Luật mới của Úc: Người dùng được chọn feed mạng xã hội 'My Feed, My Way'

Chính phủ Úc vừa công bố dự thảo luật Digital Duty of Care (Nghĩa vụ chăm sóc kỹ thuật số), đánh dấu bước đi tiếp theo sau lệnh cấm mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi trước đó. Điểm đáng chú ý nhất là sáng kiến mang tên "My Feed, My Way" — lần đầu tiên tại Úc, người dùng sẽ có quyền kiểm soát thuật toán đề xuất nội dung trên các nền tảng xã hội.

Quyền lựa chọn nằm trong tay người dùng

Theo dự thảo, các nền tảng mạng xã hội sẽ phải gửi thông báo đến người dùng mới và hiện tại, đưa ra hai lựa chọn cho feed mặc định của họ:

• Chọn feed cá nhân hóa: Người dùng đồng ý để thuật toán gợi ý nội dung dựa trên hành vi và sở thích của họ.
• Từ chối đề xuất cá nhân: Người dùng chỉ nhìn thấy nội dung từ bạn bè và các nhà sáng tạo mà họ chủ động theo dõi.

Đây là một thay đổi lớn, trao quyền kiểm soát trải nghiệm trực tuyến cho người dùng thay vì để các thuật toán tự do quyết định "bạn sẽ thấy gì" mỗi khi mở ứng dụng.

Bảo vệ trẻ vị thành niên trên nhiều nền tảng

Không chỉ giới hạn ở mạng xã hội, dự thảo luật còn yêu cầu các dịch vụ số như trò chơi trực tuyến, ứng dụng và chatbot AI phải bảo vệ người dùng dưới 18 tuổi khỏi các tính năng thiết kế có tác động tiêu cực đến hành vi, chẳng hạn như:

• Tính năng gây nghiện hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến lòng tự trọng.
• Nội dung cổ vũ rối loạn ăn uống hoặc thù địch với phụ nữ và bình đẳng giới.
• Nội dung khiêu dâm, tôn vinh tội phạm hoặc các pha nguy hiểm đe dọa tính mạng.
• Nội dung gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe tâm thần, bao gồm lạm dụng và bắt nạt.

Quyền lực mới cho eSafety

Dự thảo luật trao cho eSafety (Cơ quan An toàn trực tuyến Úc) thẩm quyền ra lệnh gỡ bỏ các ứng dụng hoặc trang web "nudify" (chỉnh sửa ảnh khỏa thân bằng AI), đồng thời tinh gọn quy trình xử lý bắt nạt mạng và lạm dụng trực tuyến ở người lớn để phản ứng nhanh hơn.

Các nền tảng sẽ phải lưu trữ tài liệu về các biện pháp đã thực hiện nhằm xử lý rủi ro gây hại cho người dùng Úc. Mức phạt cho hành vi vi phạm có thể lên tới 109,2 triệu AUD, với eSafety là cơ quan chịu trách nhiệm tuân thủ và thực thi.

Phản hồi từ chính phủ

Thủ tướng Anthony Albanese nhấn mạnh: "Đây không phải là việc trao quyền kiểm soát cho chính phủ, mà là trao quyền kiểm soát cho người dân." Trong khi đó, Bộ trưởng Truyền thông Anika Wells so sánh luật này với các tiêu chuẩn an toàn cơ bản cho ô tô, đồ chơi hay thực phẩm: "Nghĩa vụ chăm sóc kỹ thuật số áp dụng các tiêu chuẩn cơ bản cho các sản phẩm trực tuyến mà chúng ta sử dụng hàng ngày."

Ý nghĩa đối với người dùng Việt Nam

Dù đây là chính sách nội địa của Úc, động thái này có thể tạo tiền lệ cho các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam, trong việc siết chặt trách nhiệm của các nền tảng xuyên biên giới. Với số lượng người dùng mạng xã hội lớn, việc minh bạch thuật toán và trao quyền lựa chọn feed có thể trở thành một xu hướng quản lý công nghệ mới tại khu vực Đông Nam Á.

Dự thảo luật hiện đang được lấy ý kiến từ các nền tảng số, hiệp hội ngành nghề, tổ chức xã hội dân sự, dự kiến trình lên Quốc hội trong năm nay.