GPT-6 Astra của OpenAI tự phá giải mật mã Enigma tồn tại suốt 21 năm

Một mẫu tin mật mã Enigma của quân đội Đức Quốc xã, được gửi đi từ năm 1941 và chưa từng bị phá giải kể từ năm 2005, vừa bị khuất phục bởi GPT-6 Astra của OpenAI. Điều đáng kinh ngạc là AI đã thực hiện toàn bộ quá trình này một cách độc lập, không cần sự can thiệp của con người.

Đây không chỉ là một chiến thắng kỹ thuật đơn thuần, mà còn là dấu hiệu cho thấy các mô hình AI thế hệ mới đang dần đảm nhận được những công việc đòi hỏi chuyên môn sâu như phân tích mật mã và nghiên cứu lưu trữ.

Mẫu tin MVUEH và lịch sử bế tắc kéo dài

Vào ngày 10 tháng 7 năm 1941, một trạm phát vô tuyến mang ký hiệu chiến thuật 2ny đã gửi đi mẫu tin Enigma mang mã hiệu MVUEH. Bức điện được trạm vô tuyến của SS-Totenkopf Quartiermeister, Ib, nhận lúc 17 giờ 30 cùng ngày, và được đánh số thứ tự 172 trong nhật ký điện đến tháng 7 năm 1941.

Kể từ năm 2005, mẫu tin này đã đánh bại mọi nỗ lực phá giải của giới nghiên cứu mật mã.

Trước đó, vào ngày 9 tháng 6 năm 2017, nhà nghiên cứu Alex Shovkoplyas từng phá giải thành công một mẫu tin chưa có lời giải khác trong cùng ngày, mang mã hiệu SIPVX (số thứ tự 173). Tuy nhiên, khóa Enigma mà ông khôi phục được lại hơi khác so với khóa hàng ngày của ngày 10 tháng 7 năm 1941. Khóa của SIPVX dùng cùng thứ tự bánh xe là 512, nhưng cách đấu dây (Stecker) và thiết lập vành (Ringstellung) lại khác biệt — và nó không giúp ích gì cho việc phá giải MVUEH.

Khi AI tự tìm ra con đường

Carter Leffer là người đã liên hệ để xác thực kết quả phá giải MVUEH. Nhưng điểm mấu chốt nằm ở chỗ: GPT-6 Astra đã tự mình làm được điều đó. Carter Leffer chỉ đưa cho AI một chỉ dẫn duy nhất — thử xem liệu nó có thể phá giải bất kỳ mẫu tin Enigma nào chưa có lời giải đăng trên trang web của Crypto Cellar Research hay không.

Sau khi phân tích danh sách các mẫu tin chưa phá giải, GPT-6 Astra tự xác định MVUEH là mục tiêu khả thi nhất. Nó nhanh chóng nghi ngờ rằng nội dung của SIPVX có thể liên quan đến nội dung của MVUEH. Sau khi thử nhiều hướng tiếp cận khác nhau, AI tập trung vào một điểm tựa (crib) đầy hứa hẹn: địa danh ROSENOW ROSENOW được lặp lại.

Từ đó, GPT-6 Astra tự viết phần mềm Python và C++ để mô phỏng máy Enigma và máy Bombe, rồi tiến hành một cuộc tấn công bài bản dựa trên crib ROSENOW. Kết quả cuối cùng là khóa mã và bản rõ chính xác của MVUEH được tìm ra.

Phân tích cho thấy bản ghi mã MVUEH từ biểu mẫu gốc chứa nhiều lỗi sao chép, và bản rõ cũng tiết lộ rằng bánh xe bên trái của máy Enigma thực hiện một lần quay (turnover) ở chữ cái thứ 72 — hiện tượng hiếm gặp và được biết đến là nguyên nhân khiến việc phá giải trở nên phức tạp hơn nhiều. Đây có thể là những lý do khiến giới nghiên cứu mật mã không thể phá giải trong suốt hai thập kỷ.

Khóa mã khác biệt và bản rõ gần giống

Điều bất ngờ là khóa của MVUEH hoàn toàn khác biệt so với các khóa khác trong ngày 10 tháng 7 năm 1941. Ngay cả thứ tự bánh xe cũng khác: 253 thay vì 512 như hai khóa còn lại.

Đáng chú ý hơn, bản rõ của MVUEH gần như giống hệt bản rõ của SIPVX. Hai bức điện chênh lệch nhau 12 chữ cái: MVUEH dài 82 ký tự, còn SIPVX dài 94 ký tự. Sự khác biệt này đến từ một lỗi khi mã hóa từ Bitte trong MVUEH (thành Btte) và việc chữ ký của người gửi Waschbusch bị lặp lại trong bức SIPVX.

AI hành xử như một nhà mật mã học chuyên nghiệp

Điều khiến giới nghiên cứu kinh ngạc nhất không chỉ là việc phá giải thành công, mà là cách GPT-6 Astra tiếp cận vấn đề.

Trong nhật ký hoạt động của AI, người ta tìm thấy các tham chiếu đến những tài liệu lưu trữ RS 3–3/20a và RS 3–3/63b — những hồ sơ đúng đắn nằm trong Bundesarchiv (Lưu trữ Liên bang Đức), nhưng không hề có sẵn trên website Crypto Cellar Research. AI cũng nhắc đến một bộ sưu tập tư nhân nào đó.

GPT-6 Astra dường như đã đọc được ghi chú công bố tháng 7 năm 2026 về các bộ sưu tập thông điệp vô tuyến được phát hiện tại Bundesarchiv, bao gồm cả các bức điện từ bộ phận hậu cần Nachschubführer của Sư đoàn SS-Totenkopf.

Điều rõ ràng là GPT-6 Astra đang hành xử như một nhà mật mã học và nhà nghiên cứu lưu trữ cực kỳ chuyên nghiệp. Những gì nó đạt được trong hai ngày sẽ khiến một nhà nghiên cứu con người phải mất hàng tuần, thậm chí hàng tháng.

Chính tác giả của công trình nghiên cứu này — một nhà mật mã học kỳ cựu — thừa nhận rằng cá nhân ông đã dành nhiều tuần để nghiên cứu các hồ sơ Bundesarchiv mà GPT-6 Astra chỉ đề cập đến.

Ý nghĩa đối với ngành AI và bảo mật

Sự kiện này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong khả năng của các mô hình AI thế hệ mới. GPT-6 Astra không chỉ là một công cụ tính toán mạnh, mà còn thể hiện được:

• Khả năng lập luận chiến lược — tự chọn mục tiêu khả thi nhất trong danh sách
• Khả năng liên kết dữ liệu — nhận ra mối quan hệ giữa hai bức điện tưởng chừng độc lập
• Kỹ năng lập trình tự động — tự viết phần mềm mô phỏng và công cụ tấn công phức tạp
• Khả năng nghiên cứu lưu trữ — tìm kiếm và tham chiếu tài liệu gốc vượt ra ngoài nguồn dữ liệu được cung cấp

Đối với cộng đồng bảo mật, đây là một tín hiệu đáng suy ngẫm. Nếu AI có thể phá giải một hệ thống mật mã từng được coi là bất khả chiến bại trong bối cảnh lịch sử, thì cánh cửa cũng mở ra những lo ngại về việc AI có thể bị lợi dụng để tấn công các hệ thống mã hóa hiện đại.

Ở Việt Nam, nơi lĩnh vực an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo đang phát triển nhanh chóng, câu chuyện này là lời nhắc nhở rằng các tổ chức cần chủ động đánh giá lại năng lực phòng thủ trước những tác nhân tấn công được AI hỗ trợ.

Cuộc phá giải MVUEH vẫn đang được phân tích chi tiết qua nhật ký hoạt động của GPT-6 Astra. Nhưng một điều đã rõ: khi AI bắt đầu tự đặt câu hỏi, tự tìm công cụ và tự viết phần mềm để trả lời chúng, ranh giới giữa công cụ và chuyên gia đang dần trở nên mờ nhạt.