Instinct đề xuất sản phẩm mới, người dùng phản ứng dữ dội

Startup AI đình đám Instinct vừa công bố một nguồn doanh thu tiềm năng mới: gợi ý sản phẩm. Đáng tiếc cho công ty, đợt triển khai này đã ngay lập tức khiến một bộ phận người dùng cảm thấy khó chịu.

Chỉ trong một đêm, trợ lý AI này bắt đầu đẩy các gợi ý sản phẩm tới người dùng như một phần của tính năng mới mang tên Instinct Selections — nỗ lực tạo ra những danh sách được cá nhân hóa trong các lĩnh vực như ẩm thực, du lịch và mua sắm.

Ý tưởng "khẩu vị con người"

Nhà sáng lập Noah Shinn công bố sự ra mắt của tính năng này vào cuối ngày thứ Ba, giải thích rằng ý tưởng là hợp tác với "các đầu bếp, nhà thiết kế, kiến trúc sư, hướng dẫn viên du lịch địa phương" và những người khác để mang "khẩu vị con người" vào sản phẩm.

Nói cách khác, thay vì chỉ dựa vào những gì AI có thể gợi ý từ dữ liệu huấn luyện thu thập trên khắp web, công ty đang hợp tác với con người để đưa ra các gợi ý do người thật tuyển chọn. (Instinct không tiết lộ cụ thể những đối tác con người này là ai.)

"Lần tới khi bạn tìm một nhà hàng, Instinct có thể lấy từ danh sách do các đầu bếp am hiểu những địa điểm ẩn giấu ở khu vực của bạn chọn lọc," Shinn viết trên X.

Ông tiếp tục: "Nếu bạn muốn tìm một cung đường mới để khám phá, Instinct có thể dựa vào gợi ý từ các hướng dẫn viên địa phương và đề xuất vài lộ trình phù hợp với sở thích của bạn. Và nếu bạn muốn thêm chút màu sắc cho ngôi nhà, Instinct sẽ tìm những món đồ từ các nhà thiết kế độc lập, phù hợp với phong cách, không gian và ngân sách của bạn."

Shinn nhấn mạnh: "Mục tiêu của chúng tôi là mang đến những gợi ý đẳng cấp thế giới, khác biệt về chất lượng so với những gì bạn có thể tìm thấy trên internet, và so với những gì các chatbot khác tạo ra."

Phản ứng không mấy tích cực

Nhưng phản ứng ban đầu trước những gợi ý sản phẩm dường như không được yêu cầu này không hoàn toàn tích cực.

"Tôi đâu cần mua vali xách tay, kính râm hay mũ vành rộng. Điều này thật đáng thất vọng. Ít nhất hãy tạo cho tôi một danh sách mua sắm cá nhân hóa gồm những thứ tôi thực sự cần!!" — Shruti Gandhi, đối tác cấp cao tại công ty đầu tư tập trung vào AI Array VC, viết trên X.

Một doanh nhân khác, Andrew Yeung, xác nhận trên X rằng anh cũng nhận được những gợi ý sản phẩm mà mình không hề yêu cầu, điều có thể gây cảm giác khó chịu.

Người dùng thứ ba, Chat Joglekar, nhà sáng lập một sàn giao dịch mua bán doanh nghiệp, viết: "Tôi có khoảnh khắc 'ewwww' đầu tiên với một trợ lý AI khi Instinct bắt đầu gợi ý những sản phẩm tôi nên mua dựa trên email và những chuyến đi sắp tới của tôi."

Anh cho biết trợ lý đã gợi ý một bình cà phê mang đi vì anh có đăng ký dịch vụ cà phê Blue Bottle, cùng một số phụ kiện du lịch khác.

Bài học về gợi ý "đúng lúc, đúng chỗ"

Bí quyết để các gợi ý được tuyển chọn trở nên hữu ích là đảm bảo chúng là thứ người dùng thực sự đang tìm kiếm, hoặc ít nhất phù hợp một cách tự nhiên với cuộc trò chuyện hiện tại. Như vậy, cảm giác sẽ là trợ lý đang cố gắng giúp đỡ, chứ không phải đang quảng cáo cho bạn.

Nếu các gợi ý sản phẩm xuất hiện vào những thời điểm ngẫu nhiên, như cách Instinct đang làm, thì chúng cần phải được cá nhân hóa cao độ và là những lựa chọn xuất sắc — nếu không, người dùng sẽ cảm thấy như bị spam.

Điều đó khó có thể khiến người dùng yêu mến trợ lý AI này, đặc biệt trong bối cảnh nó đang cạnh tranh với các trợ lý từ những công ty lớn hơn như Meta và giờ đây là OpenAI — những bên không làm điều này.

Một người dùng khác, Ash Thaker, bình luận: "Thật tốt khi nó được tuyển chọn và hy vọng là chất lượng, nhưng hãy hỏi tôi xem tôi có muốn nhận gợi ý hay không. Tôi vừa nhận một thông báo ngẫu nhiên về thiết bị bổ sung dựa trên một chuyến đi sắp tới mà tôi không yêu cầu và không cần."

Đằng sau tính năng là tham vọng doanh thu

Instinct không tiết lộ liệu công ty hiện có kiếm tiền từ những gợi ý này hay có kế hoạch làm vậy không, nhưng tính năng này rõ ràng rất phù hợp cho một dạng quảng cáo, thương mại hoặc tiếp thị liên kết nào đó.

Các gợi ý sản phẩm ra mắt không lâu sau khi Instinct xác nhận vòng gọi vốn mới nhất — vòng Series C trị giá 1 tỷ USD, định giá công ty ở mức 10 tỷ USD. Công ty vẫn chưa công bố có bao nhiêu người thực sự dùng sản phẩm của mình, một con số sẽ giúp biện minh cho mức định giá đó.

Tuy nhiên, trong một podcast gần đây, Shinn lưu ý rằng trợ lý này thường xuyên xử lý các giao dịch cho người dùng. Trong cùng cuộc phỏng vấn đó với nhà đầu tư Patrick O'Shaughnessy, Shinn cho biết nền tảng đang tiến gần mốc 1 tỷ USD giao dịch hằng năm được thực hiện qua trợ lý, và hơn 50% trong số đó liên quan đến du lịch.

Góc nhìn cho người dùng Việt Nam

Câu chuyện của Instinct là lời cảnh tỉnh cho xu hướng AI ngày càng "thương mại hóa" trải nghiệm người dùng. Khi các trợ lý AI tích hợp sâu vào email, lịch trình và thói quen mua sắm, ranh giới giữa hỗ trợ hữu ích và quảng cáo xâm phạm trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Với người dùng Việt Nam — những người ngày càng tiếp xúc nhiều với các trợ lý AI trong công việc và đời sống — đây là bài học về việc cần chú ý tới quyền riêng tư dữ liệu và quyền kiểm soát những gì các nền tảng được phép gợi ý. Một trợ lý tốt là trợ lý biết lắng nghe, chứ không phải một kênh quảng cáo được ngụy trang thành tiện ích.