Mạng lưới 'hot girl AI' đánh cắp chất liệu hài kịch để trục lợi trên nền tảng người lớn

Một làn sóng tài khoản "người mẫu AI" đang lợi dụng chất liệu hài kịch của các danh hài thật để kiếm tiền trên các nền tảng nội dung người lớn. Câu chuyện đặt ra câu hỏi nhức nhối về bản quyền, đạo đức AI và trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội trong kỷ nguyên nội dung do máy tạo ra.

Khi "nữ danh hài" xinh đẹp thật ra là AI

Tuần trước, nữ danh hài độc thoại Julia Jasunas đang lướt Instagram thì nhận được tin nhắn từ một đồng nghiệp: một influencer vô danh nào đó đã ăn cắp hẳn một câu chuyện hài trong tiết mục của cô. Ban đầu Jasunas chỉ thấy bực bội nhưng không quá sốc — đạo văn vốn không hiếm trong giới stand-up, và các danh hài luôn "để mắt lẫn nhau" vì gần như không có cơ chế bảo vệ nào.

Rồi cô bấm vào đường link. Trong video là một "nữ danh hài" tên Aylen Skye — tóc vàng, gò má cao, sở hữu 250.000 người theo dõi trên Instagram. Mặc áo crop top và quần short ngắn, Skye kể câu chuyện về việc cho một chàng trai dễ thương thuê phòng trong căn hộ hai phòng ngủ của mình. Jasunas sững sờ: đó chính xác là câu chuyện của cô, nguyên văn từng chữ, kể cả những tiếng "ừm", "à".

Điều đáng ngờ hơn: website mà Skye quảng cáo trong video chuyển hướng thẳng đến nội dung khiêu dâm trên Fanvue — một đối thủ của OnlyFans tự quảng cáo là "nền tảng kiếm tiền từ AI số 1 cho nhà sáng tạo".

Và Skye không chỉ không phải danh hài. Cô ta thậm chí không có thật.

"Bạn thử xem phần bình luận của bất kỳ nữ danh hài nào cũng thấy đầy đàn ông chê bai, soi mói cơ thể, bảo cô ấy không hài hước. Nhưng ở Skye, bình luận nào cũng tích cực. Đó là cách tôi biết cô ta là đồ giả." — Julia Jasunas

Quy mô của một "trang trại nội dung" AI

Jasunas không phải nạn nhân duy nhất. Theo điều tra của WIRED, có ít nhất 8 danh hài bị các "hot girl AI" sao chép video, và nhiều tài khoản trong số đó theo dõi lẫn nhau. Tất cả video đều là bản sao của những clip stand-up viral thành công trước đó, nhưng phiên bản AI được "nâng cấp" về ánh sáng, âm thanh và trang phục bó sát — đủ yếu tố để đảm bảo lan truyền.

Các tài khoản này còn đăng cả những cuộc phỏng vấn đêm khuya "giả" với các MC như Conan O'Brien hay Jimmy Kimmel, cùng những câu đùa phân biệt chủng tộc hoặc chuyển giới nhắm vào nhóm ủng hộ MAGA.

Một ví dụ điển hình là Tiffany Sloane — tự nhận là diễn viên, hơn 375.000 người theo dõi, được mô tả là "cô gái 19 tuổi với khuyên mũi và vòng ba căng tròn". Sloane cũng có mặt trên TikTok và Facebook, xây dựng cái mà nhà văn Ryan Broderick gọi là "trang trại video ngắn khiêu dâm do AI tạo ra".

Ngày 3/10, danh hài George Brett Olson đăng video lan truyền với chú thích "AI đã ăn cắp câu chuyện của tôi!!!", đặt cạnh nhau tiết mục gốc của anh và bản sao gần như y hệt của Sloane — cùng phông nền, cùng áo sơ mi cá hồi, cùng quần short kaki. Chỉ khác duy nhất phần kết.

"Tôi không thể tin nổi. Đây là tài sản trí tuệ của tôi. Tôi tạo ra nó. Và không chỉ bị ăn cắp nội dung, chúng còn ăn cắp cả hình ảnh của tôi." — George Brett Olson

Sau khi bị Olson tố cáo, Sloane để lại bình luận "xin lỗi, sẽ không tái diễn" rồi xóa video — nhưng không có nghĩa là cuộc chơi kết thúc.

Nền tảng đứng ngoài cuộc

Điểm đáng chú ý là Meta gần như không hành động. Jasunas báo cáo video vì tội mạo danh, nhưng Meta trả lời rằng nội dung không vi phạm vì Skye không giả làm chính cô — chỉ đơn thuần "nhận vơ" câu chuyện.

Chính sách của Instagram cấm mạo danh, nhưng không cấm sao chép nội dung của người khác, đặc biệt nếu nội dung đó không có bản quyền. Nền tảng cũng không cấm nội dung AI, miễn là được dán nhãn phù hợp — nhưng việc dán nhãn diễn ra không đồng nhất.

Khi Olson gắn thẻ Adam Mosseri — người đứng đầu Instagram — ông này trả lời rằng nền tảng không nghĩ việc "cấm nội dung AI là khả thi", nhưng đang "đầu tư mạnh vào việc dẫn traffic đến các nhà sáng tạo nội dung gốc".

Đáng nói, tất cả tài khoản AI mà WIRED gắn cờ vẫn đang hoạt động bình thường trên nền tảng.

Vì sao pháp lý gần như bó tay?

Theo luật sư Aaron Perzanowski (Đại học Michigan), các câu chuyện hài hầu như không được bảo hộ bản quyền, một phần vì tính "nhất thời" của stand-up và việc nhiều setup, punchline đã được dùng đi dùng lại trong ngành suốt nhiều năm.

Thêm vào đó, giá trị tài chính của các vụ việc thường quá nhỏ để đáng kiện. Olson cho biết một luật sư sở hữu trí tuệ nói với anh rằng trừ khi Sloane kiếm được hàng triệu đô trên OnlyFans, kiện tụng chỉ rước thêm phiền phức.

Trớ trêu thay, một số người trong giới công nghệ lại ca ngợi mô hình này. Justine Moore, đối tác của quỹ đầu tư Andreessen Horowitz, công khai khen Sloane trên X, gọi sự hiện diện của cô ta là "một chiêu tiếp thị thiên tài".

Câu hỏi lớn: Nghệ sĩ có còn quan trọng?

Điều khiến các danh hài nhức nhối nhất là một số video AI còn lan truyền mạnh hơn bản gốc, tạo ra làn sóng kêu gọi tăng bảo vệ nội dung gốc trên Instagram.

"AI đang tiến hóa rất nhanh, và chúng ta cần luật lệ để bảo vệ nhà sáng tạo trước khi mọi chuyện vượt khỏi tầm kiểm soát. Và việc Instagram nói rằng đây không phải vấn đề — đó mới là điều đáng sợ nhất." — Mandy Martino, danh hài cũng bị ăn cắp chất liệu

Với Olson, câu hỏi cốt lõi vượt xa khỏi một câu chuyện hài bị đánh cắp:

"Với tôi, chúng ta đang đặt ra câu hỏi thiết yếu: Nghệ sĩ có còn quan trọng không? Và với 350.000 người theo dõi Tiffany Sloane, câu trả lời rõ ràng là không. Điều đó thực sự làm tôi mất tinh thần."

Góc nhìn cho độc giả Việt Nam

Câu chuyện này không chỉ là vấn đề của nước Mỹ. Tại Việt Nam, các nền tảng như TikTok, Facebook và YouTube đang chứng kiến làn sóng tài khoản AI tương tự — từ "MC ảo", "KOL ảo" đến các nhân vật được tạo bằng công cụ như Midjourney, Sora hay HeyGen.

Vấn đề đặt ra với các nhà sáng tạo nội dung Việt Nam là tương tự:

• Bản quyền nội dung số rất mong manh, đặc biệt với nội dung ngắn, hài hước hoặc mang tính biểu diễn
• Nhãn "AI-generated" chưa được thực thi nghiêm túc, và người dùng khó phân biệt thật — giả
• Nền tảng nước ngoài thường trả lời chậm hoặc từ chối can thiệp khi nội dung bị đánh cắp
• Công cụ AI tạo video người thật như HeyGen, Synthesia hay các mô hình mã nguồn mở đang ngày càng dễ tiếp cận và rẻ

Việc xây dựng khung pháp lý rõ ràng về quyền hình ảnh, quyền nhân thân và bảo vệ nội dung sáng tạo trong môi trường số là yêu cầu cấp thiết, không chỉ cho nghệ sĩ mà cho toàn bộ hệ sinh thái nội dung Việt Nam.