Máy bay không người lái tự động hoàn toàn lần đầu tiên tiêu diệt binh lính trên chiến trường

Máy bay không người lái (UAV) đã trở thành một hình ảnh quen thuộc trên các chiến trường tại Ukraine, nhưng chúng thường được điều khiển bởi các phi công con người. Tuy nhiên, một sự kiện đáng báo động vừa được tiết lộ: các máy bay không người lái tự động hoàn toàn, không có sự giám sát của con người, đã lần đầu tiên tiêu diệt binh lính trên chiến trường.

Máy bay không người lái trên chiến trường

Thông tin này được xác nhận bởi một nhân vật cấp cao trong ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, đánh dấu một bước ngoặt trong lịch sử chiến tranh hiện đại.

Thử nghiệm "Terminator"

Thử nghiệm độc đáo này đã được thực hiện cách đây hai năm, liên quan đến 10 máy bay không người lái được điều khiển bởi AI, được mệnh danh là các máy bay "Terminator", tại tiền tuyến của cuộc chiến tại Ukraine. Kết quả là một số binh lính Nga đã bị tiêu diệt.

Alexander Kokhanovskyy, người cung cấp công nghệ này, đã chia sẻ với New Scientist tại một sự kiện báo chí được tổ chức bởi đại sứ quán Ukraine: "Chúng tôi đã thử nó. Đó là một thử nghiệm. Chúng tôi chưa triển khai nó rộng rãi hơn".

Các máy bay quadcopter này được lập trình để bay về phía tiền tuyến, di chuyển quãng đường từ 3 đến 5 km trong khoảng 10 phút, sau đó kích hoạt "chế độ Terminator". Trong chế độ này, một mô hình AI sẽ tự động tìm kiếm và chặn đánh mục tiêu.

"Chúng tôi chỉ cần phóng nó lên và biết rằng mọi thứ sẽ bị tiêu diệt – mọi thứ được tìm thấy trong khu vực cụ thể đó sẽ chết", Kokhanovskyy mô tả. "Không có kết nối nào với drone cả, bạn không thể thấy video, không có gì cả... Mọi thứ nó nhìn thấy sẽ bị tiêu diệt".

Do không có cách nào để biết các drone tự động đã nhìn thấy hoặc nhắm mục tiêu vào cái gì, các drone do con người điều khiển đã được gửi vào khu vực sau thử nghiệm để kiểm tra kết quả thủ công. Nạn nhân bao gồm "vài binh lính và một chiếc xe tải". Mặc dù không có ghi âm về cuộc tấn công, nhưng kết luận được đưa ra là các drone tự động đã gây ra cái chết cho họ.

Hệ thống phòng thủ và công nghệ quân sự

Vấn đề pháp lý và đạo đức

Việc sử dụng AI trong quân đội hiện nay rất phổ biến trên toàn thế giới, giúp chọn mục tiêu trong hàng tấn dữ liệu tình báo và tự động hóa một số chức năng của vũ khí. Tuy nhiên, con người luôn can thiệp tại một số điểm nhất định trong quy trình. Lời thừa nhận của Kokhanovskyy là bằng chứng rõ ràng nhất cho đến nay rằng một cái chết đã xảy ra trong chiến tranh hoàn toàn do tay AI gây ra.

Hiện tại, chính phủ Ukraine cấm việc sử dụng AI ở giai đoạn cuối cùng của việc đánh chặn mục tiêu. Kokhanovskyy cho biết chính phủ đang nhận thức được khả năng ngày càng tăng của AI và đang thảo luận với các công ty quốc phòng về việc liệu các quy tắc có nên được nới lỏng hay không.

Trên trường quốc tế, mặc dù chưa có lệnh cấm chính thức đối với vũ khí tự động có thể giết người mà không có sự can thiệp của con người, nhưng Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres đã kêu gọi một lệnh cấm như vậy. Ông cho rằng "không có chỗ cho các hệ thống vũ khí tự động gây chết người trong thế giới của chúng ta".

Liên Hợp Quốc bày tỏ lo ngại rằng các vũ khí này có thể vi phạm luật nhân đạo quốc tế và quyền con người bằng cách loại bỏ phán xét của con người khỏi chiến tranh. Ngoài ra, còn có rủi ro rằng các hệ thống tự động có thể mắc sai lầm, tấn công nhầm quân đội hoặc thiết bị của cùng một phe, hoặc đánh vào thường dân.

Hiệu quả quân sự và tương lai

Mariarosaria Taddeo từ Đại học Oxford cho rằng việc giết chóc bằng AI tước đi lòng tự trọng của người lính, loại bỏ trách nhiệm khỏi kẻ tấn công và phải bị cấm. "Nó không chỉ có vấn đề, mà là kinh khủng", bà nói.

Tuy nhiên, Anthony King từ Đại học Exeter (Anh) cho rằng mặc dù các cuộc tấn công tự động hoàn toàn mà không có con người trong vòng kiểm soát về mặt kỹ thuật là khả thi, nhưng chúng có thể không phải là công cụ quyết định như nhiều người nghĩ.

"Chắc chắn là các chính phủ sẽ cho phép điều này nếu nó mang lại bất kỳ lợi thế quân sự nào", ông nói. "Tuy nhiên, thực tế là rất ít, nếu không muốn nói là không có bất kỳ trong hàng triệu drone đã được sử dụng trong cuộc chiến Ukraine bởi lực lượng Nga và Ukraine là [hoàn toàn] tự động".

"Do đó, không chỉ là việc giữ con người trong vòng kiểm soát về mặt đạo đức là đúng, mà tại thời điểm này, nó còn hiệu quả hơn về mặt quân sự", King kết luận.

Hiện tại, dự án Terminator đã không được tiến triển thêm do các quy định của Ukraine. Kokhanovskyy hiện là CEO của Aero Center, một công ty Ukraine đang làm việc về các drone đánh chặn tự động. Hệ thống ALITA của họ sẽ sẵn sàng vào tháng 10 và có khả năng tự động phóng và di chuyển về phía mục tiêu với tốc độ 450 km/h.

Tuy nhiên, các quy định hiện hành của Ukraine sẽ cấm hoạt động hoàn toàn tự động và yêu cầu con người xác minh mục tiêu ở giai đoạn cuối của việc đánh chặn. Ngay cả ở chế độ đó, toàn bộ 64 drone chỉ cần hai người điều hành, giúp giảm đáng kể nhân sự.