Instinct – Trợ lý AI đình đám nhất liệu có trụ vững trước Muse và Dots?

Trước khi những trợ lý AI "dễ thương" như Muse hay Dots xuất hiện, đã có Instinct. Tháng 8 vừa qua, startup này đưa AI agent của mình ra thị trường bằng một chiến lược kỳ lạ: chỉ dùng theo lời mời, không quảng cáo, và gần như không có cả một trang web tử tế.

Vậy mà Instinct nhanh chóng trở thành cái tên được bàn tán nhiều nhất trong làng AI, nhờ giao diện nhắn tin đơn giản và khả năng xử lý các việc vặt như đặt lịch hẹn ở cơ quan công quyền hay gửi email nhắc nhở.

Giao diện trợ lý AI Instinct

Khi các ông lớn nhập cuộc

Rồi Muse ra đời, tiếp đó không lâu là Dots. Về cơ bản là những sản phẩm tương tự, nhưng đến từ hai công ty hùng mạnh hơn rất nhiều. Khi các gã khổng lồ công nghệ chính thức tham chiến, việc một startup nhỏ giữ được vị thế dẫn đầu trở nên đáng ngờ hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên, trong quá trình tự mình trải nghiệm, cây viết Allison Johnson của The Verge nhận thấy Instinct vẫn đủ sức cạnh tranh với hai đối thủ còn lại, xử lý các tác vụ trực tuyến tốt ở mức mà một cỗ máy có thể làm được. Và Noah Shinn, nhà sáng lập Instinct, tỏ ra không hề nao núng trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.

"Trợ lý AI là tất cả những gì chúng tôi biết. Chúng tôi chỉ tập trung duy nhất vào việc xây dựng một trợ lý cá nhân cho cuộc sống hằng ngày, thứ thực sự hiểu người dùng."

Shinn từng là nhân viên kỳ cựu của Sierra — một startup được định giá cao khác với lý lịch Silicon Valley đáng nể — trước khi tách ra lập Instinct. Bản ra mắt âm thầm nhanh chóng tạo đà nhờ lời khen từ giới thử nghiệm và sự tin tưởng lớn từ nhà đầu tư. Công ty được định giá 10 tỷ USD vào cuối tháng 9, ngay cả sau khi Muse xuất hiện.

Hiện tại, Instinct không có ứng dụng riêng và chưa thu phí thuê bao. Người dùng cần lời mời từ thành viên hiện hữu hoặc được duyệt từ danh sách chờ.

Điểm khác biệt: chỉ là tin nhắn

Trợ lý của Instinct có thể làm nhiều việc giống Muse hay Dots của OpenAI — những tác vụ "hành chính đời sống" như đăng ký lớp học bơi, xác nhận lịch hẹn, đủ để chất đống trong một gia đình có trẻ nhỏ và hai người lớn đi làm toàn thời gian.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ: các cuộc trò chuyện với Instinct diễn ra qua tin nhắn — qua iMessage, WhatsApp hoặc email. Không có linh vật dễ thương. Không giả vờ rằng nó đang ngồi gõ phím trên laptop. Chỉ là những phản hồi ngắn gọn, đôi khi thả một cảm xúc emoji, và hành động nhiều hơn là nói.

Instinct hoạt động qua tin nhắn

Nếu muốn Instinct đăng nhập vào một trang web nào đó, người dùng sẽ nhận được liên kết để nhập thông tin vào một "két an toàn", đồng thời có thể kết nối với Google Workspace, Slack hay Notion. Ngoài ra, giao diện chỉ đơn thuần là tin nhắn — nghĩa là Instinct hiện diện ở bất cứ đâu bạn có thể gửi và nhận tin, kể cả CarPlay hay đồng hồ thông minh.

Giới hạn vẫn là thật

Instinct không gây ấn tượng ngay từ đầu. Sau vài tin nhắn chào hỏi, nó lấy mã vùng Cincinnati của người thử nghiệm làm gợi ý để gửi link báo địa phương và kết quả tìm chuyến bay. Nhưng sau khi được giao một loạt tác vụ thực tế trong vài tuần, nó gây ấn tượng nhiều hơn là thất vọng.

Ví dụ, khi được giao việc tìm lớp học bơi cho con trai — việc mà cây viết này trì hoãn suốt nhiều năm — Instinct trả về danh sách kết quả khả thi, biết điều chỉnh khi được gợi ý về trung tâm cộng đồng gần nhà. Các mốc thời gian đều chính xác. Nhưng nó bỏ sót một thông tin quan trọng: trung tâm yêu cầu một lớp tiên quyết cho trẻ ở tuổi mẫu giáo.

Điều này phơi bày một thách thức cốt lõi của AI agent: chúng rất giỏi với dữ liệu sạch, nhưng internet do con người tạo ra, và dữ liệu thường lộn xộn. Đôi khi một thông tin then chốt lại nằm ẩn trong một cửa sổ bật lên.

Ở những việc khác, Instinct xử lý khá tốt — như email cho phòng khám mắt để đặt lịch, hay làm thủ tục trả hàng Ikea trực tuyến. Nó thậm chí còn đoán đúng sản phẩm khi người dùng mô tả mơ hồ: "nó thẳng đứng, màu trắng và kiểu có mấy nhánh tỏa ra".

Việc nhận diện đúng thông tin liên quan và chủ động đưa ra cho người dùng là một bước tiến thực sự hướng tới sự trợ giúp đúng nghĩa.

Vài lần, Instinct còn khiến người dùng bất ngờ khi đưa ra thông tin hữu ích mà không được yêu cầu rõ ràng — chẳng hạn xác nhận lại đúng phòng khám mắt dựa trên email từ năm 2024, hay cảnh báo xung đột lịch trong khi đang làm việc khác. Điền biểu mẫu như một cỗ máy tự động điền thì không có gì mới, nhưng chủ động nhận diện thông tin liên quan lại là một bước tiến thực sự.

Bài toán tiền bạc phía trước

Đừng mong Instinct miễn phí mãi. Khi được hỏi liệu Instinct có duy trì miễn phí, Shinn cho biết: "Instinct miễn phí cho người dùng theo lời mời. Ý định của chúng tôi là giữ nó ở mức giá phải chăng nhất có thể."

Avi Greengart, chuyên gia phân tích tại Techsponential, nhận định mục tiêu trước mắt của một startup được đầu tư mạo hiểm như Instinct là tăng trưởng. "Mô hình kinh doanh là tăng trưởng nhanh nhất có thể để tạo ra thứ đáng để trả tiền," ông nói, đồng thời cho rằng Instinct có thể nhắm tới doanh thu từ tệp khách hàng hoặc bị một công ty lớn hơn thâu tóm.

Dots của OpenAI hiện chỉ dành cho thuê bao trả phí, trong khi Muse của Meta miễn phí. "Nếu bạn không trả tiền cho nó, thì các hàng hóa và dịch vụ bạn đang tìm có thể đang thỏa thuận để tiếp cận agent của bạn," Greengart lập luận, nhắc lại câu nói quen thuộc: "Nếu bạn không trả tiền trực tiếp, thì bạn đang trả theo cách gián tiếp."

Theo Greg Ireland, giám đốc cấp cao tại IDC, điều đó có thể đồng nghĩa với nhiều quảng cáo hơn trong tương lai. "Việc các agent này thiên về giao dịch, thương mại hay mua sắm khiến quảng cáo trở thành lựa chọn tự nhiên," ông nói. Trên thực tế, Instinct đã từng thử đẩy "sản phẩm gợi ý" tới người dùng. "Mọi con đường trong thị trường tiêu dùng cuối cùng đều dẫn tới quảng cáo."

So sánh các trợ lý AI

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Câu chuyện Instinct phản ánh một xu hướng đáng chú ý: các AI agent đang chuyển từ chatbot trả lời câu hỏi sang công cụ thực thi hành động — đặt lịch, điền biểu mẫu, mua sắm. Với người dùng Việt Nam, điều này đặt ra cả cơ hội lẫn lo ngại.

Về cơ hội, những trợ lý kiểu này có thể giúp tiết kiệm thời gian cho các tác vụ hành chính, vốn thường tốn nhiều công sức tại Việt Nam. Về lo ngại, việc cấp quyền truy cập email, lịch và tài khoản cho một AI agent đòi hỏi mức độ tin cậy cao — trong khi các dịch vụ như vậy chưa chắc đã được tối ưu cho hạ tầng và thói quen số tại Việt Nam.

Câu hỏi lớn nhất vẫn là: liệu một startup tập trung, tối giản như Instinct có thể trụ vững khi OpenAI và Meta — với nguồn lực khổng lồ và tệp người dùng sẵn có — đang tiến vào chính sân chơi này?