IMF cảnh báo: Bong bóng AI có thể vỡ và kéo theo cả nền kinh tế toàn cầu

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vừa gia nhập danh sách các tổ chức tài chính lớn lên tiếng cảnh báo rằng cơn sốt chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI) có thể kết thúc bằng một cú vỡ bong bóng, với hệ quả vượt xa phạm vi ngành công nghệ.

Trong báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu công bố hôm thứ Ba, IMF nhận định thị trường tài chính đang ngày càng phơi nhiễm trước nguy cơ điều chỉnh do AI dẫn dắt, đặc biệt nếu hàng tỷ USD đổ vào lĩnh vực này không mang lại lợi nhuận như nhà đầu tư kỳ vọng.

Cơn sốt AI và rủi ro bong bóng

Đầu tư vào AI đã góp phần giữ nhịp cho thị trường và tăng trưởng kinh tế, nhưng IMF lo ngại rằng cơn bùng nổ này có thể nhanh chóng chuyển thành suy thoái nếu lợi nhuận được hứa hẹn không thành hiện thực. Khi các gã khổng lồ công nghệ vay hàng tỷ USD và nhà đầu tư dồn tiền vào cùng một nhóm doanh nghiệp nhỏ, một đợt bán tháo có thể khiến không chỉ Thung lũng Silicon phải gánh hậu quả.

IMF cũng đặc biệt lo ngại về các thỏa thuận tài trợ vòng tròn (circular financing), trong đó các công ty AI vừa là nhà đầu tư, vừa là tổ chức tài trợ, vừa là khách hàng của nhau. Những thương vụ kiểu này có thể giúp guồng quay tiền tệ của AI tiếp tục vận hành, nhưng cũng đồng nghĩa rằng khó khăn tài chính ở một công ty có thể nhanh chóng trở thành vấn đề của công ty khác.

Không chỉ IMF lo ngại

IMF không phải tổ chức duy nhất cảm thấy bất an. Chiến lược gia Chris Wood của Jefferies đã cảnh báo rằng cơn chi tiêu AI của Mỹ có thể gây ra "sự hủy diệt vốn khổng lồ", khi các mô hình mã nguồn mở giá rẻ của Trung Quốc đe dọa lợi nhuận mà các gã khổng lồ công nghệ Mỹ đang trông cậy.

Trước đó, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cũng đưa ra lo ngại tương tự vào tháng 6, khi lưu ý rằng cơn bùng nổ AI có những điểm tương đồng đáng lo ngại với các bong bóng tài chính trước đây. Với lượng tiền khổng lồ tập trung vào một số ít công ty công nghệ, BIS cảnh báo rằng sự sụt giảm đột ngột niềm tin của nhà đầu tư có thể gây ra những làn sóng chấn động khắp thị trường tài chính toàn cầu.

Hai mối đe dọa song hành: trái phiếu và tấn công mạng

Như thể nguy cơ thị trường sụp đổ vì AI vẫn chưa đủ, IMF còn chỉ ra hai mối đe dọa khác đối với ổn định tài chính: lợi suất trái phiếu chính phủ gia tăng và các cuộc tấn công mạng.

Lợi suất cao hơn có thể làm tăng chi phí vay của các chính phủ vốn đã chật vật với nợ công, trong khi tấn công mạng có thể khiến các dịch vụ tài chính thiết yếu đình trệ hoàn toàn. Các ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào một nhóm nhỏ nhà cung cấp đám mây và phần mềm, tạo ra những điểm lỗi chung (shared points of failure) có thể lan rộng rủi ro khắp các tổ chức.

Nếu một cuộc tấn công mạng đánh sập một ngân hàng lớn hoặc một nhà cung cấp công nghệ quan trọng, IMF cảnh báo hậu quả có thể gián đoạn mọi thứ từ thanh toán, giao dịch cho đến việc khách hàng truy cập tiền gửi của mình.

Theo IMF, hơn 70% lỗ hổng được khai thác trong năm 2026 đã bị tội phạm mạng lợi dụng trước hoặc ngay trong ngày chúng được công bố công khai.

Điều này cho thấy giới phòng thủ gần như không có thời gian cảnh báo trước. AI có thể khiến tình hình tồi tệ hơn, khi IMF cảnh báo rằng các mô hình ngày càng mạnh đang trao cho tội phạm mạng những công cụ hữu hiệu hơn, giúp chúng dễ dàng tìm và khai thác lỗ hổng với tốc độ cao.

Chưa phải viễn cảnh sụp đổ ngay trước mắt

Dù đưa ra viễn cảnh ảm đạm, IMF không dự báo một cuộc sụp đổ tài chính sắp xảy ra. Tổ chức này cho biết thị trường tài chính toàn cầu vẫn giữ được sức chống chịu, và các bài kiểm tra căng thẳng cho thấy hệ thống ngân hàng có thể trụ vững qua một đợt suy thoái nghiêm trọng, dù các định chế yếu hơn sẽ dễ bị tổn thương hơn.

Tuy nhiên, IMF vẫn khuyến nghị các cơ quan quản lý cần giám sát chặt chẽ hơn tình trạng vay nợ quá mức, đầu tư tập trung và khả năng chống chịu tấn công mạng — trước khi bất kỳ rủi ro nào trong số này biến thành một cuộc khủng hoảng toàn diện.

Đối với một ngành đang hứa hẹn cách mạng hóa nền kinh tế toàn cầu, việc vô tình góp phần khiến nó lao đao quả thực là một kịch bản đầy trớ trêu.