Mặt Trăng Kim Cương và loạt sự kiện thiên văn đáng chú ý tháng 9/2026

Tháng 8 vừa qua đã đặt ra một tiêu chuẩn cao cho những người ngắm sao với hai lần nguyệt thực và đỉnh điểm của mưa sao băng Perseids. Tuy nhiên, đừng vội cất kính thiên văn của bạn, bởi tháng 9/2026 vẫn còn đó một loạt sự kiện thiên văn ít được biết đến nhưng không kém phần thú vị, hứa hẹn mang đến những trải nghiệm quan sát bầu trời đêm đáng nhớ.

Cụm sao Pleiades sẽ xuất hiện cạnh Mặt Trăng, sao Kim đạt độ sáng cao nhất trong năm, sao Hải Vương ở vị trí quan sát lý tưởng nhất bằng kính thiên văn, và như một màn nối tiếp cho Perseids, sẽ có thêm một trận mưa sao băng nhỏ hơn. Dưới đây là những ngày quan trọng bạn nên đánh dấu trên lịch của mình.

Sao Kim bên cạnh Spica: Ngày 1 và 2/9

Tháng 9 mở đầu bằng cơ hội dễ dàng để quan sát hai trong số những thiên thể sáng nhất bầu trời đêm. Sao Kim sẽ xuất hiện gần Spica, ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Xử Nữ (Virgo). Cả hai thiên thể đều có thể quan sát bằng mắt thường.

Thời điểm chính xác của sự kết hợp này là 00:17 UTC ngày 2/9, đồng nghĩa với việc tùy vào vị trí địa lý, sự kiện có thể diễn ra vào chiều hoặc tối ngày 1/9 theo giờ Việt Nam.

Bầu trời đầy sao với dải Ngân Hà chụp bằng ống kính góc rộng

Việc phân biệt hai thiên thể này khá dễ dàng. Sao Kim sẽ sáng hơn hẳn, trông như một chấm trắng ít lấp lánh hơn các ngôi sao. Spica nằm gần đó sẽ là một chấm xanh mờ hơn đáng kể. Khoảng cách giữa chúng là khoảng 1,5 độ.

Một mẹo hữu ích là 0,5 độ trên bầu trời xấp xỉ bằng đường kính trung bình của một Mặt Trăng tròn. Vì vậy, sau khi tìm thấy điểm sáng nhất trên bầu trời (chính là sao Kim), bạn có thể tìm Spica ở vị trí cách đó khoảng ba lần đường kính Mặt Trăng.

Mặt Trăng Kim Cương: Ngày 3/9

Mặt Trăng sẽ đi cùng một trong những cụm sao nổi tiếng nhất bầu trời. Vào đêm 3/9, Mặt Trăng sẽ xuất hiện cách cụm sao Pleiades khoảng 1,1 độ – đủ gần để quan sát cả hai thiên thể trong cùng một khu vực. Theo tính toán của ứng dụng Star Walk, độ sáng của Mặt Trăng khi đó sẽ đạt khoảng 59%.

Pleiades, còn được biết đến với tên gọi "Bảy Chị Em" hay M45, là một cụm sao nằm trong chòm sao Kim Ngưu (Taurus). Thông thường, sáu hoặc bảy thành viên của cụm sao này có thể quan sát bằng mắt thường trong điều kiện tốt, mặc dù cụm sao này thực chất chứa hàng trăm ngôi sao trẻ. Những ngôi sao này được sinh ra cùng thời điểm và vẫn liên kết với nhau bằng lực hấp dẫn.

Ảnh thiên văn chụp cụm sao Pleiades

Vị trí gần với Mặt Trăng khuyết mang đến cơ hội tuyệt vời để quan sát chúng. Bằng mắt thường, chúng sẽ trông như một nhóm các điểm sáng nhỏ bên cạnh Mặt Trăng, tựa như những viên kim cương. Sử dụng ống nhòm, bạn sẽ quan sát được nhiều ngôi sao hơn nữa. Sự kết hợp này sẽ lặp lại vào ngày 30/9, khi hai thiên thể một lần nữa chỉ cách nhau một độ.

Một trận mưa sao băng khiêm tốn: Ngày 9 và 10/9

Tháng 9 cũng có mưa sao băng riêng của mình. Mưa sao băng Epsilon Perseids sẽ đạt cực đại trong khoảng ngày 9 và 10/9, sản sinh tối đa 8 sao băng mỗi giờ.

Một trận mưa sao băng được ghi lại tại Tây Ban Nha

Số lượng sao băng thấp hơn so với trận mưa sao băng Perseids nổi tiếng vào tháng 8. Tuy nhiên, trận mưa sao băng này có một lợi thế: đỉnh điểm của nó diễn ra chỉ hai ngày trước kỳ trăng non, khiến bầu trời tối lý tưởng cho việc quan sát.

Điều kiện quan sát sẽ thuận lợi đặc biệt từ bán cầu Bắc, và cũng như với bất kỳ trận mưa sao băng nào, nên tìm một địa điểm tối, xa khỏi ô nhiễm ánh sáng.

Sao Kim sáng nhất: Ngày 22/9

Sao Kim thường là một trong những thiên thể dễ quan sát nhất trên bầu trời đêm, nhưng vào cuối tháng 9, nó sẽ còn sáng hơn nữa. Hành tinh này sẽ đạt cấp sao biểu kiến khoảng -4,8. Để so sánh, Mặt Trăng tròn có cấp sao -12,7, và Sirius – ngôi sao được coi là sáng nhất bầu trời – chỉ đạt -1,46.

Hãy tìm hành tinh này sau khi mặt trời lặn, gần đường chân trời phía Tây. Điều kiện quan sát sẽ tốt nhất từ bán cầu Nam.

Điểm phân: Ngày 23/9

Khác với các sự kiện khác trong danh sách này, điểm phân không phải là thứ chúng ta có thể ra ngoài quan sát trực tiếp. Thay vào đó, đây là một thời điểm thiên văn đánh dấu vị trí cụ thể trong quỹ đạo Trái Đất và cùng với đó là sự chuyển mùa.

Điểm phân tháng 9 sẽ xảy ra vào ngày 23/9 khi Mặt Trời đi qua đường xích đạo và di chuyển về phía Nam. Sự kiện này đánh dấu mùa thu bắt đầu về mặt thiên văn ở bán cầu Bắc và mùa xuân ở bán cầu Nam.

Sao Hải Vương ở gần: Ngày 26/9

Việc quan sát sao Hải Vương khó khăn hơn đáng kể so với các hành tinh khác. Hành tinh xa nhất trong hệ Mặt Trời (xin lỗi Diêm Vương) được dự báo sẽ đạt vị trí xung đối vào ngày 26/9, nghĩa là Trái Đất sẽ nằm gần như giữa sao Hải Vương và Mặt Trời.

Vị trí này đồng nghĩa với việc sao Hải Vương sẽ xuất hiện trên bầu trời trong phần lớn thời gian của đêm và ở khoảng cách gần Trái Đất nhất trong năm. Do đó, tháng 9 mang đến một trong những cơ hội tốt nhất trong năm 2026 để thử quan sát hành tinh này.

Một trong số ít những bức ảnh đẹp về sao Hải Vương

Sao Hải Vương quá mờ để có thể quan sát bằng mắt thường. Bạn cần một chiếc kính thiên văn và biết vị trí của nó giữa các ngôi sao trong chòm song Ngư (Pisces). Ngay cả khi đó, nó sẽ chỉ hiện lên như một đĩa nhỏ màu xanh nhạt.

Trăng Thu Hoạch: Ngày 26/9

Tháng 9 sẽ kết thúc với một kỳ trăng tròn đặc biệt nổi tiếng. Trăng tròn gần nhất với điểm phân tháng 9 được gọi theo truyền thống là Trăng Thu Hoạch (Harvest Moon). Thuật ngữ này không mô tả một hiện tượng vật lý riêng biệt, cũng không có nghĩa là Mặt Trăng sẽ đổi màu, kích thước hay độ sáng. Đây là một cái tên truyền thống liên quan đến mùa thu hoạch ở bán cầu Bắc.

Đối với người yêu thiên văn tại Việt Nam, dù không phải mọi sự kiện đều có điều kiện quan sát tối ưu, nhưng những ngày đầu và giữa tháng 9 sẽ là thời điểm lý tưởng để hướng ống nhòm, kính thiên văn lên bầu trời và chiêm ngưỡng những kỳ quan vũ trụ này.