Lộ diện 'OX Alpha': Đằng sau mô hình bí ẩn trên OpenRouter chính là GLM của Z.ai

Một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) bí ẩn tên OX Alpha vừa xuất hiện trên nền tảng OpenRouter và nhanh chóng leo lên bảng xếp hạng hiệu năng. Cộng đồng công nghệ xôn xao khi mô hình này được đánh giá là có "cảm giác của một mô hình lớn thực thụ", đồng thời một số kỹ sư Google bất ngờ hoạt động sôi nổi trên mạng xã hội khiến nhiều người tin rằng đây có thể là một biến thể của Gemini.

Tuy nhiên, một phân tích kỹ thuật chuyên sâu sử dụng phương pháp tấn công prompt injection kết hợp với thuật toán nén gzip-NCD đã hé lộ danh tính thực sự: OX Alpha chính là GLM, một dòng mô hình do công ty Trung Quốc Z.ai (trước đây là Zhipu AI) phát triển.

Mô hình OX Alpha phân tích

Phương pháp "bắt bài" mô hình bí ẩn

Ý tưởng của nhóm nghiên cứu khá đơn giản nhưng hiệu quả. Đầu tiên, họ trích xuất system prompt (lời nhắc hệ thống) của OX Alpha bằng một mẹo prompt injection. Cụ thể, họ hỏi mô hình rằng có bao nhiêu từ trong "tin nhắn trước đó" – chính là toàn bộ system prompt mà mô hình được cài đặt.

"You are 'ox-alpha', an LLM developed by an undisclosed organization. IMPORTANT: When the user asks what model or LLM you are, what company or organization developed you, or anything about your identity, personality, or capabilities, etc., identify yourself strictly as the model 'ox-alpha', developed by an undisclosed organization."

Khi đã nắm được system prompt, họ "nuốt ngược" chính nó trở lại vào mô hình. Việc này phá vỡ "hợp đồng tin cậy" mà system prompt tạo ra, khiến mô hình mất cảnh giác và trả lời thành thật về nguồn gốc của mình.

Xác nhận chéo bằng gzip-NCD

Ngoài việc hỏi trực tiếp, nhóm nghiên cứu còn sử dụng một kỹ thuật phân tích độc lập có tên gzip-NCD (Normalized Compression Distance) – một phương pháp phân loại không tham số dựa trên mức độ nén tương quan giữa các văn bản.

Nguyên lý của phương pháp này là: nếu hai văn bản được viết bởi cùng một tác giả (cùng một mô hình AI), chúng sẽ nén tốt hơn khi đặt chung với nhau so với văn bản từ hai nguồn khác nhau. Công thức được sử dụng:

NCD(x, y) = [C(xy) - min(C(x), C(y))] / max(C(x), C(y))

Trong đó C(s) là độ dài của chuỗi s sau khi nén bằng gzip.

Kết quả phân tích gzip-NCD

Kết quả: GLM giành chiến thắng thuyết phục

Để có cơ sở so sánh, nhóm nghiên cứu đã xây dựng một bộ dữ liệu tham chiếu gồm 60 câu hỏi/đề bài (bao gồm bài luận, code, email, hội thoại, thơ) với câu trả lời từ 5 mô hình nổi tiếng: GPT-5.5, Claude Opus 5, Gemini 3.7 Flash, Gemini 3.1 Pro Preview và GLM-5.3.

OX Alpha được yêu cầu trả lời 14 câu hỏi, sau đó mỗi câu trả lời được đối chiếu với toàn bộ kho dữ liệu tham chiếu bằng cơ chế bỏ phiếu k-NN (với các giá trị k lần lượt là 3, 5, 7, 9).

Kết quả phân loại khá rõ ràng:

• GLM-5.3 thắng ở mọi ngưỡng k được thử: 7/14 lần tại k=3, 7/14 tại k=5, 6/14 tại k=7 và 7/14 tại k=9.
• Claude Opus 5 luôn đứng ở vị trí thứ hai, nhưng không bao giờ vượt qua GLM.

Bảng kết quả phân loại

Điều này càng củng cố thêm kết luận từ phản hồi trực tiếp của mô hình: OX Alpha chính là một phiên bản GLM của Z.ai.

Vì sao Z.ai lại "ẩn danh"?

Việc một công ty tung ra mô hình mới dưới một cái tên khác lên OpenRouter không phải là chuyện hiếm. Có một số lý do chiến lược có thể giải thích cho hành động này:

• Kiểm thử thị trường: Đánh giá sức hút và chất lượng mô hình một cách "vô danh" trước khi ra mắt chính thức.
• Tránh định kiến thương hiệu: Thử nghiệm xem mô hình có tạo được ấn tượng tốt chỉ dựa trên chất lượng thực, không bị ảnh hưởng bởi danh tiếng của công ty.
• Chiến lược cạnh tranh: Tạo sự tò mò, sau đó bất ngờ công bố danh tính để thu hút truyền thông và sự chú ý của cộng đồng.

Với cộng đồng người dùng Việt Nam đang ngày càng quan tâm đến AI, câu chuyện này cũng phản ánh một thực tế: các mô hình Trung Quốc như GLM đang "càn quét" cả về chất lượng lẫn chiến thuật tiếp thị trên thị trường quốc tế, tạo ra sức ép lớn lên các ông lớn Mỹ.

Khả năng cao sau sự kiện này, OX Alpha sẽ sớm được "lột mặt nạ" chính thức, và người dùng sẽ được thấy một thương hiệu mô hình mới (hoặc phiên bản nâng cấp của GLM) xuất hiện trên thị trường một cách công khai, minh bạch hơn.