụ nhận diện khuôn mặt cho kính của Meta.

Janusz Swierczynski, nhà nghiên cứu về tương tác của con người với công nghệ mới tại Trường Kinh doanh Saïd thuộc Đại học Oxford, nói với WIRED rằng các biện pháp bảo mật này có ý nghĩa. Tuy vậy, chúng chủ yếu giải quyết quyền riêng tư ở cấp độ cá nhân thay vì quan tâm tới những người bị ảnh hưởng. Một phần nguyên nhân là công nghệ đang tiến nhanh hơn chính sách và nghiên cứu.

Góc nhìn

Với các lập trình viên và doanh nghiệp Việt Nam quan tâm đến phát triển ứng dụng cho nền tảng Android XR, các chính sách trên cho thấy những ràng buộc cần nắm trước khi lên ý tưởng sản phẩm: camera của kính không thể dùng cho nhận diện khuôn mặt thời gian thực hay phát trực tiếp, và đèn báo ghi hình không được phép can thiệp bằng phần mềm hay phụ kiện. Điều này định hình rõ giới hạn của những ứng dụng khả thi trên nền tảng mới.

Ở góc độ rộng hơn, cách Google xử lý dữ liệu hình ảnh — mã hóa trên thiết bị, không lưu vào lịch sử AI, không dùng để huấn luyện — là một mẫu thiết kế đáng tham khảo cho các đội phát triển sản phẩm có thu thập dữ liệu cảm biến. Việc đặt quyền riêng tư của người ngoài cuộc làm mặc định, thay vì tùy chọn bật thêm, có thể trở thành tiêu chuẩn mà người dùng và cơ quan quản lý ngày càng kỳ vọng.