Google tăng cường bảo mật Chrome: Chặn đứng chiêu trò ClickFix và kết nối HTTP không an toàn

Google vừa công bố hàng loạt biện pháp bảo vệ mới dành cho trình duyệt Chrome, hướng tới mục tiêu đối phó với các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi và những kết nối mạng thiếu an toàn. Động thái này được xem là bước đi quan trọng nhằm siết chặt lá chắn an ninh cho hàng tỷ người dùng Chrome trên toàn cầu, trong đó có đông đảo người dùng tại Việt Nam.

Chrome tăng cường bảo mật trước các cuộc tấn công Zero-Day và lừa đảo

Gemini và ClickFix: Lớp khiên mới cho người dùng

Các biện pháp bảo vệ mới dựa trên Gemini và ClickFix đều được tích hợp vào Enhanced Protection - chế độ duyệt web an toàn mà Google ra mắt từ năm 2020. Theo hãng, đến nay đã có hơn 1 tỷ người dùng Chrome bật tính năng này.

Google khẳng định Enhanced Protection giúp người dùng an toàn hơn "gấp 10 lần" so với chế độ Standard Protection khi đối mặt với các vụ lừa đảo trực tuyến, tấn công kỹ thuật xã hội và các hình thức lạm dụng thông báo. Chỉ số này được tính toán dựa trên số lượng cảnh báo an toàn trung bình mà mỗi nhóm người dùng nhận được.

Cụ thể, cảnh báo trang web của Safe Browsing giờ đây được chia thành hai cấp độ, tương tự mô hình áp dụng trước đó cho việc tải file xuống:

• Cấp độ "dangerous site" (trang web nguy hiểm): Vẫn hiển thị cảnh báo đỏ toàn trang khi Safe Browsing chắc chắn rằng trang đó chứa mã độc.
• Cấp độ "suspicious site" (trang web đáng ngờ): Đây là mức cảnh báo mới, áp dụng cho những phán quyết có độ tin cậy thấp hơn, nhắm vào các trang sử dụng thủ thuật đánh lừa điển hình của các trang web độc hại đã biết.

Nhờ thiết kế riêng cho mức cảnh báo mới này, Google cho biết có thể hiển thị chúng thường xuyên hơn mà không gây quá nhiều phiền toái.

Phân tích lừa đảo bằng Gemini chạy trên máy chủ

Tính năng phát hiện lừa đảo bằng AI Gemini cũng đã được chuyển lên máy chủ của Google. Trước đó, phiên bản chạy trên thiết bị (on-device) ra mắt năm ngoái chỉ tập trung vào các vụ lừa đảo hỗ trợ kỹ thuật và giới hạn ở người dùng Enhanced Protection trên một số thiết bị nhất định.

Phiên bản máy chủ với năng lực mạnh mẽ hơn giờ đây đã có mặt cho tất cả người dùng Enhanced Protection, đồng thời nhắm tới nhiều mối đe dọa mới như các trang giả mạo phần mềm diệt virus và trang giả mạo cập nhật trình duyệt.

Mô hình này sẽ đánh giá một trang dựa trên nhiều tín hiệu như thương hiệu được hiển thị, mục đích của trang và điểm số khả năng lừa đảo. Google giải thích: "Safe Browsing sẽ kết hợp phân tích của Gemini với uy tín tên miền và các tín hiệu an ninh khác để đưa ra phán quyết cuối cùng."

Điểm đáng chú ý về quyền riêng tư: nội dung văn bản của trang chỉ được phân tích khi trang đó có dấu hiệu mạnh cho thấy là lừa đảo. Mọi nội dung rời khỏi thiết bị đều được xử lý tạm thời, không ghi log, không lưu trữ và không dùng để huấn luyện các mô hình AI.

ClickFix: Khi kẻ tấn công lừa chính nạn nhân chạy mã độc

Trong các cuộc tấn công ClickFix, nạn nhân bị dụ dỗ tự dán và chạy các câu lệnh vào máy. Những câu lệnh này gần như luôn gọi đến các công cụ có sẵn trên hệ điều hành như PowerShell (kỹ thuật "living-off-the-land"). Do mã độc được tải về qua terminal thay vì trình duyệt, các biện pháp bảo vệ tải file của Chrome và Safe Browsing hoàn toàn không phát huy tác dụng.

Giờ đây, Chrome có thể phát hiện khi người dùng Enhanced Protection bị thao túng để sao chép một câu lệnh đáng ngờ. Google cho biết: "Nếu một script ClickFix tiềm năng bị sao chép, nội dung trong clipboard sẽ được loại bỏ thông tin cá nhân (PII) rồi gửi đến Safe Browsing để phân tích. Nếu kết quả trả về là nguy hiểm, Chrome sẽ hiển thị cảnh báo."

Hãng cũng nhấn mạnh hệ thống này được thiết kế với độ chính xác cao nhằm bảo vệ người dùng theo thời gian thực, đồng thời giảm thiểu ảnh hưởng đến hoạt động của các lập trình viên hợp pháp.

Cảnh báo trước khi kết nối qua HTTP không mã hóa

Bên cạnh đó, Chrome giờ đây sẽ hỏi ý kiến người dùng trước khi kết nối tới một trang qua giao thức HTTP không được mã hóa. Người dùng Enhanced Protection đã được trải nghiệm tính năng này từ đầu năm, và như đã cam kết từ năm ngoái, Google nay bật nó mặc định cho tất cả mọi người.

Theo Google, chỉ riêng nhãn "Not Secure" (Không bảo mật) là chưa đủ. Nghiên cứu cho thấy các chỉ báo thụ động như vậy thường bị bỏ qua, và các phiên HTTP ngắn như chuyển hướng thậm chí không hề nhận được nhãn này. Vấn đề lớn hơn là nhãn chỉ xuất hiện khi dữ liệu và kết nối của người dùng đã bị phơi bày.

Lời nhắc sẽ hiển thị ở lần truy cập đầu tiên vào một trang HTTP. Google lưu ý: "Sau khi việc dùng HTTP được chấp thuận, Chrome sẽ không cảnh báo lại cho đến khi người dùng không truy cập trang đó trong ít nhất hai tuần."

Mặc định, các trang không thể có chứng chỉ HTTPS được tin cậy công khai sẽ không kích hoạt cảnh báo, ví dụ như tên máy chủ một nhãn hoặc địa chỉ IP nội bộ. Google cho rằng các máy chủ này thường có rủi ro thấp hơn, vì kẻ tấn công phải ở cùng mạng cục bộ mới có thể can thiệp vào lưu lượng.

Số liệu triển khai ban đầu cho thấy gần 95% người dùng Chrome trên máy tính không gặp cảnh báo HTTP nào trong một tuần, trong khi chưa đến 1% gặp từ ba lần trở lên. Người dùng di động thậm chí còn ít gặp cảnh báo hơn.

Chrome là trình duyệt đầu tiên áp dụng phương thức cảnh báo HTTP mới

Google cho biết Chrome là trình duyệt đầu tiên áp dụng phương thức này và hy vọng các trình duyệt khác sẽ đi theo.

Ý nghĩa với người dùng Việt Nam

Với người dùng Việt Nam, những thay đổi này mang lại lợi ích thiết thực. Các chiêu trò lừa đảo trực tuyến, đặc biệt là giả mạo trang ngân hàng, ví điện tử hay trang hỗ trợ kỹ thuật, đang ngày càng phổ biến. Việc Chrome tự động cảnh báo và phân tích bằng AI sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ người dùng sập bẫy.

Người dùng nên chủ động kiểm tra và bật Enhanced Protection trong phần cài đặt bảo mật của Chrome (Cài đặt → Quyền riêng tư và bảo mật → Bảo mật) để được hưởng đầy đủ các lớp bảo vệ mới nhất này.