LibreOffice phá kỷ lục tải xuống nhờ tuyên bố 'không có AI'

LibreOffice vừa lập kỷ lục tải xuống mới với phiên bản 26.8, và điều thú vị là "ngôi sao" của kỷ lục này không đến từ tính năng AI mà chính là tuyên bố không dùng AI tạo sinh.

Ra mắt ngày 26/8 vừa qua, LibreOffice 26.8 — bộ ứng dụng văn phòng mã nguồn mở miễn phí thay thế Microsoft Office đã tồn tại gần hai thập kỷ — đã trở thành bản cập nhật được tải nhiều nhất của phần mềm này. Chỉ trong một tuần, trình cài đặt đã vượt mốc 1 triệu lượt tải, chưa tính các bản cập nhật qua kho lưu trữ của bản phân phối Linux.

Có người sẽ cho rằng những cải tiến về hệ thống soạn thảo và typography là điểm hút khách với các tổ chức phi chính phủ, cơ quan chính phủ và văn phòng đang dùng LibreOffice. Nhưng tôi sẵn sàng đặt cược vào một "phi tính năng": tuyên bố rằng LibreOffice không đi kèm tính năng AI tạo sinh vì công nghệ này (thiếu) quyền riêng tư.

"Vâng, không AI giờ là một tính năng"

Một ngày sau khi ăn mừng kỷ lục tải xuống và được truyền thông rộng rãi, The Document Foundation (TDF) — tổ chức quản lý phần mềm — đã chính thức nêu rõ lập trường trong bài viết có tiêu đề "Yes, no AI is now a feature".

Bài viết do Italo Vignoli ký tên cho biết TDF "không bác bỏ trí tuệ nhân tạo một cách vô điều kiện", nhưng công nghệ này hiện chưa đáp ứng một danh sách đầy đủ các nguyên tắc để được tích hợp mặc định. Các nguyên tắc đó bao gồm:

• Thực thi phải do người dùng kiểm soát.
• Không nội dung nào được rời khỏi máy tính khi chưa được phép.
• Không có telemetry dưới bất kỳ hình thức nào.
• Không phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất.
• Không thỏa hiệp về định dạng tệp.
• Hoàn toàn tùy chọn.

Hiện tại, TDF khuyến nghị người dùng dùng plugin từ cộng đồng để tích hợp AI vào LibreOffice nếu có nhu cầu.

Lời "nhắc khéo" dành cho các đối thủ

Quan điểm khác biệt của TDF "gần như không liên quan gì đến công nghệ", bài viết tiếp tục, trước khi châm chọc các đối thủ đã lao đầu vào AI. Theo tổ chức này, "một trợ lý AI biện minh cho việc tăng giá và củng cố lý do giữ toàn bộ tài liệu trong cơ sở hạ tầng của chính họ" — ám chỉ các công ty kiếm tiền từ mô hình đăng ký.

Bài học cho thị trường phần mềm từ năm 2023

Lời giải thích chi tiết của The Document Foundation có thể sẽ làm thất vọng những ai đọc thông báo ra mắt LibreOffice 26.8 như một tuyên ngôn chống AI. Tuy nhiên, trường hợp của LibreOffice 26.8 đã trả lời một câu hỏi mà tôi và nhiều người khác đã thắc mắc từ năm 2023: nếu cả thị trường giờ đều nhồi AI vào mọi loại phần mềm, thì thực sự có chỗ cho các lựa chọn không AI nổi bật hay không? Có vẻ là có.

Đối với người dùng Việt Nam — nơi nhu cầu về phần mềm văn phòng miễn phí, tôn trọng quyền riêng tư và không phụ thuộc cloud nước ngoài vẫn rất lớn, đặc biệt trong các cơ quan nhà nước và trường học — đây là một tín hiệu tích cực: vẫn có những sản phẩm đặt quyền kiểm soát dữ liệu của người dùng lên hàng đầu, thay vì chạy theo xu hướng AI một cách mù quáng.