Liệu ngành AI có thể thuyết phục được những người phản đối trung tâm dữ liệu bằng việc loại bỏ thỏa thuận bảo mật?

Amazon và Microsoft đang thử một cách tiếp cận mới để đối phó với làn sóng phản đối trung tâm dữ liệu ngày càng gia tăng tại Mỹ: từ bỏ các thỏa thuận bảo mật (NDA) khi đàm phán với chính quyền địa phương. Nhưng liệu điều này có đủ để thay đổi cục diện?

Vấn đề nằm ở sự thiếu minh bạch

Trong một bài blog dài nhằm biện luận rằng trung tâm dữ liệu thực sự có lợi cho cộng đồng, Amazon đã lồng ghép thông báo về việc sẽ ngừng sử dụng NDA. Microsoft cũng đã đưa ra tuyên bố tương tự hồi đầu năm nay.

Theo các chuyên gia trong ngành, vấn đề cốt lõi không chỉ là nội dung của các dự án trung tâm dữ liệu, mà là cách chúng được đàm phán — hoàn toàn trong bí mật.

"Rất nhiều dự án trong số này về cơ bản được đàm phán trong bí mật. Đôi khi công chúng biết đó là trung tâm dữ liệu, nhưng không biết ai sẽ thực sự sử dụng nó", nhà báo Sean O'Kane nhận định.

Đây không phải lần đầu tiên ngành công nghệ đối mặt với cáo buộc này. Vào giữa thập niên 2010, Uber từng sử dụng chiến thuật tương tự khi đàm phán với chính quyền địa phương về các khoản trợ cấp thuế — tất cả đều diễn ra kín đáo, khiến công ty ngày càng đòi hỏi nhiều hơn.

Lệnh tạm hoãn có thực sự hiệu quả?

Nhiều địa phương tại Mỹ đã ban hành lệnh tạm hoãn (moratorium) đối với các dự án trung tâm dữ liệu mới, bao gồm cả San Francisco. Tuy nhiên, theo nhà báo Rebecca Bellan, tác động thực tế có thể không như mong đợi.

• Các lệnh tạm hoãn thường chỉ kéo dài một đến hai năm
• Trong khi đó, các trung tâm dữ liệu phải mất ba đến năm năm mới có thể đi vào hoạt động
• Nhiều dự án vốn đã bị trì hoãn do các vấn đề về quy hoạch và tài chính

Điều đáng chú ý là cách các lệnh tạm hoãn được truyền đạt. Chúng thường được đóng khung là: "Chúng tôi không nói trung tâm dữ liệu là xấu, chúng tôi chỉ cần thời gian nghiên cứu." Cách diễn đạt này để ngỏ khả năng các địa phương sẽ đảo ngược quyết định sau này.

Ngành công nghệ có vấn đề về truyền thông

Theo O'Kane, vấn đề lớn hơn nằm ở khả năng truyền thông của ngành công nghệ.

"Chúng ta đã thấy qua rất nhiều tranh cãi và phản ứng dữ dội đối với AI và trung tâm dữ liệu rằng ngành công nghệ giải thích về chính mình rất kém. Họ rõ ràng và liên tục thất vọng vì hầu hết mọi người không thể hình dung được một thế giới mà những thứ này hữu ích cho họ."

Trong kỷ nguyên "truyền thông trực tiếp" — khi nhiều công ty công nghệ cho rằng không cần qua báo chí — khả năng giải thích rõ ràng cho công chúng ngày càng trở nên yếu kém.

Bài học từ Tesla

Một ví dụ điển hình là Tesla. Sau một năm công bố sứ mệnh hướng tới "sự thịnh vượng bền vững" (sau đổi thành "sự thịnh vượng tuyệt vời"), công ty vẫn chưa đưa ra được định nghĩa rõ ràng. Ngay cả những người hâm mộ cuồng nhiệt nhất của Elon Musk cũng chỉ trích tài liệu này là mơ hồ và thiếu cụ thể.

Điều này phản ánh một vấn đề lớn hơn: ngành công nghệ thường đưa ra những tầm nhìn lớn lao nhưng không đủ khả năng giải thích chúng một cách thuyết phục.

Ý nghĩa với thị trường Việt Nam

Xu hướng này đáng để theo dõi tại Việt Nam, nơi các ông lớn công nghệ toàn cầu đang ngày càng quan tâm đến việc xây dựng trung tâm dữ liệu. Việc đảm bảo minh bạch với cộng đồng địa phương — từ tác động đến điện năng, nước và giá trị bất động sản — sẽ là yếu tố then chốt để các dự án này nhận được sự ủng hộ.

Việc loại bỏ NDA là một bước khởi đầu tích cực, nhưng như các chuyên gia nhận định, nó chưa đủ để thay đổi quan điểm của những người đã kiên quyết phản đối. Điều cần thiết hơn là một chiến lược truyền thông minh bạch và thuyết phục, thay vì áp đặt quan điểm "đây là tương lai, hãy chấp nhận đi".